Sertraline – Uitgebreide Patiëntinformatie
Basisinformatie
| Stofnaam (INN) | Sertraline |
| Merknamen (Nederland) | Zoloft®, Sertraline Mylan, Sertraline Sandoz, diverse generieke varianten |
| ATC-code | N06AB06 |
| Beschikbare vormen & sterktes | Tabletten (25 mg, 50 mg, 100 mg); drank (20 mg/ml) |
| Fabrikanten | Pfizer, Sandoz, Teva, Mylan en andere generieke producenten |
| Verkoopstatus | Uitsluitend op recept (UR), apotheekplichtig |
Werkingsmechanisme
In eenvoudige termen: Sertraline behoort tot de selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's). Het verhoogt het gehalte van serotonine, een belangrijke stof in de hersenen die invloed heeft op stemming, gedrag en emoties. Door serotonine langer werkzaam te laten zijn, kan Sertraline depressieve klachten en angst verminderen.
Voor specialisten: Sertraline blokkeert selectief de heropname van serotonine (5-HT) in presynaptische neuronen. Hierdoor stijgt de post-synaptische serotoninebeschikbaarheid in het centrale zenuwstelsel. De affiniteit voor noradrenaline- of dopaminereceptoren is minimaal. Sertraline beïnvloedt nagenoeg niet de histaminerge of cholinerge systemen, wat het bijwerkingenprofiel gunstig maakt t.o.v. oudere antidepressiva.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Goede orale absorptie; biologische beschikbaarheid ca. 44% door leverpassage (first-pass).
- Tijd tot piekconcentratie: 4,5 – 8,4 uur na inname.
- Metabolisme: Hepatisch (lever), voornamelijk via CYP2B6, CYP2C19 en CYP3A4 iso-enzymen.
- Eliminatie: Metabolieten grotendeels met de urine, rest via feces.
- Halfwaardetijd: 22–36 uur (langdurige spiegelopbouw, gunstig voor dagdosering).
- Duur van werking: Tot 24 uur; daarom meestal 1x daags dosering.
Sertraline in het Dagelijks Gebruik & Best Practices
- Typische dosering: Startdosis bedraagt meestal 25–50 mg/dag. Op geleide van werking en bijwerkingen kan langzaam worden opgehoogd naar maximaal 200 mg/dag. Volg altijd het voorschrift van de arts.
- Hoelang duurt het voor Sertraline werkt? Eerste effecten vaak na 1–2 weken; maximale werking na 4–6 weken.
- Praktisch advies: Neem de tabletten in op een vast tijdstip. Niet kauwen, doorslikken met water.
- Onafhankelijk van maaltijden: Kan met of zonder voedsel worden ingenomen; bij maagklachten innemen met voedsel.
- Wisselen van tijdstip of dosering? Alleen in overleg met uw arts.
- Stoppen: Bouw altijd langzaam af (afbouwschema via huisarts of apotheek). Plots stoppen kan onttrekkingsverschijnselen veroorzaken.
Inname 's Ochtends vs. 's Avonds
- Ochtend: Voorkeur als er sprake is van slapeloosheid door het middel.
- Avond: Mogelijk geschikt als u overdag last heeft van misselijkheid of als het slaperigheid veroorzaakt.
- Stabiliteit: Belangrijk is dat u de dosering dagelijks rond hetzelfde tijdstip inneemt voor een stabiele bloedspiegel.
- Advies: Bespreek klachten en voorkeuren met uw huisarts of apotheker om het optimale tijdstip te bepalen.
Inname met of zonder Voedsel
De opname van Sertraline wordt in geringe mate beïnvloed door voedsel. In Nederland, waar de maaltijden kunnen variëren tussen broodmaaltijden en warme avondmaaltijden, maakt het niet uit of Sertraline bij brood of warme maaltijd wordt ingenomen. Er kan gekozen worden voor inname met voedsel als u snel last heeft van maagklachten.
Wisselwerking/Interacties
| Soort interactie | Vermijden/Bespreken |
| Alcohol | Kan sufheid versterken; matig of liever geen alcohol gebruiken. |
| Andere antidepressiva (SSRI’s, MAO-remmers, tricyclische) | Risico op serotoninesyndroom; nooit combineren zonder overleg met arts. |
| Bloedverdunners (zoals warfarine) | Verhoogde kans op bloedingen; extra controle nodig. |
| NSAID’s (ibuprofen, diclofenac) | Verhoogd bloedingsrisico; voorzichtig combineren. |
| Antipsychotica/anti-epileptica | Kans op bijwerkingen neemt toe; arts raadplegen. |
| Grapefruitsap | Kan de werking van Sertraline versterken; liever vermijden. |
Indicaties
| Officiële indicaties (CBG/Geneesmiddelenwet) | Off-label gebruik (overleg arts) |
| Depressieve stoornis (volwassene) | Premenstrueel syndroom (PMS/PMDD) |
| Panieksyndroom | PTSS (Posttraumatische-stressstoornis bij kinderen) |
| Obsessieve-compulsieve stoornis (OCS, dwangstoornis) | Sociale angststoornis bij jongeren |
| PTSS (volwassene) | Chronische prikkelbare darm syndroom (geassocieerde angst/depressie) |
| Sociale angststoornis | - |
Doseringen naar Indicatie
| Indicatie | Volwassenen | Kinderen (6-17 jaar) | Ouderen (>65 jaar) |
| Depressie | Start: 50 mg/dag; max 200 mg/dag | Niet geregistreerd | Start: 25–50 mg/dag; max 100 mg/dag (voorzichtig ophogen) |
| OCS | Start: 50 mg/dag | Start: 25 mg/dag, na 1 week 50 mg/dag, max 200 mg/dag | Zie volwassenen, lagere max. dosering aanbevolen |
| Panieksyndroom | Start: 25 mg/dag, na 1 week ophogen naar 50 mg/dag; max 200 mg/dag | Niet geregistreerd | Zie volwassenen, lagere max. dosering aanbevolen |
| PTSS | Start: 50 mg/dag, max 200 mg/dag | Niet geregistreerd | Zie volwassenen, voorzichtigheid bij doseren |
| Sociale angststoornis | Start 25 mg/dag, na 1 week 50 mg/dag; max 200 mg/dag | Niet geregistreerd | Zie volwassenen, lagere max. dosering aanbevolen |
Bijwerkingenprofiel & Waarschuwingen
| Voorkomende bijwerking | Frequentie | Belangrijkste (zeldzame) risico’s |
| Misselijkheid, diarree | 50–60% | Verstoring elektrolytenbalans bij langdurige diarree |
| Sufheid, slapeloosheid | 20–30% | Slaapwandelen/zware nachtmerries (zelden) |
| Sexuele functiestoornissen | 10–25% | Permanente klachten (zeer zelden, meld bij huisarts) |
| Hoofdpijn | 10–15% | Migraine-opvlamming |
| Gewichtstoename/-verlies | 5–15% | Snelle gewichtsverandering, monitoring nodig |
| Onrust, beven, angst | 5–10% | Verergering van suïcidale gedachten bij starten, vooral < 25 jaar |
| Allergische reacties (huiduitslag, jeuk) | <1% | Angio-oedeem/anafylaxie (bij zeer heftige klachten: direct medische hulp zoeken) |
| Serotoninesyndroom (extreem zeldzaam) | <0,1% | Spoed: verwardheid, hoge koorts, spierstijfheid (direct arts waarschuwen!) |
Richtlijnen voor Goed Gebruik
- Neem de tablet/dosis dagelijks op een vast tijdstip in.
- Stop niet plotseling! Altijd in overleg met arts langzaam afbouwen.
- Informeer bij (plots) nieuwe klachten of veranderingen uw apotheker/huisarts.
- Combineer Sertraline niet op eigen initiatief met kruidenmiddelen (zoals sint-janskruid), andere antidepressiva of antipsychotica.
- Bewaar het geneesmiddel in de oorspronkelijke verpakking en uit het zicht/bereik van kinderen.
- Laat herhaalrecepten op tijd regelen; psychoactieve medicatie mag niet onderbroken worden.
- Vraag bij zwangerschap, borstvoeding of kinderwens advies aan arts/apotheker.
- Let op deelname aan het verkeer bij start of dosiswijziging (sufheid/onrust!).
Alternatieven & Vergelijking (vergoed door Nederlandse zorgverzekeraars, stand 2024)
- Citalopram: Minder kans op interacties, werkt sneller, maar meer kans op QT-verlenging (ECG nodig bij risicoprofiel).
- Escitalopram: Minder bijwerkingen, hoge effectiviteit bij angststoornissen. Soms lastiger af te bouwen.
- Fluoxetine: Lang werkende SSRI (handig bij vergeten dosis), iets meer kans op opwinding/inslaapproblemen.
- Paroxetine: Krachtig antidepressivum, maar relatief hoge kans op onttrekkingsverschijnselen, meer gewichtstoename.
- Venlafaxine (SNRI): Goede werking bij angststoornissen, maar mogelijk meer bloeddrukstijging; afbouwschema vereist.
- Duloxetine (SNRI): Met name bij depressie geassocieerd met pijnklachten.
Wettelijke status, registratie en vergoeding (Nederland)
- Sertraline is een UR-geneesmiddel (uitsluitend op recept), opgenomen in de geneesmiddelenregister bij het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen).
- Sertraline is basisverzekerd voor geregistreerde indicaties. Generieke varianten worden vrijwel altijd vergoed.
- Prijsfluctuatie per merk; doorgaans tussen €8–€18 per 30 dagen (50 mg tabletten, 2024).
- Gebruik altijd geregistreerde kanalen voor levering (apotheek, geregistreerde online apotheken met BIG-geregistreerde artsen).
Laatste Inzichten & Klinische Richtlijnen (2022–2025)
- Multidisciplinaire Richtlijn Depressie (Trimbos Instituut, 2023): Sertraline aanbevolen bij depressie én angstklachten. Opbouwschema’s blijven onveranderd.
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) Standaard: Sertraline aanbevolen als behandeling van 1e keus bij depressie met comorbide angst of OCS (update 2024).
- EMA (European Medicines Agency): Alertheid voor serotoninesyndroom bij interacties met andere serotonerge medicatie blijft relevant (signalering in rapport mei 2024).
- Er zijn recent (2022–2024) signalen dat langetermijngebruik bij jongeren een hogere kans op suïcidaliteit vraagt (extra monitoring gewenst in de eerste 6 weken).
Beschikbaarheid & Levering
| Verpakking | Gemiddelde Prijs (€) | Levertijd (Amsterdam) | Levertijd (Rotterdam) | Levertijd (Groningen) | Levertijd (Maastricht) |
| Sertraline 25 mg 30 stuks | 10,50 | 24 uur | 24 uur | 48 uur | 48 uur |
| Sertraline 50 mg 30 stuks | 12,25 | 24 uur | 24 uur | 48 uur | 48 uur |
| Sertraline 100 mg 30 stuks | 15,75 | 24 uur | 24 uur | 48 uur | 48 uur |
| Sertraline drank 20 mg/ml 60 ml | 21,60 | Op aanvraag | Op aanvraag | 2–4 dagen | 2–4 dagen |
Veelgestelde Vragen (FAQ)
- 1. Wat moet ik doen als ik een dosis vergeet?
Neem de vergeten dosis alsnog in zodra u eraan denkt, tenzij het bijna tijd is voor de volgende tablet. Sla anders de vergeten dosis over en neem het schema weer op. Neem nooit een dubbele dosis. - 2. Hoelang moet ik Sertraline blijven gebruiken?
Houd rekening met een behandelduur van 6 maanden tot meerdere jaren, afhankelijk van uw klachten en in overleg met uw arts. Ga nooit zelfstandig stoppen; symptomen kunnen terugkeren. - 3. Kan ik autorijden tijdens Sertraline-gebruik?
In het begin of bij dosiswijziging kunt u zich duizelig of slaperig voelen. Neem geen deel aan het verkeer totdat u weet hoe u reageert op het medicijn. - 4. Is Sertraline veilig bij zwangerschap of borstvoeding?
Overleg altijd met uw arts. Gebruik alleen op strikte indicatie en onder begeleiding van een gynaecoloog/psychiater. Borstvoeding is soms mogelijk maar wordt individueel beoordeeld. - 5. Kan ik zomaar wisselen van merk Sertraline?
Merken zijn uitwisselbaar, maar kleine verschillen kunnen in zeldzame gevallen invloed hebben op werking of bijwerkingen. Bespreek klachten altijd met uw apotheek.
