Keftab (Cephalexine): Uitgebreide Informatie voor Patiënten in Nederland
Basisinformatie over het Product
| Internationale Naam (INN) | Cephalexine |
| Merknamen Nederland | Keftab®, Cephalexine Sandoz®, Cephalexine Mylan®, diverse generieke opties |
| ATC-code | J01DB01 |
| Beschikbare vormen & sterktes | Tabletten 250 mg, 500 mg; Capsules 250 mg, 500 mg; Suspensie 125 mg/5 ml, 250 mg/5 ml |
| Fabrikanten (NL) | Sandoz BV, Mylan BV, Centrafarm BV, Apotex Netherlands BV |
| Receptstatus | UR-geneesmiddel (uitsluitend op recept verkrijgbaar) |
Werkingsmechanisme
Voor patiënten: Cephalexine is een antibioticum dat behoort tot de groep cefalosporines. Het doodt bacteriën door hun celwanden aan te tasten, waardoor de infectie bestreden wordt.
Voor specialisten: Cephalexine remt de synthese van peptidoglycaan in de bacteriële celwand via binding aan penicillinebindende eiwitten (PBP’s), resulterend in lysis van groeiende cellen. Het is voornamelijk werkzaam tegen grampositieve en enkele gramnegatieve micro-organismen.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Snel en vrijwel volledig via het maagdarmkanaal.
- Biobeschikbaarheid: Gemiddeld 90% na orale toediening.
- Maximale bloedspiegel: Binnen 1 uur (leeg), tot 2 uur (met voedsel).
- Verdeling: Goed in lichaamsvloeistoffen, beperkte penetratie in hersenvocht.
- Metabolisme: Weinig tot geen metabolisme, vrijwel onveranderd uitgescheiden.
- Eliminatie: Nagenoeg volledig via de nieren (urine), met een eliminatiehalfwaardetijd van 0,5-1,2 uur (kan verlengen bij nierfunctiestoornissen).
- Doseringsduur: Meestal 5 tot 7 dagen, afhankelijk van het infectietype.
Dagelijks Gebruik & Beste Praktijken
In Nederland wordt Cephalexine bij uiteenlopende infecties voorgeschreven, waaronder huidinfecties, keelontsteking, blaasontsteking, en soms voor tandheelkundige infecties.
Typische dosering: Volwassenen: 500 mg om de 8 tot 12 uur. Kinderen: aangepaste dosering volgens lichaamsgewicht en indicatie.
Toepassing: Slik de tabletten of capsules heel door met water. De orale suspensie dient nauwkeurig te worden afgemeten.
Ochtend versus Avond Inname
- Voordeel ochtend: Minder risico op vergeten dosis tijdens routine, handig bij tweemaal daags schema.
- Voordeel avond: Kan worden afgestemd op maaltijden bij maagklachten.
- Advies: Neem het medicijn steeds op ongeveer dezelfde tijden, verdeeld over de dag voor een constante bloedspiegel. Stel desgewenst een herinnering in via telefoon of medicijnwekker.
- Niet overslaan: Bij vergeten dosis: neem direct in tenzij uw volgende dosis binnen 4 uur is; sla anders de gemiste dosis over.
Inname met of zonder Voedsel
Cephalexine kan met of zonder voedsel worden ingenomen. In Nederland, met de gangbare maaltijdroutine (ontbijt, lunch, avondeten), wordt vaak gekozen voor inname tijdens of na de maaltijd om maagklachten te voorkomen - bijvoorbeeld bij gevoelige maag of bij kinderen. Belangrijk: Melkproducten en lichte maaltijden (volgens het Hollandse ontbijt/lunch) beïnvloeden de opname niet wezenlijk. Zware, vette maaltijden kunnen de opname enigszins vertragen, maar maken de werking niet minder effectief.
Interactie Warnings
| Interactant | Effect | Advies |
| Alcohol | Geen directe interactie bekend, kan maagirritatie versterken | Matig alcoholgebruik is toegestaan, maar vermijd bij maagklachten |
| Voedingsmiddelen | Zie hierboven; normale voeding is toegestaan | Neem bij voorkeur met lichte maaltijd bij gevoeligheid |
| Probenecide | Verhoogt cephalexine spiegels door remmen uitscheiding | Arts/farmacist moet dosis mogelijk aanpassen |
| Oraal anticonceptivum | Noemenswaardig risico op verlaagd effect niet bevestigd; lichte diarree kan absorptie pil wel verstoren | Adviseer aanvullende anticonceptie bij heftige diarree |
| Warfarine | Bij uitzondering potentiële stollingsveranderingen | INR vaker controleren |
Indicaties
| Officiële Indicatie (SmPC) | Toelichting |
| Bacteriële (huid)infecties | Bijvoorbeeld wond- of impetigo, erysipelas |
| Luchtweginfecties | Tonsillitis, faryngitis, bronchitis |
| Urineweginfecties | Bijvoorbeeld blaasontsteking (cystitis) |
| Darmontsteking (Shigella/Samonsella) [zeldzaam] | Off-label/toegepast bij beperkte gevallen, op advies arts |
| Tandheelkundige infecties | Bij penicilline-overgevoeligheid |
Dosering volgens Indicatie
| Leeftijd/groep | Typische startdosis | Frequentie | Maximale dagdosis |
| Volwassene | 500 mg | 2–4x/dag | 4 g |
| Kind (6 mnd–12 jr) | 25–50 mg/kg | verdeeld over 2–4 giften | 75–100 mg/kg |
| Ouderen | Zoals volwassenen, bij nierfalen individueel lager | aangepast | 4 g |
| Nierinsufficiëntie | Zie volwassen dosering, maar dosisaanpassing vereist | korter interval of lagere dosis | naverleg arts/farmacist |
Veiligheidsprofiel & Bijwerkingen
| Beschrijving | Frequentie | Waarschuwing/Advies |
| Maagdarmklachten (diarree, misselijkheid, buikpijn) | Vaak (>1/10) | Blijft het ernstig/bloed bij de ontlasting, direct arts raadplegen |
| Allergische huidreactie (jeuk, uitslag, roodheid) | Regelmatig (>1/100) | Neem direct contact op bij huid- of luchtwegproblemen (angio-oedeem) |
| Schimmelinfectie (mond, vagina) | Soms (>1/1000) | Bij jeuk, witte aanslag huisarts consulteren |
| Leverstoornis/ geelzucht | Zelden (<1/10.000) | Ongewone vermoeidheid/geel worden, direct arts |
| C. difficile diarree | Zelden | Ernstige, aanhoudende diarree: contacteer arts. |
Richtlijnen voor Correct Gebruik
- Volg het voorschrift van uw arts nauwkeurig op: maak de kuur altijd helemaal af.
- Stop niet voortijdig, ook niet als u zich beter voelt. Voorkomt resistentievorming.
- Bewaar de suspensie in de koelkast (2–8°C), maximaal 2 weken na aanmaken.
- Zorg voor voldoende vochtinname, zeker bij koorts of diarree.
- Indien u een dosis vergeet: nooit dubbele dosis nemen!
- Bespreek medicijngebruik altijd bij geplande operaties/tandartsafspraken.
- Bij ernstige bijwerkingen: direct arts, huisartsenpost of 112 bellen.
- Lever lege doordrukstrips en ongebruikte medicatie in bij de apotheek.
Alternatieve Behandelopties
- Amoxicilline – Voor veelvoorkomende infecties, vaak eerste keus, echter verboden bij penicilline-allergie. Voordeel: breed inzetbaar, Nadeel: resistentie neemt toe.
- Cefuroxim – Tweede generatie cefalosporine, vaak per infuus gegeven. Voordeel: werkt tegen breder spectrum, Nadeel: niet altijd oraal beschikbaar.
- Trimethoprim (en combinatie met sulfamethoxazol) – Met name bij urineweginfecties. Let op: bijwerkingenpatroon anders.
- Nitrofurantoïne – Specifiek voor ongecompliceerde blaasontsteking bij vrouwen. Voordeel: beperkte resistentie, Nadeel: alleen urineweginfecties.
- Alle genoemde alternatieven zijn (deels) vergoed door het Nederlandse Zorginstituut (ZINL), mits adequaat voorgeschreven.
Juridische, Registratie- en Vergoedingsstatus in Nederland
- Cephalexine is een UG (uitsluitend op recept verkrijgbaar) geneesmiddel.
- Geregistreerd bij het CBG/MEB (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen).
- Vergoeding regulier via de basisverzekering als de arts op medische indicatie voorschrijft.
- Declaratie via het GVS (Geneesmiddelenvergoedingssysteem) bij de verzekeraar.
- Te verkrijgen bij alle openbare apotheken in Nederland. Monitor op beschikbaarheid bij nationale tekorten (zie www.farmanco.knmp.nl).
Laatste Wetenschappelijke Richtlijnen & Onderzoek (2022-2025)
- Ned Tijdschr Geneeskd (2024): Steeds vaker geadviseerd bij huidinfecties volgens LCI-richtlijnen, mits gevoeligheid is vastgesteld.
- NHG-Standaard Urineweginfecties (2023): Cephalexine blijft tweede keus bij specifieke groepen, vooral bij allergie voor penicillines.
- Multidisciplinair overleg (RIVM, 2022-2025): Advies is terughoudend gebruik i.v.m. resistentievorming. Voorkeur voor smalspectrum antibiotica waar mogelijk.
- Internationaal (BMJ, 2023): Bevestiging van veiligheid voor gebruik in zwangerschap/kinderen, mits correcte dosering wordt aangehouden.
Beschikbaarheid & Levering in Nederland
| Verpakking | Inhoud | Indicatieve Prijs (2024, excl. vergoeding) | Leveringstijd (meest voorkomende apotheken) |
| Tabletten | 20, 30, 40 stuks (vaak 500 mg) | €9–€19 per verpakking | 0–1 dag (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag) |
| Capsules | 16, 24, 36 stuks (250 en 500 mg) | €7–€16 per verpakking | 0–1 dag (Groningen, Eindhoven, Maastricht) |
| Suspensie | 60 ml, 100 ml, 200 ml | €8–€21 per flesje | 0–2 dagen (landelijk, rurale gebieden) |
Veelgestelde Vragen (FAQ)
- Mag ik alcohol drinken tijdens mijn kuur?
Ja, gematigd gebruik is toegestaan en heeft geen invloed op de werking, maar bij maagdarmklachten is het beter alcohol te vermijden. - Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?
Neem de gemiste dosis alsnog in als het nog meer dan 4 uur duurt voordat u de volgende neemt. Anders deze dosis overslaan – geen dubbele dosis nemen. - Is cephalexine veilig tijdens zwangerschap en borstvoeding?
Ja, dit middel wordt als veilig beschouwd bij zwangerschap en het geven van borstvoeding. Raadpleeg altijd uw arts voor persoonlijk advies. - Moet ik eten voordat ik cephalexine inneem?
Dat hoeft niet, maar inname met voedsel kan maagklachten voorkomen. Gewone Nederlandse maaltijden beïnvloeden de werking niet. - Wordt cephalexine vergoed door mijn zorgverzekeraar?
Ja, mits voorgeschreven door een arts, wordt dit antibioticum (in generieke vorm) doorgaans volledig vergoed via uw basisverzekering.
