Bupropion (Bupropionhydrochloride): Uitgebreide Productinformatie
Basisinformatie
| INN (Stofnaam) | Bupropion (bupropionhydrochloride) |
|---|---|
| Merknamen Nederland | Wellbutrin XR®, Zyban® |
| ATC-code | N06AX12 |
| Beschikbare vormen/sterktes | Tabletten met verlengde afgifte: 150 mg, 300 mg |
| Fabrikanten | GlaxoSmithKline, diverse generieke producenten |
| Voorschriftstatus | UR-geneesmiddel (Uitsluitend op Recept) |
Werkingsmechanisme
In begrijpelijke taal: Bupropion beïnvloedt de chemische boodschappers (neurotransmitters) in de hersenen, met name noradrenaline en dopamine. Hierdoor verbetert het stemming en helpt het ontwenningsverschijnselen bij het stoppen met roken te verminderen.
Voor specialisten: Bupropion is een selectieve noradrenaline- en dopamine-heropnameremmer (NDRI) en heeft geen significante werking op serotonineheropname. Het antagoniseert tevens nicotinerge acetylcholinereceptoren, wat de effectiviteit bij rookstop verklaart.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Orale biologische beschikbaarheid ongeveer 5-20% door first-pass effect in de lever.
- Metabolisme: Intensief gemetaboliseerd in de lever via CYP2B6 tot actieve metabolieten.
- Eliminatie: Voornamelijk urine (87%), gering deel via feces. Eliminatie-halfwaardetijd ca. 21 uur.
- Duur van werking: Ongeveer 24 uur door langzame afgifteformulering.
Gebruik in het dagelijks leven en best practices
Bupropion wordt doorgaans gebruikt bij de behandeling van depressie (Wellbutrin XR®) en ter ondersteuning van rookstop (Zyban®). Het wordt meestal gestart met een lage dosis die langzaam wordt opgehoogd om bijwerkingen te beperken. In Nederland wordt het vooral door huisartsen, psychiaters en stoppen met roken-poli voorgeschreven.
- Startdosering: Vaak 150 mg eenmaal per dag.
- Gebruik: De tablet in zijn geheel doorslikken, niet breken of kauwen.
- Regelmaat: Neem elke dag rond hetzelfde tijdstip voor een stabiele werking.
Nederlands advies: Gebruik een medicatiedoosje en wekelijkse schema's zoals aanbevolen door uw apotheek. U kunt bupropion ophalen bij elke openbare apotheek, vaak op e-recept.
Inname ‘s ochtends versus ‘s avonds
- Voordeel ochtend: Minder kans op slapeloosheid, doordat het activerend werkt.
- Nadeel avond: Kan slaapproblemen veroorzaken.
- Praktische tip: Neem bij voorkeur in de ochtend in. Bij tweemaal daags doseren: ochtend en vroege middag.
Met of zonder voedsel?
Bupropion kan met of zonder voedsel worden ingenomen. Voedsel heeft een beperkte invloed op de opname, maar mag het risico op maagklachten bij gevoelige personen verlagen. In Nederland is het gebruikelijk om medicijnen bij een boterham of ontbijt in te nemen.
Waarschuwingen voor interacties
| Middel/Voedsel | Interactie | Advies |
|---|---|---|
| Alcohol | Verhoogd risico op insulten en bijwerkingen | Beperk of vermijd alcoholgebruik |
| Monoamine-oxidaseremmers (MAO-remmers) | Levensbedreigende interacties | Niet combineren; 14 dagen uitwasperiode aanhouden |
| Antidepressiva (SSRI, SNRI) | Risico op serotoninesyndroom | Strikte controle door arts |
| Anticonvulsiva (carbamazepine, fenytoïne) | Verminderde werking door snellere afbraak | Dosisaanpassing nodig |
| Voeding (bijv. grapefruit) | Geen relevante interactie | Normaal Nederlands dieet is veilig |
Indicaties
| Indicatie | Status in Nederland |
|---|---|
| Depressieve stoornis | Officieel geregistreerd (Wellbutrin XR®) |
| Ondersteuning bij stoppen met roken | Officieel geregistreerd (Zyban®) |
| Hulp bij ADHD (volwassenen) | Off-label, soms toegepast |
| Bipolaire depressie | Off-label, alleen specialistisch |
Dosering per indicatie
| Patiëntgroep | Startdosering | Maximale dosering |
|---|---|---|
| Volwassenen (depressie) | 150 mg 1x daags | 300 mg 1x daags |
| Volwassenen (rookstop) | 150 mg 1x daags (3 dagen), daarna 150 mg 2x daags | Niet meer dan 300 mg/dag |
| Ouderen (>65 jaar) | 150 mg 1x daags | Maximaalaanpassing bij bijwerkingen |
| Kinderen <18 jaar | Niet aanbevolen | — |
Veiligheidsprofiel en bijwerkingen
| Bijwerking | Vaak / Minder vaak / Zeldzaam | Waarschuwingen |
|---|---|---|
| Insomnia (slapeloosheid) | Vaak (>10%) | Neem in de ochtend in |
| Droge mond | Vaak | Goed drinken, kauwgom |
| Hoofdpijn | Vaak | Meestal mild en tijdelijk |
| Duizeligheid, angst, agitatie | Regelmatig | Volg bij aanhouden contact arts |
| Epileptisch insult | Zeldzaam (<1/1000) | Hoog risico bij voorgeschiedenis |
| Allergische reacties | Zeldzaam | Spoedig medische hulp bij zwelling/uitslag |
- Bijwerkingen treden meestal in de eerste weken op en nemen vaak af bij aanhouden van de behandeling.
- Stop niet abrupt zonder overleg met uw arts.
Advies van apotheek/praktische tips
- Neem bupropion altijd in overeenkomst met het advies van uw arts of apotheker.
- Zorg voor voldoende hydratatie, vooral bij droge mond.
- Gebruik geen alcohol tijdens de behandeling.
- Informeer uw apotheker bij nieuwe medicatie, vanwege risico op interacties.
- Bewaar op kamertemperatuur, buiten bereik van kinderen.
- Plan tijdig vervolgafleveringen en neem contact op bij voorraadissues.
Alternatieve behandelingsopties (verzekerde middelen via het Zorginstituut Nederland)
- SSRI’s (fluoxetine, sertraline): Meest gebruikt bij depressie, doorgaans mildere bijwerkingenprofiel, mogelijk gewichtstoename.
- Snortriptyline (2e keus rookstop): Alternatief voor stoppen met roken, iets meer bijwerkingen (anti-cholinerge effecten).
- Varenicline (Champix®): Specifiek geregistreerd voor rookstop, doorgaans effectief, risico op psychische bijwerkingen.
- Mirtazapine: Alternatief antidepressivum, vaker slaperigheid/gewichtstoename.
- Counseling en gedragsprogramma’s: Vergoeding afhankelijk van aanvullende verzekering.
De keuze voor alternatief hangt af van uw persoonlijke situatie, medische geschiedenis, en voorkeur. Overleg altijd met uw arts of apotheker.
Juridische status, registratie & vergoeding Nederland
- UR-geneesmiddel: Alleen verkrijgbaar op recept via huisarts of specialist.
- CBG-geregistreerd: Wellbutrin XR® (depressie), Zyban® (rookstopper).
- Zorginstituut Nederland: Rookstopbehandeling en depressiebehandeling (bepaalde gevallen) worden gedeeltelijk of volledig vergoed via de basisverzekering.
- KNMP Farmacotherapeutisch Kompas: Richtlijnen en advies beschikbaar.
Nieuwste onderzoeken & klinische richtlijnen (2022–2025)
- Nieuwe RIVM-analyse (2023) bevestigt effectiviteit van bupropion bij rookstop, vooral in combinatie met begeleiding.
- NVVP-richtlijn depressiebehandeling (2024) beschouwt bupropion als alternatief indien bijwerkingen van SSRI’s problematisch zijn.
- Internationale meta-analyses (Lancet 2023; Cochrane 2022) tonen aan dat bupropion effectief is bij matige depressie en vermindert het risico op terugval bij rookstop.
- Geen bewijs voor verhoogd suïciderisico vergeleken met andere antidepressiva (BMJ 2023).
Beschikbaarheid en levering
| Verpakking | Aantal tabletten | Indicatieprijs (2024) | Levertijd (Amsterdam) | Levertijd (Rotterdam) | Levertijd (Groningen) |
|---|---|---|---|---|---|
| 150 mg | 30 | €24 – €32 | 1 werkdag | 1 werkdag | 2 werkdagen |
| 300 mg | 30 | €35 – €44 | 1 werkdag | 1 werkdag | 2 werkdagen |
Ophalen of bezorgen: Mogelijk bij de meeste Nederlandse apotheken; levering vaak de volgende werkdag. Spoedlevering in grote steden mogelijk.
Veelgestelde vragen (FAQ)
- Kan ik bupropion met mijn andere medicijnen gebruiken?
Overleg altijd met uw apotheker. Sommige middelen (zoals MAO-remmers, bepaalde anti-epileptica) kunnen ernstige interacties veroorzaken. - Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?
Neem de vergeten dosis zo snel mogelijk in, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis. Nooit een dubbele dosis nemen. - Is bupropion verslavend?
Nee, bupropion veroorzaakt geen lichamelijke of geestelijke afhankelijkheid. - Hoe snel werkt het middel?
Bij depressie: doorgaans binnen 2–4 weken merkbaar effect; bij rookstop: ondersteunend vanaf het moment van stoppen. - Mag ik autorijden tijdens gebruik van bupropion?
Let op met autorijden bij bijwerkingen als duizeligheid, sufheid of veranderingen in reactievermogen. Overleg bij twijfel met uw arts.
