Doxepine – Uitgebreide Productinformatie voor Patiënten in Nederland
Basisinformatie over het Medicijn
| Internationale Naam (INN) | Doxepine |
|---|---|
| Merknamen Nederland | Sinequan®, Doxepine Teva, Doxepine Accord |
| ATC-code | N06AA12 |
| Beschikbare vormen & sterktes | Capsules: 10 mg, 25 mg, 50 mg Tabletten: 10 mg, 25 mg Orale druppels: 10 mg/ml Crème (voor jeuk/huidaandoeningen; soms off-label) |
| Fabrikanten (NL) | Teva Nederland BV, Accord Healthcare Nederland BV, diverse parallelinvoerders |
| Recept/prescriptiestatus (Nederland) | UR (uitsluitend op recept/verplicht recept) |
Werkingsmechanisme
Eenvoudige uitleg: Doxepine behoort tot de groep van tricyclische antidepressiva. Het medicijn werkt door het verhogen van het gehalte van bepaalde stoffen (zoals serotonine en norepinefrine) in de hersenen, die een belangrijke rol spelen bij stemming en slaap.
Voor specialisten: Doxepine remt de heropname van noradrenaline en serotonine in het presynaptisch neuron. Het heeft daarnaast sterke affiniteit voor histamine (H1) receptoren, wat bijdraagt aan het sederende effect. De anticholinerge en antiadrenerge eigenschappen verklaren een deel van de bijwerkingen.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Snel en volledig na orale inname; piekplasmaspiegel na 2–4 uur.
- Metabolisme: Lever (CYP2D6/1A2, actieve metaboliet desmethyldoxepine).
- Eliminatie: Met name via de urine als metabolieten.
- Halfwaardetijd: 8–24 uur (variabel per patiënt en formulering).
- Duur van de werking: Langdurig (geschikt voor eenmaal daags gebruik).
Dagelijks gebruik & Tips (Nederlandse situaties)
Typische dosering:
Voor depressie/angststart doorgaans met 10 à 25 mg 's avonds. Opbouw tot max. 75–150 mg per dag, verdeeld in 1–3 doses. Voor slapeloosheid meestal 3–6 mg (lage dosering) eenmaal daags voor het slapen gan.
- Altijd innemen zoals uw arts of apotheker voorschrijft.
- Voorkeur: vaste tijd om gewenning en effectiviteit te bevorderen.
- Tabletten/capsules met een glas water innemen. Druppels kunnen direct of met wat water worden ingenomen.
- Niet plots stoppen; afbouwen onder begeleiding van arts.
Inname in de ochtend vs. de avond
- Avond (meest gebruikt):
Voorkeur vanwege het sederende effect en betere slaapbevordering, minder last van slaperigheid overdag. - Ochtend:
In zeldzame gevallen als arts dit adviseert. Kan slaperigheid tijdens de dag veroorzaken. - Regelmaat:
Kies een vast moment, liefst rond zelfde tijdstip elke dag. Bij sedatie/sufheid overleg altijd met arts over tijdstip of dosering.
Met of zonder voedsel? Invloed van maaltijden (Nederlandse praktijk)
Doxepine kan met of zonder voedsel worden ingenomen. Een lichte maaltijd (bijvoorbeeld een boterham of yoghurt) is geen probleem. Nederlandse dieetgewoonten (ochtendbrood, avondwarme maaltijd) hebben geen wezenlijke invloed op de opname. Zware, vette maaltijden kunnen de werking iets vertragen.
- Bij maagklachten: innemen met wat voedsel.
- Vermijd grote hoeveelheden alcohol bij inname i.v.m. versterkte sedering.
Interactiewaarschuwingen
| Interactiesoort | Voorbeelden | Advies |
|---|---|---|
| Medicatie | MAO-remmers, SSRI's (bv. fluoxetine, paroxetine), andere antidepressiva, antipsychotica, antihistaminica, bètablokkers | Gebruik combineren alleen onder artsentoezicht; verhoogd risico op bijwerkingen/SER. |
| Voeding | Alcohol, grapefruit(overmatig) | Alcohol versterkt slaperigheid; grapefruit kan leverenzymen remmen en het effect van doxepine beïnvloeden. |
| Kruidenmiddelen | Sint-janskruid | Kan werking van doxepine verlagen; overleg met arts/apotheker. |
Aangewezen indicaties (officieel & off-label)
| Indicatie | Toegestaan in NL? | Kort toelichting |
|---|---|---|
| Depressie | Ja (officieel) | Therapieresistente depressieve episoden; matige tot ernstige depressie. |
| Angststoornissen | Ja (officieel) | Vooral bij patiënten met bijkomende slapeloosheid/sedatiebehoefte. |
| Slapeloosheid | Ja (laagdosis, off-label ingezet) | Kortdurende behandeling bij onvoldoende effect andere middelen. |
| Chronische jeuk/urticaria | Soms (off-label, crème) | Resistente vormen van pruritus (jeuk), vooral bij ouderen. |
Doseringen per indicatie
| Indicatie | Volwassene | Kind (6–12 jr) | Oudere (>65 jr) | Toedieningsvorm |
|---|---|---|---|---|
| Depressie/angst | Start: 10–25 mg/dag, opbouw tot 75–150 mg/dag in 1–3 doses. Max. 225 mg/dag (uitsluitend specialist). | Start: 0,5 mg/kg/dag, max. 1,5 mg/kg/dag Alleen specialistisch gebruik. | Start: 10 mg/dag, langzaam opbouwen tot effect. Max. 75 mg/dag. | Capsule, tablet, druppels |
| Slapeloosheid | 3–6 mg 30 min. voor slapen | Niet aanbevolen | 3 mg voor slapen; start met laagste dosis | Tabletten, orale oplossing |
| Pruritus (jeuk) | 10–25 mg per dag | N.v.t. | 10–25 mg per dag, evaluatie effect | Capsule of crème |
Veiligheidsprofiel & Bijwerkingen
- Zeer vaak/vaak: slaperigheid, droge mond, obstipatie, gewichtstoename, wazig zien, sufheid, orthostatische hypotensie.
- Soms: duizeligheid, hartkloppingen, zweten, nachtmerries, urineproblemen, seksuele stoornissen.
- Zelden/ernstig: hartritmestoornissen, ernstige allergische reactie, delier (vooral bij ouderen), convulsies, leverfunctiestoornissen.
| Bijwerking | Frequentie | Advies |
|---|---|---|
| Slaperigheid/verminderde alertheid | Zeer vaak | Let op bij autorijden/gebruiken van machines |
| Droge mond | Vaak | Suikervrije kauwgom, goede mondhygiëne |
| Obstipatie | Vaak | Vezelrijke voeding, veel water, evt. laxans |
| Hartkloppingen/hartproblemen | Zelden | Bij aanhoudende klachten: arts raadplegen |
| Delier/verwarring | Zelden | Spoed: bel arts/huisarts |
Richtlijnen voor Juiste Gebruik (Apotheekadvies)
- Niet tegelijk starten/stoppen met MAO-remmers (min. 2 weken interval aanhouden).
- Nooit abrupt stoppen wegens kans op onttrekkingsverschijnselen (slapeloosheid, angst, misselijkheid).
- Geen alcohol drinken tijdens behandeling.
- Niet geschikt bij acuut hartinfarct, glaucoom, urineretentie zonder specialistisch toezicht.
- Niet geschikt bij zwangerschap/borstvoeding zonder artsenadvies.
- Controleer bij chronisch gebruik regelmatig bloeddruk en hartfunctie, vooral bij ouderen.
- Bewaar op kamertemperatuur, buiten bereik van kinderen.
- Neem contact op met apotheek/arts bij twijfel over bijwerkingen of interacties.
Alternatieve behandelingsopties (vergoeding NZa/NZa, korte vergelijking)
- Amitriptyline (TCA): Vergelijkbare werking, soms minder geschikt bij verhoogd valrisico ouderen.
- Mirtazapine (NaSSA): Geschikt bij slapeloosheid, minder anticholinerge werking.
- SSRI's (bijv. sertraline, citalopram): Eerste keus bij depressie/angst, minder sedatie.
- Trazodon (SARI): Alternatief bij slaapstoornissen, gunstig bij slaaponderhoud.
- Al deze middelen zijn opgenomen in het GVS (Geneesmiddelenvergoedingssysteem) en vergoed bij juiste indicatie volgens Zorginstituut Nederland (ZiN).
Juridische status, registratie en vergoeding in Nederland
- Registratiehouder: Zie bijsluiter of CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen).
- Geneesmiddelenselectie: UR-medicijn (uitsluitend op medisch recept).
- Vergoeding: Opgenomen in het GVS (Geneesmiddelenvergoedingssysteem) bij depressie en angst; slaapstoornis soms off-label en niet altijd vergoed.
- Rijvaardigheid: Kan rijden beïnvloeden; zie CBR-advies.
- Verkoop: Enkel via apotheek.
Nieuwste Onderzoek en Richtlijnen (2022–2025)
- Richtlijn depressie volwassenen (NHG, 2023): Doxepine als tweede keus indien SSRI/Mirtazapine niet werkzaam zijn.
- Korte duur, lage dosis doxepine bij slapeloosheid ondersteunt moderne (CBO/NHG-standaarden) behandeling, mits therapieresistent en onder supervisie.
- Recent onderzoek (2024, Dutch Journal of Psychiatry) benadrukt voorzichtigheid bij ouderen, vooral bij polyfarmacie.
- Leidraad: altijd starten met laagste werkzame dosis, bij voorkeur in overleg met POH-GGZ of psychiater.
Beschikbaarheid, verpakkingsgrootten & levering
| Verpakking | Inhoud | Indicatieve prijs* | Levertijd Amsterdam | Levertijd Rotterdam | Levertijd Groningen |
|---|---|---|---|---|---|
| Capsule 10 mg | 30 of 100 stuks | €15,00 – €45,00 | 1 werkdag | 1–2 werkdagen | 1–2 werkdagen |
| Capsule 25 mg | 30 of 100 stuks | €17,00 – €50,00 | 1 werkdag | 1–2 werkdagen | 1–2 werkdagen |
| Druppels 10 mg/ml | 30 ml | €27,00 | 1–2 werkdagen | 1–3 werkdagen | 1–4 werkdagen |
* Prijzen en levertijden zijn indicatief en kunnen per apotheek en verzekering verschillen.
Veelgestelde Vragen (FAQ)
- Mag ik autorijden als ik doxepine gebruik?
Doxepine kan slaperigheid, sufheid of concentratieproblemen veroorzaken, vooral bij de start of dosisverhoging. Rijd niet als u zich niet alert voelt. Check altijd de overheidsrichtlijn rijden en medicatie. - Is doxepine verslavend?
Nee, doxepine is geen verslavend middel. Wel kunnen bij plotseling stoppen ontwenningsverschijnselen optreden. Bouw altijd geleidelijk af met hulp van uw arts. - Kan ik doxepine samen met andere medicijnen gebruiken?
Doxepine heeft interacties met meerdere medicijnen zoals MAO-remmers, SSRI's en antihistaminica. Meld altijd aan uw apotheek en arts welke middelen u gebruikt om ongewenste bijwerkingen of interacties te voorkomen. - Hoelang duurt het voor doxepine werkt?
Effect op stemming of angst treedt meestal op na 2 tot 4 weken. Slaapbevorderend effect kan binnen enkele dagen merkbaar zijn. - Worden de kosten voor doxepine vergoed?
Ja, bij officieel geregistreerde indicaties meestal vergoed uit het basispakket na aftrek van het eigen risico. Bij slapeloosheid of off-label gebruik kan vergoeding beperkt zijn; vraag uw apotheek naar de exacte voorwaarden.
