Calan SR (Verapamil) – Patiënteninformatie Nederland
Basisinformatie
| Stofnaam (INN) | Verapamil |
|---|---|
| Merknaam Nederland | Calan SR, Isoptin, Verapamil retard, Verapamil |
| ATC-code | C08DA01 |
| Verkrijgbare vormen & sterktes | Tabletten met verlengde afgifte: 120 mg, 180 mg, 240 mg |
| Fabrikanten | Pfizer BV, Teva Nederland BV, diverse generieke fabrikanten |
| Receptplicht | Uitsluitend op recept (UR-geneesmiddel) |
Werking van Calan SR (Verapamil)
Voor patiënten
Verapamil behoort tot de groep van calciumantagonisten. Het medicijn ontspant en verwijdt de bloedvaten, waardoor het hart minder hard hoeft te werken en de bloeddruk verlaagt. Het wordt ook gebruikt om het hartritme te reguleren bij bepaalde hartritmestoornissen.
Voor specialisten
Verapamil blokkeert de influx van calciumionen via langzame kanalen in het myocard en in het vasculaire gladde spierweefsel. Dit resulteert in negatieve inotrope, chronotrope en dromotrope effecten en een verlaging van de perifere vaatweerstand.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Goede orale absorptie, maar uitgebreid first-pass metabolisme (biologische beschikbaarheid 20–35%).
- Metabolisme: Grotendeels in de lever, via CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8 tot diverse metabolieten (waaronder norverapamil).
- Eliminatie: Uitscheiding voornamelijk via de nieren; 70% in urine (2-4% onveranderd), rest via feces.
- Duur van werking: Ongeveer 8–12 uur voor tabletten met verlengde afgifte.
- Halfwaardetijd: 3–7 uur, langer bij ouderen of bij leverfunctiestoornissen.
Gebruik in het dagelijks leven en best practices
Calan SR wordt in Nederland meestal voorgeschreven voor een hoge bloeddruk, angina pectoris (pijn op de borst door hartproblemen), en hartritmestoornissen. U neemt de tabletten doorgaans 1 tot 2 keer per dag in, op vaste tijden, bij voorkeur met een glas water. Slik de tabletten heel door, niet kauwen of breken.
- Neem de medicatie elke dag op hetzelfde tijdstip.
- Volg de aanwijzingen van uw huisarts of apotheker.
- Houd een medicatie-overzicht bij voor uzelf en uw zorgverleners.
- Bij vergeten dosis: neem de volgende dosis op het gebruikelijke tijdstip; neem nooit een dubbele dosis.
Inname in de ochtend versus avond
De keuze voor ochtend- of avonddosering hangt af van de voorgeschreven indicatie en individuele voorkeur.
- Ochtend: Kan handig zijn bij hoge bloeddruk, omdat de bloeddruk overdag vaak hoger is. U vergeet minder snel een dosis.
- Avond: Bij angina pectoris of nachtelijke klachten kan avondinname effectiever zijn. Kan slaperigheid als bijwerking verminderen, mocht deze optreden.
- Regelmaat: Het belangrijkste is consequent hetzelfde tijdstip (ook in het weekend).
Inname met voedsel of op een lege maag
Verapamil mag met of zonder voedsel worden ingenomen. Een lichte maaltijd (zoals gebruikelijk in het Nederlandse ontbijt of avondeten) kan maagklachten verminderen.
- Bij voorkeur niet met grapefruit of grapefruitsap innemen; dit verhoogt de hoeveelheid werkzame stof in het bloed.
- Alcoholgebruik matigen; alcohol kan het effect van Verapamil versterken.
Waarschuwingen voor interacties
| Interactie | Voorbeeld | Advies |
|---|---|---|
| Andere bloeddrukverlagers | ACE-remmers, bètablokkers | Let op overmatige bloeddrukdaling |
| Anti-aritmica | Digoxine, amiodaron | Dosisaanpassing of extra controle aangewezen |
| CYP3A4 remmers/inductoren | Ritonavir, ketoconazol, carbamazepine | Mogelijke verhoging of verlaging verapamilspiegels |
| Voedingsmiddelen | Grapefruit, grapefruit(sap) | Vermijden tijdens behandeling |
| Alcohol | Bier, wijn, sterke drank | Matig gebruik; overleg bij onzekerheid |
Indicaties
| Indicatie | Officieel | Off-label |
|---|---|---|
| Hypertensie (hoge bloeddruk) | ✔ | |
| Angina pectoris (hartkramp) | ✔ | |
| (Supra)ventriculaire tachycardie | ✔ | |
| Atriumfibrilleren en -flutter | ✔ | |
| Clusterhoofdpijn | ✔ | |
| Preventie migraine | ✔ |
Doseringen volgens indicatie en patiëntgroep
| Indicatie/Patiëntgroep | Startdosering | Onderhoudsdosering | Maximale dosering |
|---|---|---|---|
| Volwassenen - hypertensie | 120–180 mg 1x/dag | 240–360 mg/dag in 1–2 doses | Verdeel max. 480 mg/dag |
| Volwassenen - angina pectoris | 120 mg 2x/dag | 180 mg 2x/dag | Verdeel max. 480 mg/dag |
| Pediatrisch (6-15 jaar)* | 2–6 mg/kg/dag verdeel over 2–3 doses | 2.5–8 mg/kg/dag | Max. 10 mg/kg/dag |
| Ouderen | Lager starten: 120 mg/dag | Afhankelijk van effect | Overleg met arts |
| Clusterhoofdpijn/migraine (off-label) | 80 mg 2x/dag | 120 mg 2x/dag | Afhankelijk, max. 480 mg/dag |
*Pediatrische dosering uitsluitend onder specialistische supervisie
Veiligheidsprofiel & bijwerkingen
| Bijwerking | Vaak | Zelden | Let op! |
|---|---|---|---|
| Obstipatie (verstopping) | ✔ | Tijdig melden bij aanhoudende klachten | |
| Daling bloeddruk, duizeligheid | ✔ | Langzaam opstaan, bijv. na het slapen | |
| Hartkloppingen, bradycardie | ✔ | Arts raadplegen bij hartklachten | |
| Misselijkheid, hoofdpijn | ✔ | Gewoonlijk tijdelijk | |
| Oedeem (vocht vasthouden) | ✔ | Let op zwelling voeten/enkel | |
| Leverfunctiestoornissen | ✔ | Jaarlijkse controle aanbevolen | |
| Overgevoeligheidsreactie | ✔ | Stop en zoek direct medische hulp | |
| AV-blok, hartstilstand | ✔ | Medische noodsituatie |
- Niet autorijden bij duizeligheid, wazig zien of bij een te trage hartslag.
- Bij aanhoudende bijwerkingen: bespreek deze met uw arts of apotheker.
- Regelmatige controle van bloeddruk en hartfunctie wordt aanbevolen.
Richtlijnen voor correct gebruik in Nederland
- Laat uw medicatie altijd door een arts of apotheker controleren op geneesmiddelinteracties.
- Breng uw huisarts op de hoogte van alle geneesmiddelen en supplementen die u gebruikt.
- Bewaartip: op een droge, koele plek beneden 25 °C, buiten bereik van kinderen.
- Controleer de houdbaarheidsdatum op de verpakking.
- Neem de medicatie mee op reis met een medicatiepaspoort, zeker buiten Nederland.
- Bij problemen met het doorslikken: overleg met uw apotheker over alternatieven.
Alternatieven (Nederlandse vergoeding door Zorgverzekeraar)
- Diltiazem – Ook een calciumantagonist, vaak gebruikt bij hoge bloeddruk en angina. Minder constipatie, maar meer kans op huidreacties.
- Amlodipine – Populair bij hypertensie; langer werkend, kleinere kans op interacties. Geeft vaker enkeloedeem.
- Bètablokkers (bv. metoprolol) – Alternatief bij angina of hartritmestoornissen. Minder geschikt bij astma of diabetes.
- ACE-remmers (bv. enalapril) – Eerste keuze bij hypertensie, vooral bij hartfalen. Maar kans op prikkelhoest.
Alle bovengenoemde middelen zijn in het basispakket opgenomen, dus worden vergoed volgens de polisvoorwaarden van de Nederlandse zorgverzekeraars.
Juridische status, registratie en vergoeding in Nederland
- Calan SR (verapamil) is een UR-geneesmiddel (uitsluitend op recept verkrijgbaar) in Nederland.
- Geregistreerd bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).
- Volledig of gedeeltelijk vergoed via de basisverzekering (Zorgverzekeringswet/Zvw), afhankelijk van het merk en polis.
- Bij gebruik voor off-label indicaties kan aanvullende motivering door arts nodig zijn.
Laatste onderzoeken & klinische richtlijnen (2022–2025)
- ESC/EACTS Guideline (2023): Verapamil blijft aanbevolen bij specifieke hartritmestoornissen, niet bij hartfalen met verminderde ejectiefractie. (escardio.org)
- NHG-Standaard CVRM (2024): Calciumantagonisten als alternatief voor ACE-remmers bij hypertensie of indien intolerantie optreedt. (nhg.org)
- Huidige onderzoeken: Gecombineerd gebruik met DOAC’s (directe orale anticoagulantia) vereist extra controle op bloedingrisico's.
Bron: Nature Reviews 2023 - CBG (2024): Nieuwe waarschuwingen over interacties met sterke CYP3A4-remmers.
Beschikbaarheid en levering
Calan SR is breed verkrijgbaar bij de Nederlandse apotheek. Populaire verpakkingsgroottes per sterkte vindt u hieronder:
| Sterkte | Aantal tabletten | Indicatieve prijs* |
|---|---|---|
| 120 mg | 30 / 60 | €9 / €15 |
| 180 mg | 30 / 60 | €12 / €20 |
| 240 mg | 30 / 60 | €14 / €24 |
*Indicatief. Uw zorgverzekering vergoedt of bepaalt de uiteindelijke prijs.
| Regio | Afhaaltijd apotheek | Thuisbezorging* |
|---|---|---|
| Randstad (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht) | Meestal binnen 1 werkdag | 24–48 uur, soms zelfde dag |
| Groningen, Friesland, Drenthe | 1–2 werkdagen | 1–2 werkdagen |
| Limburg, Zeeland | 1–2 werkdagen | 1–2 werkdagen |
| Overige regio’s | 1–2 werkdagen | 1–2 werkdagen |
*Let op: afhandeling kan per apotheek verschillen.
Veelgestelde vragen (FAQ)
- Kan ik Calan SR combineren met andere medicijnen?
Calan SR kan met veel medicijnen worden gecombineerd, maar overleg altijd met uw apotheker of arts. Er zijn belangrijke interacties (zoals met bètablokkers, anti-aritmica, bepaalde antidepressiva en middelen tegen HIV). Geef altijd uw volledige medicatielijst door. - Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?
Neem de volgende dosis op het gebruikelijke tijdstip. Neem nooit een dubbele dosis om een vergeten tablet in te halen. - Heeft dit medicijn invloed op autorijden?
In het begin kunt u last hebben van duizeligheid. Rijd geen auto als u zich niet helder voelt of flauwte ervaart; na gewenning verdwijnen deze klachten meestal. - Kan ik gewoon alcohol drinken met Calan SR?
Matig gebruik is over het algemeen toegestaan, maar kan bij sommige mensen de bloeddruk te sterk verlagen. Overleg indien u twijfelt. - Is er invloed op mijn zorgverzekering/vergoeding?
Ja, Calan SR en generieke verapamil worden doorgaans volledig vergoed vanuit het basispakket. Uw apotheek controleert dit voor u.
