Albendazol: Informatie voor Patiënten in Nederland
Basisinformatie over het Product
| Internationale Naam (INN) | Albendazol |
|---|---|
| Merknamen (NL) | Eskazole®, Zentel® |
| ATC-code | P02CA03 |
| Beschikbare toedieningsvormen en sterktes | Tabletten 400 mg; suspensie 4% (per 5 ml 200 mg) |
| Fabrikanten | GlaxoSmithKline, Nederlandse apotheken, diverse generieke producenten |
| Receptplicht | Uitsluitend op recept verkrijgbaar (UR-geneesmiddel) |
Werkingsmechanisme
Voor patiënten:Albendazol is een geneesmiddel dat wormen en parasieten in de darmen bestrijdt. Het werkt door de stofwisseling van de worm te verstoren, waardoor deze niet kan overleven en uit het lichaam wordt verwijderd.
Voor professionals:Albendazol behoort tot de groep benzimidazolen en werkt door selectieve binding aan β-tubuline wat leidt tot inhibitie van microtubulus-polymerisatie in parasieten, remming van glucoseopname en uitputting van glycogeenvoorraden.
Farmacokinetiek
- Resorptie: Slechte orale biologische beschikbaarheid (ongeveer 5%), sterk verhoogd na inname met vetrijke maaltijd.
- Metabolisering: Snel door lever omgezet in het actieve albendazol-sulfoxide.
- Eliminatie: Uitgescheiden via urine en gal na metabolisatie.
- Werkingsduur: Halveringstijd ca. 8 – 12 uur (actieve metaboliet).
Gebruik in het Dagelijks Leven & Best Practices
In Nederland wordt albendazol meestal voorgeschreven voor korte, duidelijke kuren, vaak als enkele dosis of kuur van een aantal dagen. Volg altijd het advies van uw arts. Tabletten mogen met wat water worden ingenomen en kunnen eventueel worden gekauwd of fijngemaakt en met voedsel vermengd. Houd rekening met de adviezen over het tijdstip en samen met voedsel innemen (zie hieronder).
- Als u een dosis mist, neem deze zo snel mogelijk in, tenzij het bijna tijd is voor de volgende. Sla nooit een dubbele dosis over.
- Voor sommige infecties kan het gezin gelijktijdig behandeld moeten worden.
- Goede hygiëne maakt herbesmetting minder waarschijnlijk.
Gebruik: Ochtend of Avond?
- Voordelen ochtend: Maakt het eenvoudiger in te passen in de dagelijkse routine; minder kans op het vergeten van de inname.
- Voordelen avond: Bij maagklachten soms beter te verdragen bij inname na de avondmaaltijd; minder last van eventuele misselijkheid bij het slapen.
- Advies: Belangrijkste is dat u het elke dag rond dezelfde tijd inneemt voor een optimaal effect.
Met of Zonder Voedsel? Effect van Maaltijden
Inname bij voedsel, vooral bij een vetrijke maaltijd (zoals Nederlandse ontbijtjes met kaas/eieren of warme maaltijd), verhoogt de werking aanzienlijk. Slik de tablet(s) daarom bij voorkeur met of direct na het eten in – idealiter bij de hoofdmaaltijd.
- Niet met grapefruitsap innemen (kan bijwerkingen verhogen).
- Bij een vetarm dieet is extra aandacht nodig voor een goede opname.
Interacties (Voeding, Alcohol, Medicatie)
| Interactie | Effect | Advies |
|---|---|---|
| Vette maaltijden | Verhogen opname en effect | Altijd bij de maaltijd innemen |
| Alcohol | Kans op leverbijwerkingen neemt toe | Vermijd alcohol tijdens de kuur |
| Grapefruitsap | Kan werking versterken en bijwerkingen verhogen | Niet combineren |
| Leverenzyminducerende middelen (zoals fenytoïne, carbamazepine) | Kunnen effect verlagen | Overleg met arts/apotheker |
| Cimetidine (maagmiddel) | Verhoogt bloedspiegels albendazol | Arts op de hoogte stellen |
| Thee/koffie | Geen bekende interacties | Toegestaan |
Indicaties
| Indicatie | Officieel erkend (CBG) | Off-label (specialist/consultatie) |
|---|---|---|
| Infecties met rondwormen (ascariasis) | ✔ | |
| Lintworminfecties (taeniasis, echinokokkose) | ✔ | |
| Strongyloidiasis (draadworm-infectie) | ✔ | |
| Haakworminfectie | ✔ | |
| Visceral larva migrans | ✔ | |
| Neurocysticercose | ✔ | ✔ |
| Andere parasitaire infecties (consultatie GGD/infectioloog) | ✔ |
Dosering naar Indicatie en Levensfase
| Indicatie | Volwassenen | Kinderen | Ouderen |
|---|---|---|---|
| Ascariasis, haakworm, strongyloidiasis | 1 × 400 mg, eenmalig | 1 × 400 mg, eenmalig | Zie volwassenen; leverfunctie controleren |
| Lintworminfectie | 1 × 400 mg, 3 dagen | 1 × 400 mg, 3 dagen | Als volwassenen; extra voorzichtig bij lever- of nierproblemen |
| Neurocysticercose | 15 mg/kg/dag, verdeeld over 2 doses (max. 800 mg/dag), 8–30 dagen | 15 mg/kg/dag (max. 400 mg per dosis), 8–30 dagen | Overleg specialist |
| Echinokokkose | 10–15 mg/kg/dag, gedurende 30 dagen, mogelijk herhalen | 10–15 mg/kg/dag, idem | Overleg specialist |
Veiligheidsprofiel en Bijwerkingen
Vaak voorkomende bijwerkingen:- Buikpijn, lichte misselijkheid, diarree
- Hoofdpijn, duizeligheid
- Vermoeidheid
- Tijdelijke verhoging van leverenzymen
- Huiduitslag, jeuk
- Allergische reacties (zwelling lippen/gezicht, ademhalingsproblemen)
- Bloedafwijkingen (laag aantal witte bloedcellen, zeldzaam)
- Haaruitval (reversibel bij langdurig gebruik)
- Niet gebruiken bij ernstige leveraandoeningen zonder overleg met arts
- Periodieke bloedcontrole aanbevolen bij langdurig gebruik
- Zorg voor goede hygiëne om herinfectie te voorkomen
Praktische Richtlijnen voor Juiste Toepassing
- Neem altijd de voorgeschreven hoeveelheid in, niet meer en niet minder
- Bewaar buiten bereik van kinderen, kamertemperatuur
- Bij zwangerschap of borstvoeding: overleg met arts, meestal wordt gebruik dan afgeraden
- Informeer de apotheker over andere medicijnen die u gebruikt
- Meld bijwerkingen via Lareb
Alternatieve Behandelopties
- Mebendazol (Vermox®): Vaak eerste keus bij spoelworm/haakworm/aarsworm; goedkope optie, vergoed.
- Ivermectine: Bij sommige (resistente) worm- of schurftinfecties.
- Praziquantel: Specifiek voor bepaalde lintwormen.
- Mebendazol: breed inzetbaar, goed verdragen, minder effectief bij bepaalde lintwormen.
- Ivermectine: vooral bij draadworm en scabiës/schurft; soms off-label.
- Praziquantel: voor specifieke worminfecties, niet tegen aarsworm/haakworm.
De keuze hangt af van het type infectie en uw persoonlijke situatie; de arts kan u hierover het beste adviseren.
Juridische Status, Registratie en Vergoeding in Nederland
- Registratiehouder: CBG-MEB (cbg-meb.nl)
- UR-geneesmiddel: alleen op recept verkrijgbaar
- Vergoeding: Verschilt per verzekering en indicatie; raadpleeg uw zorgverzekeraar of de Medicijnkosten-website
- Opname in het GVS (Geneesmiddel Vergoeding Systeem) mogelijk voor specialistische indicaties
Nieuwe Wetenschap & Richtlijnen (2022–2025)
- De Nederlandse richtlijnen van het LCI RIVM blijven albendazol adviseren bij specifieke worminfecties – zie recente LCI-richtlijnen (2024).
- Recente studies bevestigen veiligheid bij korte kuren, maar wijzen op verhoogd risico op leverproblemen bij langdurig gebruik (Luchters et al., Ned Tijdschr Geneeskd, 2023).
- Er wordt wereldwijd onderzoek gedaan naar nieuwe toedieningsvormen en doseringsschema’s, met name voor kinderen en kwetsbare groepen.
- Let op mogelijke resistentievorming; mebendazol blijft belangrijkste alternatief.
Beschikbaarheid en Levering
| Verpakking | Indicatieve Consumentenprijs (2024) | Beschikbaarheid via Apotheek | Levering grote steden |
|---|---|---|---|
| Tabletten 400 mg (2 stuks) | ± € 12,50 | Direct of binnen 1 werkdag op bestelling | Amsterdam, Rotterdam, Utrecht: meestal vandaag-morgen Groningen, Maastricht: 1-2 werkdagen |
| Suspensie 4% (30 ml) | ± € 19,75 | Meestal op voorraad (vooral kinderformule) | Hele land: 1–2 werkdagen |
- Let op: Prijzen variëren per apotheek en zorgpolis
- Bestel tijdig, met recept
Veelgestelde Vragen over Albendazol (FAQ)
- Is albendazol veilig voor kinderen?
Ja, albendazol kan veilig worden gebruikt bij kinderen. De dosering wordt aangepast aan het gewicht. Raadpleeg altijd de arts voor de juiste dosering en toedieningsvorm. - Mag ik alcohol drinken tijdens een kuur albendazol?
Het is sterk afgeraden om alcohol te drinken tijdens gebruik: beide worden door de lever verwerkt en dit verhoogt het risico op leverklachten. - Wat als ik een dosis ben vergeten?
Neem deze zo snel mogelijk alsnog in. Is het bijna tijd voor de volgende dosis, sla de gemiste dosis dan over en ga door volgens schema. Neem nooit een dubbele dosis. - Kan ik albendazol gebruiken tijdens zwangerschap?
Gebruik tijdens zwangerschap wordt ontraden, tenzij arts anders adviseert vanwege ernst van de infectie. Overleg altijd vooraf met arts of apotheker. - Wat zijn de belangrijkste bijwerkingen om op te letten?
Meest voorkomend: lichte buikpijn, diarree en hoofdpijn. Kijk uit voor allergische klachten of onverklaarbare koorts, en neem dan contact op met arts.
