Trazodon (Trazodonhydrochloride): Uitgebreide Patiënteninformatie
Basisinformatie over het product
| Internationale Naam (INN) | Trazodonhydrochloride |
|---|---|
| Nederlandse Merknamen | Trazolan®, Trazodone Aurobindo®, Trazodone Accord®, Trazodone Sandoz® |
| ATC-code | N06AX05 |
| Beschikbare Toedieningsvormen & Sterktes | Tabletten (50 mg, 100 mg, 150 mg), verlengde afgifte tabletten (150 mg, 300 mg) |
| Fabrikanten | Aurobindo Pharma, Sandoz, Accord Healthcare |
| Voorschriftstatus | UR-geneesmiddel (uitsluitend op recept) volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en Wet op de Geneesmiddelenvoorziening (WOG) |
Werkingsmechanisme
Voor patiënten: Trazodon is een geneesmiddel dat werkt op de chemische stoffen in de hersenen, zogenaamde neurotransmitters, vooral serotonine. Door het verhogen van de hoeveelheid serotonine kan het gevoelens van depressie of angst verminderen en de slaap verbeteren.
Voor specialisten: Trazodon is een serotonine-antagonist en heropname-inhibitor (SARI). Het remt de serotonineheropname (SERT) en blokkeert post-synaptische 5-HT2A/5-HT2C-receptoren. Ook heeft het zwakke effecten op α1-adrenerge en histaminereceptoren.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Na orale inname snelle en vrijwel volledige absorptie, met eerste-passage effect.
- Metabolisme: Omzetting in de lever via CYP3A4 tot werkzame metabolieten.
- Eliminatie: Voornamelijk via de nieren (urine).
- Duur van werking: Halveringstijd ca. 6–12 uur, effect houdt doorgaans 24 uur aan bij eenmaaldaagse dosering.
Gebruik in het dagelijks leven & Best practices
Trazodon wordt meestal gebruikt bij depressieve klachten, soms bij angststoornissen en slapeloosheid. Het wordt voorgeschreven door huisarts of psychiater en is bedoeld voor langdurige behandeling. Volg altijd het advies van uw arts. In Nederland worden meestal de volgende richtlijnen aangehouden:
- Volg de voorgeschreven dosering; overschrijd deze niet zonder overleg.
- Tabletten kunnen met of zonder voedsel worden ingenomen — zie verderop.
- Doseer eenmaal daags (’s avonds), of gespreid over de dag bij hogere doseringen.
Inname in de ochtend vs. de avond
- Avond (meestal aanbevolen): Vanwege het sederend effect is inname ’s avonds of vlak voor het slapen het meest gebruikelijk. Dit kan slaperigheid/duizeligheid overdag voorkomen.
- Ochtend: Kan overwogen worden bij patiënten zonder slaapproblemen of bij doseringen die op meerdere momenten per dag nodig zijn (bijv. ernstigere depressie). Nadeel: grotere kans op slaperigheid overdag.
- Tip: Neem indien mogelijk altijd op hetzelfde tijdstip in voor een gelijkmatige werking.
Inname met of zonder voedsel
- Inname met voedsel kan het risico op maagklachten verkleinen en verbeterde opname geven, vooral bij hogere doses.
- Zonder voedsel is mogelijk, maar een lege maag kan soms maagklachten geven.
- Dutch context: Bij een typisch Nederlands ontbijt/lunch kan trazodon gerust worden ingenomen (broodmaaltijd), evenals na de warme avondmaaltijd. Vermijd zware/vette maaltijd direct voorafgaand aan inname omdat dit de absorptie enigszins kan vertragen.
Interactiewaarschuwingen
| Interactiepartner | Risico/Advies |
|---|---|
| Alcohol | Versterkt slaperigheid, coördinatieproblemen. Niet combineren. |
| Centrale Zenuwstelsel (CZS)-remmende medicatie (benzodiazepines, opioïden) | Risico op slaapapneu en sedatie verhoogd. Overleg met arts. |
| MAO-remmers | Niet combineren: risico op serotoninesyndroom, hypertensieve crisis. |
| Antidepressiva, SSRI’s/SNRI’s | Risico op serotoninesyndroom; overleg apotheker/arts bij combinatietherapie. |
| Krachtige CYP3A4-remmers (bijv. ketoconazol, ritonavir) | Verhoogde trazodonspiegels, risico op bijwerkingen. |
| Grapefruitsap | Vermijd: verhoogt plasmaconcentratie door CYP3A4-remming. |
Indicaties
| Indicatie | Officieel | Off-label |
|---|---|---|
| Depressie (unipolair/major depressive disorder) | ✔ | |
| Angststoornissen | ✔ (beperkt, tweede keus) | |
| Slapeloosheid (chronisch/inslaapstoornissen) | ✔ | |
| Gedragsproblemen bij ouderen (o.a. dementie) | ✔ |
Doseringen per indicatie
| Doelgroep | Indicatie | Startdosering | Gebruikelijke onderhoudsdosis | Maximale dosis |
|---|---|---|---|---|
| Volwassenen | Depressie | 75-150 mg/dag, verdeeld of ’s avonds | 150–300 mg/dag (verhoogd indien nodig) | 400 mg/dag (600 mg bij klinische opname) |
| Volwassenen | Slapeloosheid (off-label) | 25–50 mg voor het slapen | 50–100 mg/avond | 150 mg/avond |
| Ouderen (>65 jaar, kwetsbaar) | Depressie/Slapeloosheid | Start zo laag mogelijk (bijv. 25–50 mg/avond) | Niet boven 100 mg/dag uitstijgen zonder specialist. | 100 mg/avond |
| Kinderen/adolescenten (<18 jr)* | Enkel specialistisch, off-label | Volgens voorschrift specialist | - | Zie Lareb/CBG adviezen |
* Trazodon is in Nederland niet geregistreerd voor pediatrisch gebruik; toepassing uitsluitend door klinisch specialist.
Veiligheidsprofiel & Bijwerkingen
| Bijwerking | Frequentie | Belangrijke aandachtspunten |
|---|---|---|
| Slaperigheid, sufheid, duizeligheid | Zeer vaak | Vooral begin van de behandeling; kan autorijden beïnvloeden |
| Mond- of oogdroogte, lichte hoofdpijn | Vaak | Meestal mild en tijdelijk |
| Misselijkheid, obstipatie | Vaak | Vermijd vetrijke maaltijden rondom inname |
| Hartkloppingen, bloeddrukdaling, syncope | Incidenteel | Let op bij ouderen |
| QT-verlenging (ECG-afwijking) | Zeldzaam | Vooral bij overdosering/medicatie-interacties |
| Priapisme (langdurige erectie) | Zeer zeldzaam | Direct medische hulp noodzakelijk! |
| Serotoninesyndroom | Zeldzaam, bij interacties | Koorts, spiertrillingen, verwarring — direct arts raadplegen |
Adviezen voor correct gebruik
- Neem trazodon dagelijks op een vast tijdstip in, het liefst ’s avonds, met een glas water.
- Stop nooit abrupt; afbouwen in overleg met uw arts om onttrekkingsverschijnselen te voorkomen.
- Bestuur geen voertuig als u zich slaperig/draaierig voelt.
- Bij vergeten dosis: sla deze over en neem de volgende bij het gebruikelijke tijdstip.
- Koel en droog bewaren, buiten bereik van kinderen. Niet meer gebruiken na de vervaldatum.
Alternatieven (vergoed/aanbevolen in Nederland)
- Citalopram, Sertraline (SSRI’s): Eerstekeus bij depressie en angsten. Meestal minder slaperigheid, meer kans op maag-darmklachten en seksuele bijwerkingen.
- Mirtazapine: Werkt ook vaak sedatief, nuttig bij slapeloosheid. Kan gewichtstoename en toegenomen eetlust veroorzaken.
- Amitriptyline: Vooral bij pijn en slapeloosheid. Meer anticholinerge bijwerkingen, niet altijd eerste keus.
- Doxepine: Speciaal geregistreerde lage doses bij slapeloosheid.
Alle bovengenoemde middelen zijn opgenomen in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) en worden doorgaans vergoed door de Nederlandse zorgverzekeraars (zie polisvoorwaarden).
Juridische status, registratie & vergoeding in Nederland
- Onder toezicht van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
- Receptplichtig geneesmiddel (UR, wet op de geneesmiddelenvoorziening).
- Staat op de GVS-lijst, dus vergoeding via basisverzekering mogelijk (check uw polis).
- Niet vrij verkrijgbaar via apotheek zonder recept.
Recente wetenschappelijke inzichten (2022-2025)
- Volgens de meest recente NHG-standaarden (2023) is trazodon een tweede- of derdekeusmiddel bij depressie, met name wanneer patiënten last hebben van inslaapproblemen (NHG-Standaard Depressie (M43)).
- Internationaal onderzoek: Diverse RCT’s bevestigen effectiviteit bij inslaapstoornissen (off-label), maar roepen voorzichtigheid op inzake cardiale bijwerkingen, vooral bij ouderen (J Clin Psychopharmacol 2024; Lancet Psychiatry 2023).
- Voor angststoornissen wordt trazodon slechts bij onvoldoende effect van SSRI/SNRI overwogen (Multidisciplinaire Richtlijn Angststoornissen 2024).
Beschikbaarheid & levering
| Verpakking/sterkte | Indicatieve prijs (apotheek) | Voorraad (NL apotheken) | Standaard levertijd regio* |
|---|---|---|---|
| 30 stuks tabletten 50 mg | €11,00 | Breed verkrijgbaar | 1 werkdag (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht) |
| 30 stuks tabletten 100 mg | €13,50 | Breed verkrijgbaar | 1 werkdag (Eindhoven, Groningen) |
| Verlengde afgifte 150 mg, 30 st. | €15,00 | Beperkt, specialistisch gebruik | 2-3 werkdagen (Den Haag, Arnhem) |
* Indicatief. Levering aan huis vaak mogelijk via apotheek of via “herhaalservice”.
Veelgestelde vragen (FAQ)
- Kan ik rijden als ik trazodon gebruik?
Het wordt afgeraden om de eerste week van gebruik of na dosisverhoging een voertuig te besturen. Veel mensen ervaren slaperigheid of wisselend reactievermogen. Zodra u zich niet meer slaperig voelt, kan autorijden meestal wel; overleg bij twijfel met uw arts/apotheker. - Wat gebeurt er als ik een dosis vergeet?
Sla de vergeten dosis over en neem de volgende op het gebruikelijke tijdstip. Nooit een dubbele dosis nemen. - Is trazodon verslavend of krijg ik ontwenningsverschijnselen?
Trazodon staat niet bekend als verslavend, maar abrupte stop kan ontwenning geven (hoofdpijn, slaapstoornissen, prikkelbaarheid). Bouw altijd af in overleg met uw arts. - Mag ik drank/alcohol gebruiken tijdens de kuur?
Het gebruik van alcohol samen met trazodon wordt sterk afgeraden omdat het het versuffende effect versterkt. - Worden de kosten vergoed door mijn zorgverzekeraar?
Ja, trazodon wordt doorgaans volledig vergoed vanuit de basisverzekering, mits voorgeschreven door arts en bij geldige indicatie.
