Maxolon (Metoclopramide) – Uitgebreide Productinformatie voor de Nederlandse Patiënt
Basisinformatie
| Stofnaam (INN) | Metoclopramide |
|---|---|
| Merknamen Nederland | Maxolon®, Primperan® |
| ATC-code | A03FA01 |
| Beschikbare vormen/sterktes | Tabletten (10 mg), drank (5 mg/5 ml), injectievloeistof (10 mg/2 ml) |
| Fabrikanten | SANOFI, diverse generieke leveranciers |
| Receptstatus | UR (Uitsluitend op recept verkrijgbaar) |
Werking van Maxolon (Metoclopramide)
Maxolon behoort tot de groep van gastroprokinetica en anti-emetica. Het actieve bestanddeel, metoclopramide, bevordert de bewegingen van de maag en darmen en vermindert misselijkheid en braken. Het werkt door de effecten van dopamine te blokkeren in de hersenen en aan de maagwand, waardoor braakneigingen afnemen en voedsel beter wordt doorgestuwd vanuit de maag naar de darmen.
Voor specialisten
Metoclopramide is een selectieve D2-receptorantagonist met centrale (anti-emetisch) en perifere (prokinetisch) activiteit. Het verhoogt de tonus van de onderste oesofagussfincter, versnelt de maaglediging en verhoogt de peristaltiek van het proximale deel van het maag-darmkanaal, zonder invloed op de exocriene pancreasfunctie.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Snel en vrijwel volledig via de darm na orale toediening; biologische beschikbaarheid rond 70–80%.
- Metabolisme: Hepatisch (lever), voornamelijk via sulfaat- en glucuronidering.
- Eliminatie: Via urine (60–70%), deels onveranderd en deels als metabolieten.
- Werkingsduur: Circa 1–2 uur na orale toediening, met een halfwaardetijd van ca. 5–7 uur (langer bij verminderde nierfunctie/oudere leeftijd).
Toepassing in het Dagelijks Leven en Best Practices
- Volwassenen: Meestal 10 mg per keer, tot maximaal 3 keer per dag, met een interval van minimaal 6 uur.
- Kinderen & adolescenten (15–/eenzame expertieve paragraaf conform CBG): Alleen op specialistisch advies; dosering gebaseerd op lichaamsgewicht (zie tabellen verderop).
- Toediening: Heel doorslikken met een glas water. Drank kan direct worden ingenomen of gemengd met water.
- Maximale behandelduur: Meestal max. 5 dagen aaneengesloten om risico op bijwerkingen te beperken.
- Typische toepassingen in Nederland: Misselijkheid en braken door migraine of behandeling (bijv. chemotherapie), vertraagde maaglediging.
’s Ochtends of ’s Avonds Innemen?
- Voordeel ochtend: Kan goed werken bij ochtendmisselijkheid of ter voorbereiding op een maaltijd.
- Voordeel avond: Kan helpen bij nachtelijke klachten of vertraagde maaglediging na late maaltijd.
- Advies: Probeer het medicijn steeds rond dezelfde tijd(en) in te nemen voor de beste werking en het verminderen van vergeten doses. Volg altijd uw arts- of apothekersadvies voor individuele aanpassingen.
Met of Zonder Voedsel?
Maxolon mag met of zonder voedsel ingenomen worden. Inname vóór de maaltijd wordt regelmatig geadviseerd, zeker bij misselijkheid rond het eten of vertraagde maaglediging. Een typisch Nederlands dieet (ontbijt met brood, lunch met boterhammen, warme avondmaaltijd) hoeft niet aangepast te worden. Vermijd zware, vette maaltijden indien u veel maagklachten heeft.
Interactiewaarschuwingen
| Interactiemiddel | Effect/Risico | Advies |
|---|---|---|
| Alcohol | Versterkt slaperigheid & bijwerkingen | Vermijd alcoholgebruik |
| Levodopa/Parkinsonmedicatie | Werking van beide geneesmiddelen kan verminderen | Niet combineren zonder artsadvies |
| Antidepressiva/antipsychotica | Risico op bewegingsstoornissen (EPS) | Voorzichtigheid geboden, meld symptomen |
| CNS-depressiva (slaapmiddelen, opiaten) | Versterkte sufheid of ademhalingsdepressie | Overleg met arts/apotheker |
| Digoxine / ciclosporine | Kan spiegels doen stijgen | Extra controle kan nodig zijn |
| Maagzuurremmers (antacida) | Kan werking verminderen | Minimaal 2 uur tijdsverschil aanhouden |
Indicaties
| Aandoening | Officiële (CBG) indicatie | Off-label gebruik |
|---|---|---|
| Misselijkheid/Braken bij chemotherapie | Ja | - |
| Misselijkheid bij migraine | Ja | - |
| Postoperatieve misselijkheid | Ja | - |
| Gastroparese (vertraagde maaglediging) | Ja | - |
| Refluxklachten, functionele dyspepsie | - | Soms klinisch toegepast |
| Slechte doorvoer sondevoeding | - | Klinisch advies |
Dosering per Indicatie
| Leeftijd/Groep | Indicatie | Gebruikelijke dosis | Maximale duur |
|---|---|---|---|
| Volwassenen | Misselijkheid, braken, gastroparese | 10 mg, maximaal 3 x per dag | 5 dagen |
| Kinderen 1-18 jaar (≥30 kg) | Ernstige misselijkheid/braken | 0,1–0,15 mg/kg per keer, maximaal 3x per dag | 5 dagen |
| Ouderen (>65 jaar) | Misselijkheid, braken | Lage startdosis, vaak 5 mg per keer | 5 dagen |
| Nier- of leverinsufficiëntie | Alle indicaties | Dosisverlaging vereist (50%) | 5 dagen |
Veiligheidsprofiel & Bijwerkingen
| Bijwerking | Schatte frequentie |
|---|---|
| Slaperigheid, vermoeidheid | Vaak |
| Stevige diarree, maag-darmklachten | Vaak |
| Huiduitslag/pruritus | Soms |
| Spierstijfheid, bewegingsstoornissen (EPS)* | Soms (vooral jongeren, hogere dosis) |
| Tijdelijke bloeddrukdaling | Zeldzaam |
| Verstoorde menstruatie, borstvoeding (galactorroe) | Zeldzaam |
| Allergische reactie, anafylaxie | Zeer zeldzaam |
Richtlijnen voor Goed Gebruik (Praktisch Advies van de Nederlandse Apotheek)
- Neem Maxolon steeds rond dezelfde tijden in, vooral als u meerdere dagelijkse innames heeft.
- Bij overslaan: neem GEEN dubbele dosis om in te halen; wacht op het volgende voorgeschreven tijdstip.
- Stop direct en overleg met arts bij onvrije bewegingen, spasmen of onrust.
- Gebruik Maxolon niet langer dan 5 dagen zonder medische evaluatie.
- Vermijd alcohol en rijd geen auto als u zich suf voelt.
- Bewaren bij kamertemperatuur, buiten bereik van kinderen.
- Controleer of u andere medicatie gebruikt voor mogelijke interacties: overleg bij twijfel met diabetes-, hartritme-, of Parkinsonmiddelen altijd met uw apotheker in Nederland.
Alternatieve Behandelmogelijkheden (via NZa/GVS vergoedbaar per 2024)
- Domperidon (vergoede generieke huismerken): prokinetisch; minder centrale bijwerkingen maar waarschuwing ivm hartritmestoornissen bij ouderen.
- Ondansetron (vooral bij chemotherapie of ernstige misselijkheid, ziekenhuis): minder bewegingsstoornissen maar kan obstipatie veroorzaken, niet voor routinegebruik.
- Prochlorperazine: effectief bij migraine; meer sedatie; alleen op voorschrift.
- Niet-medicamenteus: Aanpassing van voedingspatroon, kleinere porties eten, voldoende drinken, rust nemen bij klachten.
Let op: iedere behandeling kent unieke voordelen/risico’s per patiënt, overleg met uw arts of deze alternatieven geschikt zijn voor uw situatie.
Juridische, Registratie- en Vergoedingsstatus Nederland (URPL/MZ/NZa-GVS)
- Registratie: Maxolon is goedgekeurd door het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen); opgenomen in het publiek Geneesmiddelenregister.
- Vergoeding: Volledig of gedeeltelijk vergoed uit basisverzekering (Zvw) bij geregistreerde indicaties; vraag uw apotheker naar het meest actuele preferente merk.
- UR-geneesmiddel: Alleen verkrijgbaar op artsenrecept. Niet beschikbaar zonder recept bij drogist/Holland & Barrett.
Recente Onderzoeken & Klinische Richtlijnen (2022–2025)
- Klinische NHG-Standaard (2023): raadt maximaal 5 dagen behandeling aan; monitort bewegingsstoornissen nauw bij jonge patiënten.
- Cochrane review (2024): effectiviteit bij postoperatieve misselijkheid, vergelijkbaar met ondansetron; bijwerkingenprofiel bepaalt keuze per patiënt.
- Nederlandse expertgroep (Zorginstituut Nederland, 2023): alleen off-label bij functionele dyspepsie onder specialistisch toezicht.
- EMA-updates: waarschuwt expliciet voor bijwerkingen bij langdurig of hoge dosering, vooral bij kinderen en jongeren (2024 update).
Bronnen: NHG-richtlijnen, Geneesmiddelenbulletin, EMA Safety Updates
Beschikbaarheid, Prijzen & Bezorging
| Verpakking | Tablet / drank / injectie | Indicatieve adviesprijs (apotheek) | Levertijd NL* |
|---|---|---|---|
| Tabletten 10 mg x 10 | Tabletten | ca. €7,50 | Direct/binnen 24 uur in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag |
| Drank 5 mg/5 ml x 100 ml | Drank | ca. €12,00 | Direct/binnen 48 uur |
| Injectievloeistof x 5 ampullen | Injectie | €15–20,00 | Alleen op recept, binnen 24-48 uur |
Veelgestelde Vragen (FAQ)
1. Kan ik Maxolon gebruiken als ik zwanger ben of borstvoeding geef?
Gebruik tijdens zwangerschap mag alleen na overleg met arts. Maxolon wordt afgeraden tijdens borstvoeding, tenzij strikt noodzakelijk. Informeer uw arts over uw situatie.
2. Kan ik autorijden met Maxolon?
Maxolon kan slaperigheid veroorzaken. Bent u suf, neem dan geen deel aan het verkeer.
3. Wat gebeurt er als ik een dosis vergeet?
Sla een vergeten dosis over en neem de volgende op het normale tijdstip. Neem nooit een dubbele dosis.
4. Ik krijg plotseling spierspasmen, onrust of trillingen – wat moet ik doen?
Stop direct met het middel en neem contact op met arts of de apotheek. Dit kunnen bewegingsstoornissen zijn die soms ernstige gevolgen kunnen hebben.
5. Met hoeveel uur tussenpoos mag ik Maxolon innemen?
Houd minimaal 6 uur tussen twee doses aan. Zo voorkomt u een te hoge dosering en bijwerkingen.
Belangrijk:
Medicijnadvies geldt altijd in combinatie met persoonlijk overleg met uw huisarts of apotheker in Nederland. Houd uw eigen medicatielijst actueel en meld altijd (bij)werkingen of vragen aan uw zorgverlener.
