Imipramine: Uitgebreide Productinformatie voor Patiënten in Nederland
Algemene Productinformatie
| Internationale Naam (INN) | Imipramine |
|---|---|
| Nederlandse Merknamen | Tofranil®, Imipramine Sandoz®, Imipramine Teva® |
| ATC-code | N06AA02 |
| Beschikbare vormen en sterktes | Tabletten (10 mg, 25 mg, 50 mg), dragees, injectievloeistof (voor specialistisch gebruik) |
| Fabrikanten | Sandoz, Teva, Diverse generieke producenten |
| Receptstatus | Alleen op recept verkrijgbaar (UR-geneesmiddel) |
Werkingsmechanisme
Imipramine behoort tot de groep tricyclische antidepressiva (TCA's). Dit medicijn werkt door het verhogen van de hoeveelheid bepaalde signaalstoffen (neurotransmitters zoals serotonine en noradrenaline) in de hersenen. Hierdoor worden stemmingsstoornissen en bepaalde vormen van pijn verminderd. Voor medisch specialisten: Imipramine remt vooral de heropname van serotonine en noradrenaline in de presynaptische zenuwuiteinden, met daarnaast milde anticholinerge, antiserotoninerge en antihistaminerge eigenschappen.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Imipramine wordt na orale inname snel en goed opgenomen in het maagdarmkanaal. Maximale bloedspiegels na 2-6 uur.
- Metabolisme: Levermetabolisme via onder andere CYP2D6 tot actieve metabolieten (desipramine).
- Eliminatie: Via urine, deels als werkzame en deels als inactieve stoffen.
- Werkingsduur: 12–24 uur; meestal eenmaal daags dosering mogelijk.
Gebruik in het Dagelijks Leven (Levensstijl en Praktische Tips)
Imipramine wordt in Nederland meestal gebruikt voor depressieve klachten, angststoornissen, en bij de behandeling van nachtelijk bedplassen (enuresis nocturna) bij kinderen. Startdoseringen zijn laag en worden langzaam opgehoogd. Slik de tablet heel door met wat water, bij voorkeur steeds op hetzelfde moment van de dag, om het effect optimaal te houden en bijwerkingen te beperken.
- Bij depressie: Volwassenen starten vaak met 25–50 mg per dag, stapsgewijs verhoogd tot 75–150 mg verdeeld over 2–3 doses.
- Bij bedplassen: Kinderen krijgen lager gedoseerde tabletten, meestal 10–25 mg voor het slapengaan.
- Gebruikt u Imipramine langere tijd? Controleer regelmatig uw bloeddruk, hartslag, en overleg over eventuele bijwerkingen met uw arts of apotheker.
Inname in de Ochtend of Avond
De meeste mensen nemen Imipramine ’s avonds, omdat het slaperigheid kan veroorzaken. Sommige patiënten ervaren echter juist rusteloosheid of slapeloosheid; in dat geval kan dosering in de ochtend verstandig zijn. Overleg altijd met uw arts. Het is belangrijk om op vaste tijden in te nemen, zodat de werking stabiel blijft.
- Voordeel avondgebruik: Helpt eventueel bij inslapen, beperkt de impact van bijwerkingen.
- Nadeel avondgebruik: Kan bij een kleine groep juist slapeloosheid veroorzaken.
Inname met of zonder Voedsel
Imipramine kan met of zonder voedsel ingenomen worden. Bij inname na de maaltijd is de kans op maagklachten of misselijkheid kleiner. Er zijn geen specifieke adviezen voor het Nederlandse dieet; gewoon eten en drinken is toegestaan. Vermijd echter te veel alcohol bij gebruik.
Interactiewaarschuwingen
| Categorie | Interacties |
|---|---|
| Voeding | Geen bekende effecten, maar vermijd grapefruitsap (kan leverenzymen beïnvloeden) |
| Alcohol | Verhoogt het risico op sufheid, verwardheid en ademhalingsdepressie |
| Medicatie | - Andere antidepressiva (SSRI's/SNRI's/MOA-remmers): risico serotoninesyndroom - Antipsychotica: verhoogde kans op hartritmestoornissen - Antistollingsmiddelen: risico op bloedingen - Anti-epileptica: gewijzigde spiegels mogelijk - Middelen tegen hoge bloeddruk: effect kan verminderd worden |
| Kruiden | Sint-janskruid interactie (vermijd combinatie) |
Indicaties
| Indicatie | Officieel | Off-label |
|---|---|---|
| Depressie | ✔ | |
| Chronische neuropatische pijn | ✔ | |
| Enuresis nocturna (bedplassen) bij kinderen | ✔ | |
| Angststoornissen / paniekstoornis | ✔ | |
| ADHD (resistente gevallen) | ✔ |
Doseringen per Indicatie
| Indicatie | Volwassene | Kind | Oudere patiënt |
|---|---|---|---|
| Depressie | Start 25–50 mg/dag, opbouw tot max. 150–200 mg/dag | - | Start 10–25 mg/dag, max. 50–75 mg/dag |
| Enuresis nocturna | - | 10–25 mg/dag (<12 j), max 50 mg/dag (>12 j) | - |
| Neuropathische pijn | 10–25 mg/dag, langzaam ophogen | Individueel, alleen op specialistisch advies | 10–25 mg/dag, max. 50 mg/dag |
| Angststoornissen | 25–75 mg/dag, verdeeld over 2–3 momenten | - | 10–25 mg/dag |
Veiligheidsprofiel en Bijwerkingen
Imipramine is over het algemeen veilig bij juist gebruik, maar kan bijwerkingen geven. Informeer uw arts bij klachten.
| Vaak | Soms | Zeldzaam |
|---|---|---|
| - Droge mond - Sufheid/slaperigheid - Obstipatie - Gewichtstoename - Duizeligheid | - Hartkloppingen - Transpiratie - Wazig zien - Moeite met plassen | - Hartritmestoornissen - Ernstige allergische reactie (anafylaxie) - Convulsies - Geelzucht, leverstoornissen |
- Meld acuut bij: pijn op de borst, ernstige huiduitslag, suïcidegedachten, ernstige verwardheid.
- Wees extra alert bij ouderen (hoger valrisico, delier, hartritmestoornissen).
Richtlijnen voor Goed Gebruik (Apotheker- en Kliniekadvies)
- Neem de tabletten consequent, iedere dag rond hetzelfde tijdstip.
- Stop niet ineens, maar bouw in overleg met arts langzaam af om onthoudingsklachten te voorkomen.
- Let op als u een voertuig bestuurt: Imipramine kan uw reactievermogen vertragen, zeker in de eerste weken.
- Informeer uw apotheker over andere middelen, vitaminen of kruiden die u gebruikt.
- Bij langdurig gebruik: regelmatige controle van bloeddruk, hartfunctie en soms bloedwaarden.
Alternatieven (Medicamenteus, Vergoed door het Zorginstituut Nederland)
- Amitriptyline – eveneens tricyclisch antidepressivum, vergelijkbare werking, iets meer sederend
- Nortriptyline – minder anticholinerge bijwerkingen
- SSRI’s (bijv. sertraline, citalopram) – moderner, andere bijwerkingenprofiel, meestal eerste keus bij depressie
- Clomipramine – o.a. bij dwangstoornissen, sterker serotonerg effect
- Psychotherapie – eerste keus bij kinderen met enuresis nocturna
Keuze van alternatief hangt af van indicatie, bijwerkingenprofiel, leeftijd en comorbiditeit. Alle bovenstaande middelen zijn opgenomen in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS).
Wettelijke Status & Vergoeding (Nederland)
- UR-geneesmiddel: alleen op recept verkrijgbaar
- MAG-gebruik (Medisch Aanwijzing Gebonden) bij bedplassen en neuropathische pijn
- Registratie via CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen)
- Vergoeding: Volledig voor geregistreerde indicaties, deels bij off-label indien onderbouwd door arts
- Levering uitsluitend door bevoegde apotheek
Nieuwste Onderzoek en Richtlijnen (2022–2025)
Volgens de richtlijn Depressie bij volwassenen van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP, 2022) blijft Imipramine een effectieve keus bij therapieresistente depressie, ondanks toegenomen voorkeur voor SSRI’s vanwege het bijwerkingenprofiel. In de NHG-standaard Angst (2024) is met name voorzichtigheid geboden bij ouderen vanwege het risico op vallen en hartritmestoornissen.
Internationaal wordt Imipramine ook bij posttraumatische stressstoornis (PTSS) onderzocht (Bron: NICE guideline update, 2023).
Voor enuresis nocturna bij kinderen is gedragsbehandeling eerste keus; Imipramine is alleen kortdurend geadviseerd indien andere therapieën niet werken (Bron: Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 2023; NHG-standaard Enuresis, 2022).
Beschikbaarheid en Levering
Imipramine is in vrijwel elke apotheek in Nederland op voorraad of binnen 1 werkdagen te bestellen. Prijzen zijn afhankelijk van sterkte, verpakking en verzekeraar.
| Verpakking | Sterkte | Indicatieprijs (2024) | Levertijd Amsterdam | Levertijd Rotterdam | Levertijd Eindhoven |
|---|---|---|---|---|---|
| 30 tabletten | 25 mg | €8–€12 | Direct/1 dag | 1 dag | 1 dag |
| 100 tabletten | 10 mg | €15–€22 | 1 dag | 1 dag | 1–2 dagen |
Sommige (internet)apotheken kunnen leveren op zaterdag, maar alleen met geldig recept en identiteitscontrole.
Veelgestelde Vragen (FAQ)
- Hoe snel werkt Imipramine?
De werking bij depressie begint meestal pas na 2 tot 4 weken. Bij bedplassen bij kinderen is na enkele dagen tot 2 weken effect merkbaar. - Mag ik autorijden of fietsen tijdens gebruik?
Start u net met Imipramine? Dan kunt u zich suf of slaperig voelen. Neem geen deel aan het verkeer tot u weet hoe u reageert. - Kan ik zomaar stoppen met Imipramine?
Nee. Overleg altijd met uw arts voor afbouwen. Plotseling stoppen kan onaangename ontwenningsverschijnselen veroorzaken, zoals misselijkheid, hoofdpijn of somberheid. - Mag ik alcohol drinken tijdens Imipramine-gebruik?
Bij voorkeur niet – alcohol versterkt het sufmakende effect en vergroot het risico op ongelukken of bijwerkingen. - Is Imipramine verslavend?
Nee, Imipramine is niet verslavend zoals bijvoorbeeld benzodiazepines. Wel kan te snel stoppen klachten geven (ontwenningsverschijnselen).
Voor meer informatie, raadpleeg uw apotheker, huisarts of de bijsluiter. Bij vragen over vergoeding of levering, kunt u terecht bij uw zorgverzekeraar of de betreffende apotheek.
