Levofloxacine: Informatie voor patiënten
Basisinformatie over het product
| Stofnaam (INN) | Levofloxacine |
|---|---|
| Merknamen in Nederland | Tavanic®, Levofloxacine Sandoz, Levofloxacine Accord, Levofloxacine Mylan |
| ATC-code | J01MA12 |
| Beschikbare vormen & sterktes | Tabletten: 250 mg, 500 mg, 750 mg Infusievloeistof: 5 mg/ml (100 ml zak of flesje) Oogdruppels: 5 mg/ml |
| Fabrikanten | Sanofi, Sandoz, Accord, Mylan, diverse generieke fabrikanten |
| Afleverstatus | UR-geneesmiddel (Uitsluitend op Recept) |
Werkingsmechanisme
Levofloxacine behoort tot de groep van fluorchinolon-antibiotica. Het werkt door het remmen van bacteriële enzymen (DNA-gyrase en topoisomerase IV) die nodig zijn voor de vermenigvuldiging en het repareren van het bacteriële DNA.
In eenvoudige termen: Levofloxacine doodt bacteriën door hun genetisch materiaal te verstoren. Hierdoor kunnen de bacteriën zich niet verder vermenigvuldigen, wat het lichaam helpt bij het bestrijden van infecties.
Voor specialisten: Levofloxacine is het S-enantiomeer van ofloxacine. Het heeft een breed werkingsspectrum tegen zowel Gram-positieve als Gram-negatieve pathogenen en werkt bactericide door het remmen van de DNA-supercoiling (via DNA-gyrase) en decatenatie (via topoisomerase IV).
Farmacokinetiek
- Absorptie: Levofloxacine wordt snel en vrijwel volledig geabsorbeerd na orale toediening, met een biologische beschikbaarheid van >99%.
- Maximale plasmaconcentratie (Tmax): binnen 1-2 uur na inname.
- Distributie: Goed verdeelt in weefsels (long, prostaat, urinewegen); matige binding aan plasma-eiwitten (~30-40%).
- Eliminatie: Primair renaal; circa 85% wordt onveranderd uitgescheiden via de urine binnen 48 uur.
- Halfwaardetijd: Ongeveer 6-8 uur bij gezonde volwassenen.
Toepassing in het dagelijks leven & Goed gebruik
- Volg altijd het voorschrift van uw arts.
- Meestal 1x per dag, soms 2x per dag, afhankelijk van de indicatie en ernst.
- Neem het tablet in met voldoende water. Niet kauwen of breken.
- Bij het gebruik van infusie wordt toediening door zorgpersoneel gedaan.
- Maak indien mogelijk een vaste inname-routine, bijvoorbeeld elke ochtend na het ontbijt.
- Voor oogdruppels: was de handen, kantel het hoofd achterover, kijk omhoog en druppel in het bindvlieszakje.
- Maak een antibioticakuur altijd af, ook als klachten eerder verdwijnen.
Ochtend vs. avond doseren
Het innemen van levofloxacine kan zowel ‘s ochtends als ‘s avonds gebeuren, mits de arts geen specifieke voorkeur aangeeft. Ochtendinname is populair omdat zo vergeten minder vaak voorkomt. Gebruik bij voorkeur rond hetzelfde tijdstip om het risico op bijwerkingen te verminderen en een stabiele bloedconcentratie te waarborgen. Bij slapeloosheid of zenuwachtigheid als bijwerking is ochtendinname aan te raden.
Inname met of zonder voedsel
In Nederland wordt aanbevolen om het medicijn met voldoende water in te nemen, bij voorkeur met of na een lichte maaltijd. Een volle, vette maaltijd (zoals een uitgebreid Nederlands ontbijt met kaas en worst) vertraagt de opname enigszins, maar vermindert niet de totale hoeveelheid opgenomen werkzame stof. Voorkom inname tegelijk met zuivelproducten (melk, yoghurt) of calciumbevattende producten, aangezien dit de opname kan remmen.
Interacties: waarschuwingen voor voeding, alcohol en andere geneesmiddelen
| Interactie | Gevolg | Aanbeveling |
|---|---|---|
| Antacida (zoals Rennies®), ijzer- of zinksuppletie | Vermindering van levofloxacine-opname | Neem levofloxacine minstens 2 uur vóór of 2 uur ná deze middelen |
| Calcium-, magnesium- of aluminiumbevattende producten, zuivel (melk, yoghurt) | Verminderde werking door chelatie | Vermijd gelijktijdige inname; respecteer 2 uur tussenpoos |
| Warfarine | Verhoogde bloedingsneiging | Stollingswaarden vaker controleren |
| NNSAID’s (o.a. ibuprofen) | Verhoogd risico op insulten | Alleen combineren onder medische begeleiding |
| QTC-verlengende middelen (o.a. sommige antipsychotica, macroliden) | Verhoogd risico op hartritmestoornissen | Vermijd combinatie indien mogelijk; ECG-monitoring overwegen |
| Alcohol | Vergroot kans op bijwerkingen (duizeligheid, sufheid) | Beperk of vermijd alcoholgebruik tijdens kuur |
| Orale antidiabetica (o.a. metformine, insuline) | Kans op hypo- of hyperglykemie | Bloedsuiker vaker controleren |
Indicaties
| Indicatie | Officieel geregistreerd | Toelichting |
|---|---|---|
| Luchtweginfecties (o.a. pneumonie, COPD-exacerbatie) | Ja | Richtlijn NHG/ziekenhuis |
| Urineweginfecties (gecompliceerd) | Ja | Bij pyelonefritis, prostatitis |
| Huid- en weke deleninfecties | Ja | Bij specifieke ernstige infecties |
| Bacteriële conjunctivitis (oogdruppels) | Ja | Behandeling via oogarts/huisarts |
| Tuberculose (als onderdeel van combinatietherapie) | Off-label | Alleen specialistisch gebruik |
| Post-expositie profylaxe antrax | Ja | Zeldzame (rampen)situaties |
Dosering volgens indicatie
| Indicatie / Patiëntgroep | Standaarddosering | Duur |
|---|---|---|
| Volwassene - Luchtweginfecties | 500 mg 1x daags | 7-14 dagen |
| Volwassene - Gecompliceerde urineweginfectie | 500 mg 1x daags | 7-10 dagen |
| Volwassene - Prostatitis | 500 mg 1x daags | 14 dagen |
| Kinderen (alleen oogdruppels): | 1–2 druppels, 2–4x daags | 5–7 dagen |
| Ouderen (aanpassing bij nierfunctiestoornis) | Aangepaste dosering | Afhankelijk van GFR, zie bijsluiter |
Let op: Dosering kan variëren. Raadpleeg altijd uw arts of apotheker voor persoonlijk advies.
Bijwerkingen (veiligheidsprofiel)
| Bijwerking | Frequentie | Beschrijving/advies |
|---|---|---|
| Misselijkheid, diarree, buikpijn | Vaak (>1/10) | Neem met voedsel, drink voldoende, overleg bij aanhoudende klachten |
| Hoofdpijn, duizeligheid, slapeloosheid | Regelmatig (>1/100, <1/10) | Voorzichtig met autorijden/machines |
| Spierpijn, peesontsteking (tendinitis) | Zeldzaam | Direct stoppen bij pijn, extra risico bij 60+ |
| Overgevoeligheidsreactie (huiduitslag, jeuk) | Zelden | Arts raadplegen bij huidreacties |
| Hartritmestoornissen (QTC-verlenging) | Zelden | Direct melden bij hartkloppingen/flauwvallen |
| Psychische klachten | Zeer zelden | Meld angst, depressie of verwardheid acuut aan behandelaar |
| Lever- of nierfunctiestoornis | Zeer zelden | Let op tekenen als donkergekleurde urine of geelzucht |
Adviezen voor goed gebruik
- Voltooi altijd de volledige kuur, ook als de klachten verdwijnen.
- Sla geen doses over, neem gemiste dosis zo snel mogelijk tenzij het bijna tijd is voor de volgende.
- Bewaar levofloxacine bij kamertemperatuur (<25°C), buiten bereik van kinderen.
- Belangrijk de lever- en nierfunctie vooraf te laten controleren als uw arts dat aangeeft.
- Niet aanbevolen bij zwangeren of vrouwen die borstvoeding geven, tenzij strikt noodzakelijk en voorgeschreven.
- In Nederland kunt u altijd met medicatievragen terecht bij uw apotheek, telefonisch of op locatie.
- Bij bijwerkingen of twijfel: overleg laagdrempelig met uw apotheek of huisarts.
Alternatieven (vergelijkende informatie)
- Amoxicilline / Clavulaanzuur – Veel gebruikt bij luchtweg- of urineweginfecties. Minder kans op peesproblemen, vaker allergie.
- Ciprofloxacine – Ook een chinolon; vergelijkbare werking, iets ander spectrum. Wordt eveneens door de zorgverzekeraar (o.a. via Zilveren Kruis, VGZ) vergoed.
- Co-trimoxazol – Alternatief bij urineweginfecties; kans op huidreacties.
- Doxycycline – Breed ingezet, vooral tegen luchtweginfecties of bij allergie voor chinolonen. Niet voor zwangeren/kinderen <8 jaar.
Voor- en nadelen per middel zijn afhankelijk van medische situatie en gevoeligheid van bacteriën. Uw arts bepaalt samen met u het meest geschikte antibioticum.
Wettelijke, registratie- en vergoedingsstatus in Nederland
- Levofloxacine is in Nederland geregistreerd door het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen).
- UR-geneesmiddel: uitsluitend op recept verkrijgbaar.
- Vergoeding via basisverzekering (Zvw) voor geregistreerde indicaties – zie polisvoorwaarden van uw verzekeraar (Zilveren Kruis, VGZ, CZ e.a.).
- Niet vrij verkrijgbaar; apotheekhouders houden zich strikt aan receptverificatie.
- Informatie over de registratie en status: te vinden via CBG of www.farmacotherapeutischkompas.nl
Laatste richtlijnen/onderzoek (2022–2025)
- NHG-Standaarden en SWAB-richtlijnen bevestigen terughoudend gebruik van fluorchinolonen vanwege risico op ernstige bijwerkingen (tendinopathie, QTC-verlenging, neuropathie). Eerstekeuze slechts bij specifieke, gecompliceerde infecties.
- 2023: RIVM en SWAB: Advies restrictiever gebruik vanwege opkomst resistentie.
Referentie: SWAB-richtlijnen. - International: EMA bevestigt sinds 2022 dat restricties rond chinolonen onverminderd blijven gelden wegens zeldzame, soms blijvende bijwerkingen.
- Klinische studies (2022–2024): Trends wijzen op vergelijkbare effectiviteit als ciprofloxacine, met een focus op goed doordachte inzet op basis van kweekresultaten en lokale resistentiepatronen.
Beschikbaarheid, verpakkingen en leverinformatie
| Vorm / Sterkte | Populaire verpakkingsgrootte | Indicatieve prijs* | Levertijd Amsterdam | Levertijd Rotterdam | Levertijd Utrecht | Levertijd Groningen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tablet 500 mg | 10, 14, 20 stuks | v.a. €10 per 10 stuks | Direct (<24u) | Direct (<24u) | Direct (<24u) | 1-2 werkdagen |
| Infusievloeistof 5 mg/ml | 5 stuks | v.a. €25 per pak | Op bestelling, 1-2 werkdagen | Op bestelling, 1-2 werkdagen | Op bestelling, 1-2 werkdagen | 2-3 werkdagen |
| Oogdruppels 5 mg/ml | 5 of 10 ml | v.a. €12 per flacon | Direct (<24u) | Direct (<24u) | Direct (<24u) | 1-2 werkdagen |
*Prijzen en levertijden kunnen wisselen per apotheek/regio en worden grotendeels vergoed. Vraag uw apotheker naar het precieze bedrag of actuele beschikbaarheid.
Veelgestelde vragen (FAQ)
- Kan ik alcohol drinken tijdens gebruik van levofloxacine?
Het is verstandig alcohol te vermijden of te beperken; dit vergroot de kans op bijwerkingen zoals sufheid, duizeligheid en maagklachten. - Wat moet ik doen als ik een dosis vergeet?
Neem de vergeten dosis zo snel mogelijk in, tenzij het al bijna tijd is voor de volgende. Sla nooit een dubbele dosis in één keer in. - Mag ik autorijden tijdens de kuur?
Door duizeligheid of wazig zien kan het reactievermogen verminderd zijn. Wees hier alert op, met name in de eerste dagen van de kuur. - Wordt levofloxacine altijd vergoed?
Ja, bij gebruik volgens de indicaties en voorschrift binnen Nederland, meestal via de basisverzekering. - Wat zijn de belangrijkste risico’s van levofloxacine?
Peesproblemen, hartritmestoornissen en soms ernstige allergische reacties. Raadpleeg direct een arts bij pijnklachten in spieren/pezen of bij plotselinge huidreacties.
Heeft u verdere vragen? Uw apotheker of huisarts staat altijd klaar voor betrouwbare informatie over levofloxacine.
