Theo-24 CR (Theofylline): Patiëntvriendelijke Informatie voor Nederland
Basisinformatie over het Geneesmiddel
| Stofnaam (INN) | Theofylline |
| Merknamen Nederland | Theo-24 CR, Slo-phyllin, Uniphyllin Continus |
| ATC-code | R03DA04 |
| Beschikbare vormen en sterktes | Vertraagde afgifte tabletten/capsules: 200 mg, 300 mg & 400 mg |
| Fabrikanten | Mylan, Teva, diverse parallelimporteurs |
| Receptstatus | UR-geneesmiddel (alleen op recept, artsenvoorschrift verplicht) |
Werkingsmechanisme
Voor de patiënt: Theofylline behoort tot de familie van de zogenaamde luchtwegverwijders. Dit betekent dat het helpt de spieren rondom de luchtwegen in uw longen te ontspannen, waardoor ademen makkelijker wordt. Het wordt vooral gebruikt bij aandoeningen als astma en COPD (chronische obstructieve longziekte).
Voor specialisten: Theofylline is een methylxanthine en werkt als een niet-selectieve fosfodiësteraseremmer. Het verhoogt intracellulaire cAMP door afbraakremming en heeft tevens adenosinereceptorantagonistische eigenschappen, wat leidt tot bronchodilatatie en een licht ontstekingsremmende werking op de luchtwegen.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Theofylline uit vertraagde afgifte formuleringen wordt langzaam en gelijkmatig opgenomen. Piekniveau in het bloed meestal na 4-8 uur.
- Metabolisme: Voornaamste afbraak in de lever (CYP1A2, CYP2E1). Sterk beïnvloed door leeftijd, roken, andere medicijnen en leverfunctie.
- Eliminatie: Uitscheiding via de nieren (voornamelijk als metabolieten). Slechte nierfunctie kan uitscheiding vertragen.
- Werkingsduur: Circa 12-24 uur afhankelijk van tablet/capsuleformule en individuele factoren.
Toepassing in het Dagelijks Leven & Praktische Tips
- Meestal 1 of 2 keer per dag innemen, bij voorkeur op vaste tijdstippen om stabiele spiegels te behalen.
- Tabletten/capsules heel doorslikken; niet kauwen of breken, anders komt te veel werkzame stof in één keer vrij.
- Regelmatige controle door arts: bloedspiegelcontrole (theofyllinespiegel) aanbevolen, zeker bij veranderingen in klachten, geneesmiddelgebruik of nier-/leverfunctie.
- Nederlandse context: Bespreek altijd uw actuele geneesmiddelgebruik met de apotheek of huisarts, i.v.m. veel voorkomende wisselwerkingen (bv. door antibiotica, anti-epileptica of rookgedrag).
Ochtend- versus Avondinname
- Ochtendvoordeel: Minder kans op slaapstoornissen, praktisch bij ochtendroutine.
- Avondvoordeel: Kan nachtelijke benauwdheid verminderen; let echter op mogelijk slapeloosheid.
- Aanbeveling: Innemen op goed gekozen vast tijdstip, afgestemd op uw klachten en routine, liefst na consultatie huisarts/apotheker.
Inname met of zonder Voedsel — Effect van Maaltijden
- Theofylline mag bij of zonder voedsel worden ingenomen. Bij inname met voedsel kan de opname iets langzamer zijn, maar dit heeft weinig invloed op werkzaamheid of veiligheid.
- Nederlandse voedingsgewoonten: Er zijn geen specifieke beperkingen, maar let op bij (grote hoeveelheden) koffie, thee of chocolade: deze bevatten verwante stoffen (cafeïne/theobromine) die het effect versterken of bijwerkingen uitlokken.
- Indien maagklachten, innemen tijdens de maaltijd aanbevolen.
Wisselwerking met Voeding, Alcohol en Medicijnen
| Substantie/Product | Type Interactie | Voorzorg(en) |
| Koffie, zwarte thee, cola, chocolade | Verhoogde kans op bijwerkingen (bv. hartkloppingen, slapeloosheid) | Beperk gebruik van deze producten |
| Alcohol | Kan het afbraakproces van theofylline vertragen of versnellen | Vermijd overmatig alcoholgebruik |
| Carbamazepine, fenobarbital (anti-epileptica) | Versnellen theofylline afbraak | Dosering mogelijk aanpassen bij combinatie |
| Erytromycine, ciprofloxacine (antibiotica) | Vertragen theofylline afbraak | Extra controle theofyllinespiegel, dosisverlaging |
| Roken (tabak/cannabis) | Versnelt theofylline afbraak sterk | Stoppen met roken: informeer arts wegens risico op overdosering |
Indicaties (officieel en off-label)
| Indicatie | Status | Toelichting |
| Astma bronchiale | Officieel | Onderhoudstherapie bij matig tot ernstig astma; meestal adjunct |
| COPD | Officieel | Als aanvullende bronchodilator bij onvoldoende respons op inhalatiemedicatie |
| Apneusyndroom bij premature kinderen | Off-label (ziekenhuissetting) | Specifiek toegepast op NICU's |
| Zeldzame luchtwegaandoeningen | Off-label | Op specialistisch advies, bv. bij bepaalde allergische bronchopathieën |
Dosering volgens Klinische Indicatie
| Leeftijd/Groep | Inductiedosis | Onderhoudsdosis | Maximale dagdosis |
| Volwassenen (18-60 jr) | 200 mg om de 12 uur | 200-400 mg om de 12 uur
(aanpassen op Bloedspiegel) | max. 900 mg/24u |
| Ouderen (>60 jr) | 100-200 mg om de 12 uur | 100-300 mg om de 12 uur | max. 600 mg/24u |
| Kinderen (6-16 jr) | 12-18 mg/kg/24u verdeeld over 2 giften | individueel titreren | max. 20 mg/kg/24u |
Let op: Dosering wordt bijgesteld op basis van bloedspiegel, nier- en leverfunctie, en bijwerkingen. Altijd volgen wat uw arts voorschrijft. Bijwerkingen & Veiligheidsprofiel
| Frequentie | Mogelijke bijwerkingen | Specifieke waarschuwingen |
| Zeer vaak | Maagklachten, misselijkheid, hoofdpijn, slapeloosheid, trillen | Misselijkheid vaak bij overdosering |
| Vaak | Hartkloppingen, nervositeit, diarree | Extra voorzichtig bij hartziekten |
| Zelden | Hartritmestoornissen, convulsies, ernstige overgevoeligheidsreacties | Direct contact opnemen met arts |
| Overig | Huiduitslag, verhoogde urineproductie | |
Richtlijnen voor juist Gebruik
- Neem het medicijn elke dag rond hetzelfde tijdstip in voor het beste resultaat.
- Niet kauwen, delen of oplossen in water – de tabletten/capsules dienen heel doorgeslikt te worden.
- Controleer bij elke nieuwe geneesmiddelkuur mogelijke interacties met uw apotheek.
- Stop nooit plotseling zonder overleg met arts; kans op terugval of bijwerkingen.
- Licht uw arts in bij koorts, stoppen met roken, of nieuwe ziekte, omdat dosering dan mogelijk moet worden aangepast.
Alternatieven voor Theofylline (vergoed volgens het Nederlandse Zorgstelsel)
- Inhalatiemedicatie (1e keuze): Luchtwegverwijders als salbutamol, formoterol, salmeterol, tiotropium (vergoed) — minder bijwerkingen, sneller effect.
- Inhalatiecorticosteroïden: Fluticason, budesonide (vergoed) — effectiever voor ontstekingsremming.
- Niet-inhalatiemedicatie: Montelukast (op indicatie, vergoeding afhankelijk van polis).
- Voordelen theofylline: Orale inname mogelijk, alternatief bij inhalatieproblemen.
- Nadelen theofylline: Nauwe therapeutische breedte, meer interacties, risico op bijwerkingen.
Juridische Status, Registratie en Vergoeding Nederland
- UR-geneesmiddel: Alleen op doktersrecept verkrijgbaar. Toezicht door IGJ/CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen).
- Registratie: Theo-24 CR en generieken zijn goedgekeurd voor gebruik binnen het Nederlands Geneesmiddelenregister (CBG Afhankelijkheid & Toelating).
- Vergoeding: Basispakketverzekering (Zorginstituut Nederland, ZINL). Afhankelijk van diagnose en therapieresistentie status. Altijd in samenspraak met arts en apotheek aanvragen.
Laatste Onderzoek en Klinische Richtlijnen (2022–2025)
- NHG-Standaard Astma & COPD (2023): Theofylline alleen gebruiken als tweedelijnsoptie bij onvoldoende controle met inhalatiemedicatie; nauwkeurige bloedspiegelcontrole vereist. (Bron: NHG, 2023)
- ERS/GINA-richtlijnen (Internationaal, 2024): Rol theofylline verder beperkt door hogere effectiviteit en veiligheid van moderne inhalatoren. Mogelijke toepassing in individuele gevallen, zoals bij patiënten die geen inhalatiemedicatie kunnen gebruiken.
- Recente studies (2023–2024): Verhoogd risico op interacties en bijwerkingen bij oudere patiënten; nauwe monitoring aangeraden. Zie: Nederlandse Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG, 2024).
Beschikbaarheid, Verpakkingen & Indicatieve Prijs
| Verpakking | Inhoud | Indicatieve prijs (2024) | Verzendtijd grote steden |
| Theo-24 CR 200 mg | 60 tabletten | ca. € 13,50 | Amsterdam, Utrecht, Rotterdam: 1 werkdag |
| Theo-24 CR 400 mg | 30 tabletten | ca. € 11,25 | Den Haag, Eindhoven, Groningen: 1-2 werkdagen |
| Totaal assortiment | Andere doseringen op aanvraag, parallelimport mogelijk | Individuele prijs | Max. 2 werkdagen in heel Nederland |
Veelgestelde Vragen (FAQ)
- Moet ik mijn theofyllinedosis aanpassen als ik stop met roken?
Ja, roken versnelt de afbraak van theofylline. Stoppen kan uw bloedspiegel verhogen en dus meer kans op bijwerkingen geven. Overleg altijd direct met uw arts of apotheker bij rookstop. - Kan ik theofylline samen met koffie of energiedranken gebruiken?
Wees voorzichtig. Koffie, energiedranken en chocolade bevatten verwante stoffen (cafeïne, theobromine) die de werking en bijwerkingen van theofylline kunnen versterken. Houd het gebruik van deze producten beperkt. - Waarom moet ik soms mijn bloed laten controleren tijdens theofyllinegebruik?
Theofylline heeft een smalle therapeutische breedte. Bloedspiegelcontrole voorkomt zowel een te lage (ineffectieve) als een te hoge (toxische) spiegel. - Wat moet ik doen bij bijwerkingen zoals trillen of hartkloppingen?
Neem contact op met uw arts of apotheek. Mogelijk is uw dosis te hoog of is er een wisselwerking met een ander geneesmiddel/voedingsmiddel. - Mag ik alcohol drinken tijdens gebruik van theofylline?
Een matige hoeveelheid alcohol is meestal toegestaan, maar overmatig gebruik wordt afgeraden: het kan het afbraakproces van theofylline beïnvloeden.
