Isordil (Isosorbide-dinitraat): Patiëntvriendelijke Informatie
Basisgegevens van het Product
- Internationale Niet-beschermde Naam (INN): Isosorbide dinitraat
- Merknamen in Nederland: Isordil®, Cedocard®, Sorbidilat®
- ATC-code: C01DA08
- Beschikbare toedieningsvormen en sterktes:
- Tabletten (5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg)
- Sublinguale tabletten (5 mg, 10 mg)
- Langwerkende (retard) tabletten (20 mg, 40 mg, 60 mg)
- Fabrikanten: Sanofi, Sandoz, diverse generieke fabrikanten
- Receptplicht: Uitsluitend op recept verkrijgbaar (UR-geneesmiddel)
Werking van Isordil
Isordil werkt als een vaatverwijder (nitraat). Dit betekent dat het ontspanning veroorzaakt in de wand van bloedvaten, vooral de aderen, waardoor deze wijder worden. Hierdoor daalt de druk op het hart en wordt het hart minder belast, met name bij inspanning. Dat helpt klachten van angina pectoris (pijn op de borst door hartkramp) te voorkomen of verminderen.
Voor specialisten (werkingsmechanisme)
Isosorbide dinitraat is een prodrug die in het lichaam wordt omgezet in zijn actieve metaboliet, isosorbide-5-mononitraat. Het verhoogt de productie van stikstofoxide (NO) in vasculaire gladde spiercellen, wat leidt tot activering van guanylaatcyclase en een toename van cGMP. Daardoor ontstaat relaxatie van de spiercellen en vaatverwijding, vooral van de veneuze terugstroom naar het hart.
Farmacokinetiek
- Opname: Na orale inname vrij goede en snelle opname, afhankelijk van het toedieningsvorm.
- Biologische beschikbaarheid: 25–50% (na orale toediening door first-pass metabolisme in de lever).
- Metabolisme: Hoofdzakelijk in de lever tot actieve en inactieve metabolieten.
- Uitscheiding: Voornamelijk via de nieren (urine).
- Werkingsduur: Ongeveer 4–6 uur voor gewone tabletten; langer bij retard-tabletten.
- Tmax (tijd tot maximale plasmaconcentratie): 1–2 uur (orale tabletten), direct (sublinguaal).
Gebruik in het Dagelijks Leven en Best Practices
Isordil wordt doorgaans aanvankelijk voorgeschreven bij angina pectoris, soms preventief voor of tijdens inspanning. Afhankelijk van het type tabel/al of capsule zijn er verschillen in dosis en gebruiksfrequentie.
Typische doseringen:
- Standaard tabletten: Meestal 2–3 keer per dag (bijvoorbeeld 10 mg om 08:00, 13:00 en 18:00 uur)
- Retard (langwerkende) tabletten: 1–2 keer per dag
- Sublinguale toediening (onder de tong): bij acute aanval of direct voor inspanning
Inname in de Ochtend versus de Avond
- Ochtend: Voorkomt klachten op drukke momenten van de dag; houdt rekening met activiteiten na het opstaan.
- Avond: Gunstig bij nachtelijke klachten, maar opbouw van tolerantie (gewenning) kan optreden; arts adviseert vaak een nitraatvrij interval 's nachts (bijvoorbeeld laatste dosis niet later dan 18:00 uur).
- Tips: Houd dagelijks dezelfde tijdstippen aan; gebruik eventueel een medicijnwekker of -kaart.
Inname met of zonder Voedsel – Nederlandse Voedingsadvies
Isordil kan met of zonder voedsel worden ingenomen. Bij maagklachten kan inname na een lichte maaltijd - zoals een volkoren boterham met kaas of een schaaltje yoghurt - de maagvriendelijkheid verbeteren. Zware, vette maaltijden (bv. patat of vette snacks) kunnen de opname vertragen.
Let op: Alcoholgebruik kan de bloeddruk extra verlagen en wordt afgeraden tijdens deze medicatie.
Interactiewaarschuwingen
| Interactiepartner | Effect / Risico | Advies |
|---|---|---|
| Alcohol | Versterkt bloeddrukdalend effect - gevaar om flauw te vallen | Vermijd alcoholgebruik |
| Fosfodiësteraseremmers (bv. sildenafil/Via*gra, tadalafil, vardenafil) | Levensgevaarlijke bloeddrukdaling | Nooit gelijktijdig gebruiken |
| Andere bloeddrukverlagende middelen | Extra bloeddrukdaling | Controle door arts vereist |
| Ergotamine-preparaten | Verhoogde kans op bijwerkingen | Niet combineren zonder overleg |
| Voedingsmiddelen met tyramine (bv. oude kaas, worst) | Geen directe interactie, maar voorzichtigheid bij gevoelige patiënten | In normale hoeveelheden toegestaan |
Indicaties
| Indicatie | Status in Nederland | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Angina pectoris (hartkramp) | Officieel geregistreerd | Acute aanval en onderhoudsbehandeling |
| Hartfalen (adjuvante therapie) | Off-label | In combinatie met andere middelen |
| Off-label gebruik bij pulmonaire hypertensie | Niet standaard, specialistisch advies vereist | Niet eerste keus |
Dosering naar Klinische Indicatie
| Groep | Indicatie | Startdosering | Onderhoudsdosering | Maximale dosering |
|---|---|---|---|---|
| Volwassenen | Angina pectoris | 5–10 mg 2-3x/dag | 10–40 mg 2-3x/dag | 120 mg/dag |
| Volwassenen | Hartfalen (off-label) | 5–10 mg 2-3x/dag | 20–40 mg 2-3x/dag | Afhankelijk van tolerantie |
| Ouderen | Angina pectoris | Zie volwassenen, maar eerder lager starten | Individueel aanpassen | - |
| Kinderen | Niet aanbevolen | - | - | - |
Bijwerkingen en Veiligheidsprofiel
Isordil is over het algemeen veilig, mits op voorschrift gebruikt. Zoals elk medicijn kan het bijwerkingen veroorzaken.
| Bijwerking | Frequentie | Advies |
|---|---|---|
| Hoofdpijn | Zeer vaak (>10%) | Gaat meestal over, arts raadplegen bij hinder |
| Duizeligheid, licht gevoel in het hoofd | Vaak (1-10%) | Langzaam opstaan, voorzichtig met auto rijden |
| Bloeddrukdaling/flauwte | Regelmatig | Niet plotseling opstaan, melden bij arts |
| Hartkloppingen | Soms | Bij aanhoudende klachten arts waarschuwen |
| Overgevoeligheidsreacties (jeuk, uitslag) | Zelden | Onmiddellijk stoppen en arts bellen |
| Misselijkheid, braken | Soms | Meestal mild, arts waarschuwen bij aanhoudende klachten |
Waarschuwing: Bij ernstige duizeligheid, flauwvallen of hartkloppingen direct arts raadplegen.
Richtlijnen voor Goed Gebruik
- Neem Isordil bij voorkeur in op vaste tijdstippen
- Voor sublinguale tabletten: onder de tong laten smelten, niet kauwen of doorslikken
- Niet plotseling stoppen zonder overleg met uw arts
- Houd rekening met een “nitraatvrij interval” om gewenning te voorkomen (meestal 's nachts)
- Wees voorzichtig bij het autorijden of bedienen van machines, zeker bij start behandeling
- Informeer uw apotheker altijd over andere medicijnen of zelfzorgmiddelen die u gebruikt
- Controleer regelmatig uw bloeddruk en meld bijwerkingen aan uw arts of apotheker
Alternatieve Behandelingen (vergoeding via het Nederlands Zorgstelsel)
- Andere nitraten: Nitroglycerine (tabletten, spray), isosorbide-mononitraat (Imdur®, Promocard®) — vaak zelfs langer werkzaam
- Calciumantagonisten: Amlodipine, verapamil — ook ingezet bij hoge bloeddruk en angina
- Beta-blokkers: Metoprolol, bisoprolol — verminderen zuurstofverbruik van het hart
- Kortwerkende nitraatsprays voor direct effect: bij acute aanval aanbevolen
- Niet-medicamenteus: Dieet, stoppen met roken, bewegen, gewichtsreductie
Veel van deze alternatieven worden vergoed vanuit het basispakket van de Nederlandse zorgverzekeraar (ZN); vraag uw apotheker of specialist naar de meest passende oplossing voor uw situatie.
Juridische Status, Registratie & Vergoeding
- Isordil is in Nederland geregistreerd bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG, onderdeel van het Europees EMA)
- Verkrijgbaar op recept via arts of specialist
- Binnen het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) valt isosorbide dinitraat (en generieken) onder volledige of gedeeltelijke vergoeding bij juiste medische indicatie
- Niet verkrijgbaar bij drogist of online zonder recept
- Controleer bij uw zorgverzekering of er voorkeur is voor een bepaald merk (preferentiebeleid)
Laatste Wetenschappelijk Inzicht (2022–2025)
Recente richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC) en internationale bronnen (ESC 2023) beschrijven dat isosorbide dinitraat als veilige en effectieve therapie wordt beschouwd bij stabiele angina pectoris. De trend is om bij chronische klachten steeds vaker te kiezen voor langwerkende nitraten vanwege gebruikersgemak en minder schommelingen. De nieuwste literatuur bevestigt een toegenomen aandacht voor nitraattolerantie: adviezen rondom een nitraatvrij interval en rationeel voorschrijven zijn actueel (ESC Guidelines, 2023-2024).
Beschikbaarheid en Levering
| Verpakking | Tabletsterkte | Tabletten per verpakking | Indicatieve prijs (terugbetaald/generiek) | Gewone levertijd |
|---|---|---|---|---|
| Isordil tabletten | 10 mg | 100 stuks | € 15–22 (vergoedingen verschillen) | 1 dag (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag) |
| Isordil retard | 40 mg | 90 stuks | € 22–31 | 1–2 dagen (Eindhoven, Groningen) |
| Generieke isosorbide dinitraat | 10 mg | 100 stuks | € 7–15 (vergoed) | 1 dag (meeste steden) |
- Levering via uw eigen apotheek of via geselecteerde online apotheken (uitsluitend met geldig recept)
- Snelle service in de meeste grote Nederlandse steden; bij spoedrecepten vaak direct leverbaar
- Spoedbezorging soms mogelijk tegen bijbetaling
Veelgestelde Vragen (FAQ)
- Kan ik Isordil gebruiken samen met mijn andere hartmedicijnen?
In de meeste gevallen wel. Meld altijd aan de arts of apotheker welke medicatie u gebruikt wegens risico op interacties, vooral bij gebruik van Viagra®-achtige middelen. - Mag ik autorijden na inname?
Wees vooral in het begin en bij dosisveranderingen voorzichtig. Bij duizeligheid of zwarte vlekken voor de ogen niet autorijden. - Wat doe ik als ik een dosis vergeet?
Neem de vergeten dosis zodra u eraan denkt, tenzij het bijna tijd is voor de volgende. Sla in dat geval de vergeten dosis over; nooit een dubbele dosis nemen. - Kan Isordil met de maaltijd worden ingenomen?
Ja, dat kan. Bij maagklachten helpt het om het middel na een lichte maaltijd te nemen. - Hoe lang moet ik Isordil blijven gebruiken?
Gebruik het zolang als door uw arts voorgeschreven. Stop nooit plotseling zonder overleg, omdat klachten kunnen verergeren.
Vragen of advies nodig?
Uw apotheekteam staat voor u klaar voor toelichting, uitleg of praktische tips over Isordil. Neem altijd contact op met uw arts of apotheker bij twijfel of klachten.
