Viagra (Sildenafilcitraat) – Uitgebreide Patiënteninformatie
Basisinformatie over het product
| Stofnaam (INN) | Sildenafilcitraat |
| Merknamen in Nederland | Viagra®, Sildenafil Sandoz®, Sildenafil Apotex®, diverse generieken |
| ATC-code | G04BE03 |
| Beschikbare toedieningsvormen en sterktes | Tabletten 25 mg, 50 mg, 100 mg |
| Fabrikanten | Pfizer, Sandoz, Apotex, Teva, diverse andere |
| Receptstatus | UR-geneesmiddel (uitsluitend op recept verkrijgbaar) |
Werkingsmechanisme
Voor patiënten: Sildenafil bevat de werkzame stof sildenafilcitraat. Dit middel helpt mannen met erectieproblemen (erectiele dysfunctie) door het verbeteren van de bloedtoevoer naar de penis bij seksuele prikkeling. Hierdoor ontstaat of blijft een erectie beter behouden.
Voor specialisten: Sildenafil is een selectieve remmer van fosfodiësterase type 5 (PDE5), en verhoogt het effect van cyclisch guanosinemonofosfaat (cGMP) in het corpus cavernosum, wat leidt tot vasodilatatie en verbeterde erectiele functie bij seksuele stimulatie.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Snel na orale inname; maximale plasmaspiegel na circa 30–120 minuten.
- Metabolisme: voornamelijk in de lever via CYP3A4 en CYP2C9.
- Eliminatie: vnl. als metabolieten via feces (80%) en urine (13%).
- Werkingsduur: Gemiddeld 4–6 uur, maximale werking rond 1 uur na inname.
Gebruik in het dagelijks leven & beste praktijken
- De begin-dosis voor de meeste volwassenen is 50 mg, ongeveer 1 uur voor gevraagde seksuele activiteit. Op geleide van effect en bijwerkingen kan de arts dit verhogen tot 100 mg of verlagen tot 25 mg.
- Gebruik het middel niet vaker dan éénmaal per dag.
- Alleen werkzaam bij seksuele prikkeling.
- Laat u goed voorlichten door uw arts of apotheker over veilig en effectief gebruik.
- In Nederland worden thee, koffie, brood, zuivel, en gezonde maaltijden aanbevolen als onderdeel van een gezonde leefstijl. Houd hier rekening mee bij inname met voedsel.
Inname in de ochtend versus avond
- Ochtend: Wordt zelden toegepast; alleen op aanraden van arts, bijv. bij shiftwerkers of ochtendseks. Kan minder effect hebben, afhankelijk van uw natuurlijke ritme.
- Avond: Meest gebruikelijk. De meeste gebruikers nemen sildenafil in de avond, ongeveer 1 uur voor geplande activiteit. Het effect is dan optimaal.
- Regelmaat: Let op uw dagritme. Neem sildenafil nooit routinematig, maar alleen wanneer nodig.
Inname met voedsel of op een nuchtere maag
- De werking kan sneller optreden bij inname op een lege maag.
- Een vette maaltijd kan de opname vertragen en het effect verminderen.
- In Nederland is het gebruikelijk om lichtere maaltijden (brood, yoghurt) te nemen; na zo’n maaltijd wordt meestal geen merkbaar negatief effect verwacht.
- Vermijd zware, vette maaltijden vlak voor inname.
Interactie-waarschuwingen
| Middel/Substantie | Interactierisico | Advies |
| Nitraten (bvb. nitroglycerine) | Ernstige bloeddrukdaling | Gebruik NOOIT gelijktijdig |
| Alcohol | Kans op duizeligheid, gering effect | Matig gebruik toegestaan |
| Alfablokkers (bvb. doxazosine) | Bloeddrukdaling, flauwvallen | Voorzichtig combineren, overleg arts |
| CYP3A4-remmers (bvb. ketoconazol, ritonavir) | Hogere spiegels sildenafil | Dosisaanpassing nodig |
| Grapefruitsap | Verhoogt plasmaspiegel | Vermijden bij inname |
Indicaties
| Indicatie | Officieel toegestaan in NL? | Opmerking |
| Erectiestoornissen bij mannen | Ja | Eerste keus behandeling |
| Pulmonale arteriële hypertensie (andere dosering) | Ja (merk Revatio) | Niet verwisselen met Viagra |
| Vrouwen met seksuele dysfunctie | Nee | Geen goedkeuring, onvoldoende bewijs |
| Off-label bij o.a. Raynaud (in onderzoek) | Nee | Alleen bij onderzoek in NL |
Dosering volgens indicatie
| Doelgroep | Startdosering | Maximale dosering | Aanvullende info |
| Volwassenen | 50 mg 1 uur voor activiteit | 100 mg/dag | Alleen bij seksuele prikkeling |
| Ouderen (>65 jaar) | 25 mg | 100 mg/dag | Kans op verhoogde gevoeligheid |
| Nier- of leverinsufficiëntie | 25 mg | zoals vastgesteld door arts | Voorzichtigheid geboden |
| Pediatrisch | Niet geregistreerd | Alleen als Revatio bij PAH | Altijd specialistische begeleiding |
Veiligheidsprofiel & bijwerkingen
- Zeer vaak: hoofdpijn, blozen
- Vaak: verstopte neus, duizeligheid, spijsverteringsklachten, visusstoornissen (doffe kleuren, lichtgevoeligheid), misselijkheid, opvliegers
- Soms: hartkloppingen, huiduitslag, spierpijn
- Zelden: priapisme (langdurige, pijnlijke erectie), hartproblemen, ernstige allergische reactie
| Bijwerking | Frequentie | Let op |
| Hoofdpijn | Zeer vaak | Meestal mild, gaat over |
| Blozen (flushed face) | Zeer vaak | Kan hinderlijk zijn |
| Visusveranderingen | Vaak | Stop indien ernstig |
| Duizeligheid | Vaak | Niet autorijden bij klachten |
| Priapisme | Zelden | Medisch spoedgeval >4 uur |
- Overleg altijd met arts/apotheker bij ongemak of onverwachte klachten.
- Stop direct en zoek medische hulp bij ernstige allergische reacties of langdurige, pijnlijke erecties.
Adviezen voor het juiste gebruik
- Bewaak uw eigen grenzen en bespreek verwachtingen met partner.
- Gebruik niet vaker dan door arts voorgeschreven.
- Vermijd gebruik met recreatieve drugs of verboden middelen.
- Bewaar droog, bij kamertemperatuur, buiten het bereik van kinderen.
- Meer informatie? Vraag gerust bij uw apotheek om advies, ook over vergoeding en alternatieven in Nederland.
Alternatieven in Nederland (NHG-keuze, vergoedingen via Zvw/NZa/NFZ)
- Tadalafil (Cialis®, Aindeem®): Werkt tot 36 uur, ook als dagtablet (voordeel: spontaner seksueel contact).
- Vardenafil (Levitra®): Effect vergelijkbaar met sildenafil, werkt iets sneller.
- Avanafil (Spedra®): Snellere werking en kortere werkingsduur.
- Injectie-therapie (alprostadil): Alternatief bij orale therapie falen, specialistisch.
- Psychotherapie/Seksuologie: In geval van psychogene oorzaak, soms geheel/deels vergoed.
Alternatieven worden meestal alleen vergoed bij specifieke indicaties (zoals na prostatectomie), conform de Nederlandse Zorgverzekeringswet (Zvw) en vergoedingscriteria van het Zorginstituut Nederland (ZIN).
Juridische, registratie- en vergoedingsstatus in Nederland
- UR-geneesmiddel: Alleen op recept te verkrijgen.
- Registratie: College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG-MEB).
- Vergoeding: In principe geen vergoeding voor erectiestoornissen, tenzij bij bepaalde medische indicaties (zoals na prostaatkanker, dwarslaesie, ZIN-protocol).
- Toezicht: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en Lareb voor bijwerkingen.
Recente wetenschappelijke inzichten & klinische richtlijnen (2022–2025)
- Volgens het NHG-standaard 2024 blijft sildenafil eerste keus bij erectiestoornissen zonder contra-indicaties.
- Nieuwe onderzoeken bevestigen langdurige veiligheid bij geselecteerde patiëntgroepen (bv. ouderen, diabetes).
- Geen onderbouwen voordeel van langdurig dagelijks gebruik vergeleken met zo nodig gebruik bij partners met vaste relatie (Prachts et al., 2023).
- CBG-MEB updates 2023: meer generieke beschikbaarheid, geen grote veranderingen in bijwerkingenprofiel.
Beschikbaarheid en levering
| Verpakkingsgrootte | Indicatieve prijs (2024) | Beschikbaarheid |
| 4 x 50 mg tabletten | € 12 – € 20 (merk/generiek) | Direct leverbaar |
| 12 x 50 mg tabletten | € 32 – € 45 | Direct leverbaar |
| 4 x 100 mg tabletten | € 13 – € 24 | Direct leverbaar |
| Stad | Aflevertijd (werkdagen) |
| Amsterdam | 1 |
| Rotterdam | 1–2 |
| Utrecht | 1 |
| Groningen | 2 |
| Eindhoven | 1–2 |
Let op: prijzen en leveringstijden kunnen variëren tussen apotheken en verzekeraars.
Veelgestelde vragen (FAQ)
- Moet ik Viagra altijd met voedsel innemen?
Nee. U mag Viagra met of zonder voedsel innemen, maar op een nuchtere maag werkt het meestal sneller. Een vette maaltijd kan het effect vertragen. - Hoe lang werkt Viagra?
De werking houdt gewoonlijk 4 tot 6 uur aan. De piek van de werking ligt meestal 1 uur na inname. - Mag ik alcohol drinken als ik Viagra gebruik?
Matig alcoholgebruik (1–2 glazen) is doorgaans geen probleem, maar overmatig alcohol kan de werking verminderen of bijwerkingen vergroten. - Wordt Viagra voor iedereen vergoed?
In Nederland alleen bij bepaalde medische indicaties, zoals na prostaatkanker of bij dwarslaesie. Raadpleeg uw zorgverzekeraar of apotheek. - Wat moet ik doen als ik te veel ingenomen heb?
Neem direct contact op met uw arts of de dichtstbijzijnde huisartsenpost in geval van overdosering. Neem nooit meer dan voorgeschreven.
