Provera (Medroxyprogesteronacetaat) – Uitgebreide Informatie voor Patiënten in Nederland
Basisinformatie over het product
| Generieke naam (INN) | Medroxyprogesteronacetaat |
|---|---|
| Merknamen (Nederland) | Provera®, Depo-Provera® (injectie) |
| ATC-code | G03AC06 |
| Toedieningsvormen & Sterktes | Tabletten (5 mg, 10 mg, 100 mg), injectie (150 mg/ml) |
| Fabrikanten (NL) | Pfizer B.V., diverse parallelimporteurs |
| Receptstatus | Uitsluitend op recept (UR-geneesmiddel), artsenvoorschrift verplicht |
Werkingsmechanisme
- Eenvoudige uitleg: Medroxyprogesteronacetaat is een synthetisch hormoon dat lijkt op het natuurlijke progesteron. Het helpt om onregelmatige menstruatie te reguleren, overmatige baarmoederbloeding te verminderen en wordt soms gebruikt als onderdeel van anticonceptie of in de behandeling van kanker.
- Voor specialisten: MPA bindt aan progesteronreceptoren in baarmoeder, borst en hypofyse, onderdrukt gonadotrofine-secretie (FSH, LH), remt ovulatie en endometriumproliferatie en induceert secretiefase om menstruele cycli te stabiliseren.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Na orale inname snelle opname; piekspiegel binnen 2-4 uur. Bij injectie langzame afgifte (werking tot 12 weken bij Depo-Provera®).
- Metabolisme: Doorlevering via lever (CYP3A4); belangrijkste metabolieten: hydroxy- en glucuronidevormen.
- Eliminatie: Voornamelijk via urine (40-60%) en ontlasting (10-20%).
- Werkingsduur: Tabletten: dagelijkse toediening. Depot-injectie: 12 weken werkzaam.
Gebruik in het dagelijks leven en praktische tips
- Typische doses: Afhankelijk van aandoening (zie doseringstabel hieronder).
- Gebruik: Tabletten geheel doorslikken, met een glas water, bij voorkeur op een vast tijdstip.
- Toepasbaar in NL-context: Medicijn kan thuis ingenomen worden; voor injecties moet u naar huisarts of kliniek. Bewaar op kamertemperatuur en buiten bereik van kinderen.
- Belangrijk: Neem contact op met uw arts bij ‘doorbraakbloedingen’ of onverwachte bijwerkingen.
Ochtend- vs. avondinname
- Ochtend: Minder kans om een dosis te vergeten, eventueel minder kans op slaapstoornissen.
- Avond: Kan soms rustgevend werken, handig bij misselijkheid overdag.
- Advies: Kies een vast innamemoment dat het best past in uw dagritme om consistentie te garanderen.
Gebruik met of zonder voedsel
- Kan met of zonder voedsel ingenomen worden.
- De opname wordt niet wezenlijk beïnvloed door voeding; bij maagklachten innemen met voeding.
- Geen specifieke restricties wat betreft typisch Nederlands ontbijt/lunch (brood, zuivel, fruit); matig met vetrijke maaltijden bij gevoelige maag.
Interactie-waarschuwingen
| Stof/Voedsel | Effect | Advies |
|---|---|---|
| Enzyminductoren (bijv. rifampicine, fenytoïne, carbamazepine) | Verminderde werking van Provera | Arts raadplegen bij combinatie |
| Alcohol | Geen directe interactie, maar kan bijwerkingen versterken | Matig gebruik adviseren |
| Kruidenpreparaten (bijv. Sint-Janskruid) | Verminderde werking mogelijk | Gebruik vermijden |
| Andere hormoonpreparaten of antistolling | Risico op interacties en bijwerkingen | Arts of apotheker raadplegen |
Indicaties
| Indicatie | Officieel | Off-label |
|---|---|---|
| Onregelmatige menstruatie | ✔ | |
| Overmatige uteriene bloeding (zonder organische oorzaak) | ✔ | |
| Endometriose | ✔ | |
| Hormonale substitutietherapie (in combinatie met oestrogenen) | ✔ | |
| Palliatieve behandeling van bepaalde kankers (borst/prostaat) | ✔ | |
| Anticonceptie (injectie: Depo-Provera®) | ✔ | |
| Verminderen van opvliegers bij (chemisch) castratie | ✔ |
Doseringen per indicatie (volwassenen, kinderen, ouderen)
| Indicatie | Volwassenen | Kinderen | Ouderen |
|---|---|---|---|
| Onregelmatige menstruatie | 5-10 mg dagelijks, 5-10 dagen/maand | Niet aanbevolen | Zie volwassenen; bij verminderde nier- of leverfunctie: dosisaanpassing |
| Bloedingen baarmoeder | 5-10 mg dagelijks, 5-10 dagen | Niet aanbevolen | Zoals volwassenen |
| Endometriose | 10-30 mg dagelijks | Uitzonderlijk, specialistisch advies nodig | Zoals volwassenen |
| HST (hormonale substitutie) | 5-10 mg per dag, 12-14 dagen/maand | N.v.t. | Zoals volwassenen |
| Anticonceptie (injectie) | 150 mg i.m. elke 12 weken | Afhankelijk van indicatie | Zoals volwassenen |
| Palliatief oncologie | 100-500 mg per dag oraal of 500-1000 mg i.m. per week | N.v.t. | Zoals volwassenen |
Veiligheidsprofiel en bijwerkingen
Meest voorkomende bijwerkingen:- Onregelmatig bloeden of amenorroe (uitblijven menstruatie)
- Hoofdpijn
- Buikpijn of misselijkheid
- Gewichtstoename of oedeem
- Stemmingswisselingen
- Acne
- Borstspanning
- Trombose/embolie
- Leveraandoeningen (geelzucht)
- Allergische reacties (urticaria, angio-oedeem)
- Verergering van bestaande depressie
- Bij bestaande trombose/embolie, ernstige leverziekten of bekende overgevoeligheid is gebruik gecontra-indiceerd.
- Niet aanbevolen voor langdurig gebruik bij jonge vrouwen zonder medisch toezicht.
Richtlijnen voor correct gebruik
- Neem de tabletten elke dag op hetzelfde tijdstip; sla geen doses over.
- Bij vergeten dosis: neem zo snel mogelijk alsnog in. Bij het vergeten van meer dan één dosis: raadpleeg arts.
- Raadpleeg uw apotheek of het Landelijk Schakelpunt (LSP) voor het medicatieoverzicht.
- Zorg voor adequate anticonceptie als u Provera niet (meer) gebruikt.
- Bij langdurig gebruik: regelmatige controle bij arts (bloeddruk, gewicht, evt. bloedwaarden).
Alternatieve behandelopties (vergoedbare middelen)
- Levonorgestrel (Mirena® spiraal): Lange termijn, lokale werking in de baarmoeder; voordeel: minder systemische bijwerkingen.
- Orale anticonceptiva (“de pil”): Oestrogeen/progestageen-combinatie; controleerbare cyclus, mogelijk meer bijwerkingen.
- Natuurlijke progesteron (Utrogestan®): Vaak beter verdraagbaar, duurder.
- Tranexaminezuur: Specifiek bij hevig bloedverlies, geen hormoonpreparaat.
Juridische, registratie- en vergoedingsstatus in Nederland
- Geneesmiddel registratie: Geregistreerd bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).
- Reimbursatie: Afhankelijk van indicatie en verzekeraar vanuit het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS).
- UR-geneesmiddel: Alleen af te geven op recept, apotheker controleert medicatiehistorie.
- Wet-/regelgeving: Voldoet aan EU/EMA-richtlijnen, privacy volgens AVG.
Laatste onderzoek en klinische richtlijnen (2022-2025)
- Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) adviseert Provera alleen na diagnostiek van bloedingsoorzaken.
- Uptodate (2025): Behoud van botdichtheid bij jong langdurig gebruik, regelmatig controleren.
- Nieuwe onderzoeken tonen aan: combinatie met oestrogeen verhoogt cardiovasculair risico bij oudere vrouwen (NHG-standaarden).
- Volgens CBG (2024) geen structurele wijzigingen in bijwerkingenpatroon.
Beschikbaarheid en levering
| Verpakkingsgrootte | Indicatieve prijs (2024) | Levertijd Amsterdam | Levertijd Rotterdam | Levertijd Utrecht | Levertijd Groningen |
|---|---|---|---|---|---|
| 30 x 10 mg tabletten | € 12,50 | 24 uur | 24 uur | 24 uur | 48 uur |
| 90 x 10 mg tabletten | € 34,00 | 24 uur | 24 uur | 24 uur | 48 uur |
| Depo-Provera® injectie (150 mg/ml) | € 25,00 per ampul | 24 uur | 24 uur | 24 uur | 48 uur |
Veelgestelde vragen (FAQ)
- 1. Kan Provera gebruikt worden tijdens de zwangerschap?
Nee, Provera mag niet gebruikt worden tijdens zwangerschap. Bij twijfel direct contact opnemen met de arts. - 2. Moet ik extra voorbehoedsmiddelen gebruiken?
Alleen bij de orale toediening is Provera geen anticonceptivum; combineer dus met andere anticonceptiemethoden tenzij anders overeengekomen. - 3. Wat moet ik doen bij het vergeten van een dosis?
Neem de vergeten dosis zo snel mogelijk in. Bij langdurig vergeten: arts raadplegen. - 4. Kan ik alcohol drinken tijdens het gebruik?
Matig gebruik is toegestaan, maar overmatig alcoholgebruik wordt afgeraden vanwege versterking van bijwerkingen. - 5. Komt Provera in aanmerking voor vergoeding?
Vergoeding hangt af van de indicatie, de polis en de verzekeraar. Apotheker kan hierin adviseren.
