Motilium (Domperidon) – Uitgebreide Productinformatie voor Patiënten in Nederland
Basisinformatie over het Product
- Internationale Naam (INN): Domperidon
- Merknamen in Nederland: Motilium®, Domperidon Teva, Domperidon Sandoz
- ATC-code: A03FA03
- Beschikbare vormen en sterktes:
- Tabletten: 10 mg
- Orodispersible tabletten (smelttabletten): 10 mg
- Suspensie (voor kinderen, beperkt verkrijgbaar): 1 mg/ml
- Fabrikanten: Janssen-Cilag B.V., Teva Nederland, Sandoz B.V.
- Receptstatus: Uitsluitend op recept verkrijgbaar (UR-geneesmiddel).
Werking van Motilium (Domperidon)
Voor patiënten (in eenvoudige termen): Motilium helpt de beweging van de maag en darmen te stimuleren, waardoor voedsel sneller wordt voortgeduwd. Hierdoor kunt u zich sneller minder misselijk voelen en neemt het opgeblazen gevoel af.
Voor specialisten: Domperidon is een perifere dopamine-2-receptorantagonist. Het effect op de chemoreceptor-triggerzone (CTZ) buiten de bloed-hersenbarrière remt misselijkheid en braken. Tevens wordt de motiliteit van het bovenste gastro-intestinale stelsel versneld, met name via versterking van antroduodenaal contractiliteit.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Snel geabsorbeerd na orale toediening. Biologische beschikbaarheid rond 15% (door first-pass effect).
- Metabolisme: Extensief gemetaboliseerd in de lever en darm via CYP3A4, CYP1A2, CYP2E1.
- Eliminatie: Uitscheiding via de urine (~31%) en feces (~66%)
Eliminatiehalfwaardetijd: Ongeveer 7–9 uur. - Duur van werking: Meestal 4 tot 6 uur.
Gebruik in het Dagelijks Leven & Beste Praktijken
- Typische dosis volwassenen: 10 mg tot driemaal per dag, maximaal 30 mg/dag.
- Kinderen >35 kg: dezelfde dosering als volwassenen; let op: beperkte toepassing vanwege veiligheid.
- Niet aanbevolen bij kinderen jonger dan 12 jaar en <35 kg vanwege risico op hartbijwerkingen.
- Tablet met water innemen.
- Niet kauwen of fijnmaken zonder overleg.
- Gebruik zo kort mogelijk (maximaal enkele dagen, tenzij uw arts anders adviseert).
- Patiënten met leverproblemen: Voorzichtigheid geboden. Raadpleeg uw arts.
- Let extra op bij ouderen vanwege verhoogd risico op QT-verlenging (hartritmestoring).
- Altijd volgens voorschrift huisarts of specialist gebruiken.
Inname in de Ochtend versus de Avond
| Moment | Voordelen | Nadelen | Tips |
|---|---|---|---|
| Ochtend | Vermindert misselijkheid bij ontbijt; past bij ochtendroutine | Kan tijdelijk lichte slaperigheid veroorzaken | Neem in vlak voor ontbijt voor maximaal effect |
| Avond | Kan ondersteuning bieden bij avondeten | Niet te laat innemen vanwege mogelijke invloed op slaap of interactie met andere avondmedicatie | Neem max. 15-30 min. voor de maaltijd |
Voor het beste effect is het belangrijk Motilium op vaste tijden te nemen, bij voorkeur vlak voor de maaltijd(en) en niet langer dan voorgeschreven.
Inname met Maaltijd of Op Lege Maag
- Neem Motilium altijd circa 15–30 minuten vóór de maaltijd in en zo nodig voor het slapen gaan.
- Gebruik op lege maag geeft snellere opname en verhoogd effect.
- In combinatie met zware, vette Nederlandse maaltijden (zoals stamppot of gefrituurd voedsel) kan het effect vertraagd zijn.
- Bij klachten als misselijkheid na het eten: dosering aanpassen in overleg met de arts.
Waarschuwingen voor Interacties
| Interactievorm | Voorbeelden | Effect |
|---|---|---|
| Medicatie | Ketoconazol, erythromycine, diltiazem, verapamil, amiodaron, antidepressiva (SSRI's) | Verhoogde kans op bijwerkingen, vooral hartritmestoornissen (QT-verlenging) |
| Voedingsmiddelen | Grapefruitsap | Kortstondig verhoogt het de plasmaspiegels van domperidon |
| Alcohol | Elk type alcohol | Kan het slaperigheidseffect versterken |
Raadpleeg altijd uw arts of apotheker bij gebruik van nieuwe geneesmiddelen of supplementen.
Indicaties
| Indicatie | Toelichting | Officieel/Off-label |
|---|---|---|
| Milde tot matige misselijkheid en braken | Bij volwassenen en adolescenten (>12 jaar, >35 kg) | Officieel |
| Prokinetisch bij gastroparese | Bij symptomen van vertraagde maaglediging (o.a. diabetes, na maagoperaties) | Off-label |
Dosering per Indicatie (volwassenen, kinderen, ouderen)
| Patiëntgroep | Indicatie | Dosering | Maximaal per dag |
|---|---|---|---|
| Volwassenen & adolescenten (>12 jaar, >35 kg) | Misselijkheid / braken | 10 mg 3x per dag vóór maaltijd | 30 mg |
| Kinderen (<12 jaar of <35 kg) | Niet aanbevolen | - | - |
| Ouderen (≥65 jaar) | Bijzondere voorzichtigheid | Zelfde dosering. Maar monitor vaker op bijwerkingen. | 30 mg, lager indien nodig |
| Patiënten met lever-/nierfunctiestoornis | Individueel aanpassen | Lagere startdosis, controleer bijwerkingen | Max. 30 mg |
Veiligheidsprofiel en Bijwerkingen
- Veel voorkomende bijwerkingen (>1/100):
- Droge mond
- Buikpijn
- Diarree
- Slaperigheid
- Huiduitslag
- Zeldzame, maar ernstige bijwerkingen:
- Hartkloppingen, hartritmestoornissen/QT-verlenging
- Allergische reacties (jeuk, zwelling, benauwdheid)
- Hormonale effecten (koorts, melkafscheiding, menstruatiestoornissen)
- Extrapiramidale bijwerkingen (tremor, onwillekeurige bewegingen; voornamelijk bij kinderen)
- Waarschuwingen: Bij bestaande hartaandoeningen of gebruik van andere QT-verlengende middelen, is Motilium niet of slechts onder strenge controle geschikt.
Juiste Gebruik – Advies van de Apotheek
- Altijd innemen zoals voorgeschreven door uw arts.
- Gebruik slechts zo lang als nodig is (bij voorkeur maximaal 7 dagen).
- Stop bij klachten zoals duizeligheid, hartkloppingen, of allergische symptomen en neem contact op met uw arts.
- Bewaar het geneesmiddel bij kamertemperatuur & buiten bereik van kinderen.
- Bewaar geen restmedicatie; lever deze in bij de apotheek.
- Vermijd gelijktijdig gebruik met grapefruit of grapefruitproducten.
- Informeer altijd uw apotheek bij nieuwe medicatie of verandering in gezondheid.
Alternatieven volgens Nederlandse Standaarden (NFZ-vergoeding)
- Metoclopramide: Vergelijkbaar effect, echter hogere kans op neurologische bijwerkingen (bv. spiertrekkingen).
- Ondansetron: Vooral geschikt en vergoed bij misselijkheid door chemotherapie of operaties, minder bij algemene misselijkheid; duurder.
- Gemberpreparaten: Natuurlijk alternatief, minder bewijs van werkzaamheid bij ernstige klachten.
- Niet-medicamenteus: Kleine, lichte maaltijden; voldoende rust; vermijden van vet en sterk gekruide Nederlandse gerechten.
Juridische status, registratie & vergoeding (Nederland)
- Registratie: Motilium (domperidon) geregistreerd bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).
- Receptplicht: Uitsluitend op medisch recept verkrijgbaar (UR).
- Vergoeding: Niet standaard opgenomen in het basispakket van de Zorgverzekeringswet, maar in uitzonderingssituaties via aanvullende verzekering of bij specifieke, door de arts gestelde indicatie kan vergoeding aangevraagd worden.
- Levering: Alleen verkrijgbaar bij apotheek na voorschrift door erkende arts.
Recente Onderzoeken & Richtlijnen (2022–2025)
- Motilium wordt in Nederlandse richtlijnen NHG-Standaarden alleen geadviseerd als alternatieve behandeling bij misselijkheid wanneer andere opties niet toereikend zijn (NHG-Standaard Maagklachten, 2023).
- Toegenomen aandacht voor het cardiovasculair risico, vooral bij ouderen of patiënten met bestaande hartaandoeningen (zie CBG, herziene bijsluiter, maart 2024).
- Internationaal (EMA, 2024): Strikte beperking tot gebruik bij misselijkheid en braken, kortdurend en in laagst werkzame dosis (zie ook: EMA/PRAC/2019/032).
- Geen nieuwe grote Nederlandse onderzoeken over off-label gebruik bij borstvoedingsstimulerende doeleinden. Dit gebruik is niet toegestaan of erkend.
Beschikbaarheid en Levering in Nederland
| Verpakkingsgrootte | Tablet/Drank | Indicatieve Prijs | Levering (1–3 werkdagen) |
|---|---|---|---|
| 30 stuks | Tabletten 10 mg | €8–10 | Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag |
| 100 stuks | Tabletten 10 mg | €22–27 | Hele land (incl. Friesland, Brabant, Limburg) |
| 200 ml | Suspensie 1 mg/ml | €18–22 | Apotheeklevering op aanvraag; beperkte beschikbaarheid |
Veelgestelde Vragen (FAQ)
- Hoe lang mag ik Motilium gebruiken?
Gebruik Motilium zo kort mogelijk, maximaal enkele dagen (meestal 3–7 dagen). Raadpleeg altijd uw arts bij aanhoudende klachten. - Mag ik Motilium met andere medicijnen combineren?
Dat hangt af van de medicijnen; vermijd middelen die het hartritme beïnvloeden (zoals sommige antibiotica, antischimmelmiddelen). Informeer uw apotheker altijd bij nieuwe medicatie. - Wat moet ik doen als ik een dosis vergeet?
Sla de vergeten dosis over en ga gewoon door met het gebruikelijk schema. Neem nooit een dubbele dosis om een vergeten dosis in te halen. - Mag ik autorijden met Motilium?
In het algemeen wel, maar wees alert op slaperigheid, vooral aan het begin van de behandeling. - Kan Motilium gebruikt worden in de zwangerschap of bij het geven van borstvoeding?
Niet aanbevolen tijdens zwangerschap of borstvoeding. Overleg altijd vooraf met uw arts.
