Antabuse (Disulfiram): Een Uitgebreide Patiënteninformatie
Basisinformatie over het product
| Internationale naam (INN) | Disulfiram |
|---|---|
| Merknamen Nederland | Antabuse®, Disulfiram Accord®, Disulfiram Apotex® |
| ATC-code | N07BB01 |
| Beschikbare vormen & sterktes | Tabletten 200 mg (meest voorkomend) Tabletten 400 mg (incidentieel beschikbaar) |
| Fabrikanten (NL) | Accord Healthcare BV, Apotex Nederland BV |
| Receptstatus | Uitsluitend op recept (UR-geneesmiddel) |
Werkingsmechanisme van Disulfiram
Voor patiënten: Disulfiram is een medicijn dat gebruikt wordt om mensen te helpen stoppen met het drinken van alcohol. Na inname zorgt het ervoor dat uw lichaam alcohol niet normaal kan afbreken. Wanneer u vervolgens alcohol drinkt, krijgt u snel onaangename klachten zoals rood worden, misselijkheid of hartkloppingen. U wordt hierdoor ontmoedigd om nog alcohol te drinken.
Voor professionals: Disulfiram is een aldehyde-dehydrogenase-remmer. Dit enzym is essentieel voor de omzetting van het toxische aceetaldehyde naar azijnzuur in de lever. Door de remming hiervan ontstaat na alcoholconsumptie een cumulatie van aceetaldehyde, wat zorgt voor de kenmerkende disulfiram-ethanolreactie.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Goed oraal opneembaar; piekplasma binnen 8–12 uur.
- Verdeling: Goed over vetweefsel dankzij lipofiele eigenschappen.
- Metabolisme: Uitsluitend hepatisch, naar diethyldithiocarbamaat (DDC) en koolstofdisulfide.
- Eliminatie: Via urine en feces, vooral als metabolieten.
- Werkingsduur: 1–2 weken na staken—blijvende enzymremming!
Toepassing en gebruik in het dagelijks leven
Disulfiram wordt in Nederland meestal voorgeschreven als onderdeel van een bredere alcoholverslavingsbehandeling. Het neemt de hunkering naar alcohol niet weg, maar ondersteunt door een sterke negatieve prikkel bij gebruik van alcohol.
Standaarddoseringen:
- Start: 500 mg (2,5 tabletten van 200 mg) per dag gedurende 1–2 weken (opbouwfase, indien goed verdragen)
- Onderhoud: 200–400 mg per dag (⇾ meestal 1–2 tabletten)
- Altijd combineren met psychosociale begeleiding/behandeling
Uw apotheker en arts begeleiden het doseren en verwerken in uw dagelijkse routine.
Ochtends of 's Avonds innemen?
- Voordeel ochtend: Minder kans op vergeten dosis. Voor velen makkelijker in dagelijkse ritme te passen.
- Voordeel avond: Kan minder aanleiding geven tot bijwerkingen zoals slaperigheid gedurende de dag.
- Tip: Kies een vast tijdstip, bij voorkeur samen met een vaste maaltijd (ontbijt of diner). Zo bouwt u een gewoonte op en verkleint u de kans op vergeten.
Inname met voedsel of op een lege maag
Disulfiram kan zowel met als zonder voedsel worden ingenomen. In Nederland wordt aanbevolen het medicijn met een maaltijd in te nemen om maagklachten te voorkomen. Kies bij voorkeur voor een lichte maaltijd of een typisch Nederlands ontbijt of diner.
Let op met: Voeding waarin alcohol verwerkt is (sauzen, desserts, bonbons, azijn), zelfs kleine hoeveelheden kunnen een reactie veroorzaken.
Interactiewaarschuwingen
| Interactietype | Beschrijving/Voorbeelden | Advies |
|---|---|---|
| Alcoholhoudende producten | Alle vormen: drank, mondwater, hoestsiropen, sauzen, azijn | Vermijd volledig! |
| Geneesmiddelen |
| Overleg met arts/apotheker |
| Voedsel | Alcohol in desserts, sauzen, bonbons, kruidenierswaren | Lees etiketten! |
Aanwijzingen (indicaties)
| Indicatie | Toelichting | Vergoeding |
|---|---|---|
| Alcoholverslaving (officieel geregistreerd) | Ter ondersteuning bij de behandeling van chronisch alcoholmisbruik | Vergoed door zorgverzekeraar bij recept |
| Cocaïneverslaving (off-label, weinig bewijs) | Af en toe toegepast, effectiviteit niet goed aangetoond, alleen in onderzoeksverband | Niet standaard vergoed |
Dosering: per indicatie en patiëntengroep
| Leeftijd/groep | Begindosering | Onderhoudsdosering | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| Volwassenen | 500 mg 1x daags | 200-400 mg 1x daags | Meest gangbaar (meestal 200 mg) |
| Ouderen (>65 jaar) | 200-400 mg 1x daags | 100-200 mg 1x daags | Monitor op bijwerkingen/leverfunctie |
| Kinderen <18 jaar | Niet aanbevolen | N.v.t. | Veiligheid/effectiviteit onbekend |
| Nier- of leverfunctiestoornissen | Nauwkeurige monitoring, lagere startdosering overwegen | Idem | Extra voorzichtigheid vereist |
Veiligheidsprofiel en bijwerkingen
| Bijwerking | Frequentie | Bijzonderheden |
|---|---|---|
| Metaalsmaak, lichte vermoeidheid | Zeer vaak (>10%) | Vaak tijdelijk, mild |
| Hoofdpijn, huiduitslag, acne | Vaak (1–10%) | Meestal mild, zelden reden tot stoppen |
| Slaapstoornissen, agitatie, psychose | Soms (0,1–1%) | Zeer zeldzame bijwerkingen |
| Hepatitis, leverfalen | Zeer zelden (<0,01%) | Acute controle bij symptomen, leverwaarden monitoren |
| Disulfiram-ethanolreactie (ernstig) | Komt bij gebruik alcohol | Spoedeisende hulp nodig bij ernstige klachten! |
- Let op tekenen van leverproblemen: geelzucht, misselijkheid, buikpijn.
- Stop direct bij ernstige allergische reacties (huiduitslag, zwelling, ademnood).
- Raadpleeg arts bij aanhoudende mentale veranderingen.
Praktische tips voor correct gebruik
- Slik de tablet heel door met water, bij voorkeur tijdens een vaste maaltijd.
- Zorg dat er minimaal 12 uur zit tussen laatste alcoholinname en start disulfiram.
- Controleer etiketten van voedingsmiddelen en medicijnen op alcohol(houdende) bestanddelen.
- Bewaar buiten bereik van kinderen; niet geschikt voor kinderen en adolescenten.
- Bijwerkingen? Bespreek deze met uw arts of apotheker; stop niet op eigen initiatief.
- Bij reis/uit eten: wees alert op onbedoeld binnenkrijgen van alcohol.
Alternatieve behandelingsopties (vergoed in Nederland)
- Acamprosaat (Campral®): Vermindert trek in alcohol. Mild bijwerkingenprofiel, vereist 3x daags inname. Wordt vergoed.
- Naltrexon: Blokkeert gevoel van beloning bij alcohol; dagelijks 1 tablet. Kan leverproblemen geven. Vergoeding via zorgverzekeraar.
- Topiramaat (off-label): Minder hunkering, maar meer bijwerkingen (tintelingen, cognitieve klachten). Niet altijd vergoeding.
- Psychosociale behandeling is altijd noodzakelijk aanvullend bij medicatie.
Let op: De keuze van middel bepaalt uw arts, in overleg met u, op basis van individuele situatie en (bij)werkingen.
Wettelijke status, registratie en vergoeding
- Disulfiram is geregistreerd bij het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).
- UR-geneesmiddel: alleen op voorschrift van arts verkrijgbaar.
- Vergoeding: Wordt vrijwel altijd vergoed via de basisverzekering (Zorginstituut Nederland, NZa).
- Niet in zelfzorg verkrijgbaar.
- Vermeld altijd uw huidige medicatie bij elk apotheekbezoek!
Nieuwste onderzoek en richtlijnen (2022–2025)
- De multidisciplinaire richtlijn Alcoholproblematiek (Trimbos, 2023) adviseert disulfiram als tweede keus na acamprosaat of naltrexon, met name wanneer directe controle op abstinentie nodig is.
- Internationale richtlijnen (NICE, WHO, EASL) bevestigen de effectiviteit, maar benadrukken goede selectie en begeleiding.
- Recent onderzoek (Lancet Psychiatry, 2024): Disulfiram effectief als terugvalpreventie, vooral bij personen met sterke motivatie en goede sociale steun.
Klinische praktijk blijft uitgaan van maatwerk en monitoring op bijwerkingen.
Beschikbaarheid en levering Antabuse in Nederland
| Verpakking | Aantal tabletten | Dosering | Indicatie prijs (€) |
|---|---|---|---|
| Blister | 50 | 200 mg | ca. €35–45 |
| Doos | 100 | 200 mg | ca. €60–70 |
Indicatieve levertijden naar grote steden:
| Stad | Levering uit voorraad | Bestellen bij groothandel |
|---|---|---|
| Amsterdam | Zelfde dag | 1 werkdag |
| Rotterdam | Zelfde dag | 1 werkdag |
| Utrecht | Zelfde dag | 1 werkdag |
| Eindhoven, Zwolle, Groningen | Volgende werkdag | 1–2 werkdagen |
Vragen over beschikbaarheid? Uw apotheek geeft u graag persoonlijk advies.
Veelgestelde vragen (FAQ)
- Mag ik met Disulfiram een mondspoeling met alcohol gebruiken?
Nee. Zelfs kleine hoeveelheden alcohol uit bijvoorbeeld mondwaters of hoestdrankjes kunnen gevaarlijke reacties geven. - Hoelang mag ik Disulfiram gebruiken?
Gebruik is in principe langdurig mogelijk, zolang u begeleiding heeft en regelmatig uw leverfunctie laat controleren. - Ik ben vergeten een dosis in te nemen. Wat nu?
Neem de vergeten dosis zo gauw mogelijk. Is het bijna tijd voor uw volgende dosis? Sla de vergeten tablet dan over en ga verder volgens schema. Nooit een dubbele dosis innemen. - Krijg ik klachten als ik per ongeluk kleine hoeveelheden alcohol binnenkrijg in voeding?
Ja, zelfs kleine hoeveelheden alcohol (zoals in sauzen, bonbons of desserts) kunnen al een onaangename reactie veroorzaken. Lees daarom altijd het etiket of overleg bij twijfel met uw apotheek. - Is Disulfiram veilig te combineren met andere medicijnen?
Niet altijd! Meld áltijd bij uw arts of apotheek welke medicijnen u gebruikt.
Neem voor meer informatie altijd contact op met uw huisarts, behandelend arts of apotheek. Goede begeleiding en een persoonlijk behandelplan verhogen de kans op succes!
