Tofranil (Imipramine): Uitgebreide Productinformatie voor Patiënten
Basisinformatie over het Medicijn
| Internationale Niet-beschermde Naam (INN) | Imipramine |
| Nederlandse Merknamen | Tofranil®, Imipramine HCl |
| ATC-code | N06AA02 |
| Beschikbare vormen en sterktes | Tabletten (10 mg, 25 mg, 50 mg); capsules met verlengde afgifte |
| Fabrikanten | SANOFI, diverse generieke producenten |
| Receptstatus | UR – uitsluitend op recept verkrijgbaar |
Werking van Tofranil (Imipramine)
Eenvoudige uitleg: Imipramine behoort tot de groep van tricyclische antidepressiva. Het werkt door het verhogen van de hoeveelheid bepaalde boodschapperstoffen (serotonine en noradrenaline) in de hersenen, die essentieel zijn voor de stemming en emoties.
Voor specialisten: Imipramine is een tricyclisch antidepressivum (TCA) dat werkt door de heropname van serotonine en norepinefrine in presynaptische zenuwcellen te remmen. Het heeft tevens anticholinerge, antihistaminerge en geringe alfa-blokkerende effecten, waardoor diverse bijwerkingen mogelijk zijn.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Imipramine wordt na orale toediening snel en vrijwel volledig opgenomen via het maag-darmkanaal.
- Metabolisme: Krachtig eerste-pass effect in de lever (CYP2D6); actieve metaboliet: desimipramine.
- Eliminatie: Uitgescheiden via de nieren, halfwaardetijd 11-25 uur (variabel per individu).
- Werkingsduur: De therapeutische werking kan merkbaar zijn na 1–3 weken aanhoudend gebruik.
Gebruik in het Dagelijks Leven en Beste Praktijken
- Typische dosering bij volwassenen: Startdosering vaak 25–50 mg per dag; geleidelijk verhogen tot 75–150 mg per dag.
- Toedieningsmoment: Verdeel over de dag, of in één gift bij verlengde afgifte.
- Dutch context: Deskundige begeleiding van de huisarts of psychiater; zorgverzekeraars vergoeden meestal op indicatie.
- Kinderen en ouderen: Lagere startdoseringen, op geleide van effect en bijwerkingen.
‘s Ochtends of ‘s Avonds Innemen?
- Voordeel ochtend: Minder kans op slaperigheid overdag bij gevoelige personen.
- Voordeel avond: Handig bij neiging tot sufheid; kan helpen bij slaapstoornissen.
- Let op routine: Neem Tofranil dagelijks op een vast tijdstip voor het beste effect. Bijwerkingen (zoals slaperigheid) kunnen de beste innametijd beïnvloeden.
- Advies: Bespreek samen met de behandelaar wat voor u het meest praktisch is.
Met of Zonder Voedsel?
- Tofranil kan zowel met als zonder voedsel worden ingenomen.
- Inname tijdens de maaltijd vermindert de kans op maagklachten, wat kan aansluiten bij de gebruikelijke Nederlandse eetgewoonten (ontbijt, lunch, avondeten).
- Rijkelijke maaltijden met veel vet kunnen de opname vertragen, maar dit heeft beperkte klinische relevantie.
- Naast de maaltijd innemen kan verstandig zijn bij gevoelige maag.
Interactiewaarschuwingen
| Interactie | Beschrijving en advies |
| Alcohol | Tofranil kan de sedatieve werking van alcohol versterken; samen innemen sterk afgeraden. |
| Voeding | Grapefruitsap en grote hoeveelheden cafeïne kunnen het effect beïnvloeden. |
| Geneesmiddelen | - Niet samen met MAO-remmers (gevaar op serotoninesyndroom).
- Wees voorzichtig met andere antidepressiva, antipsychotica, anti-epileptica en bepaalde antibiotica (zoals erythromycine).
- Let op bloeddrukverlagende medicatie, anticholinergica, middelen tegen hartritmestoornissen en bloedverdunners.
|
Indicaties
| Indicatie | Officieel geregistreerd | Off-label gebruik |
| Depressieve stoornissen | Ja | |
| Enuresis nocturna (bedplassen bij kinderen >6 jaar) | Ja | |
| Chronische pijnsyndromen | — | Ja |
| Angststoornissen, paniekstoornissen | — | Ja |
| ADHD (volwassenen) | — | Ja |
Doseringen per Indicatie en Leeftijd
| Leeftijdsgroep | Aandoening | Startdosering | Onderhoudsdosering | Maximale dosering |
| Volwassene | Depressie | 25-50 mg/dag | 75-150 mg/dag | 200 mg/dag |
| Volwassene | Chronische pijn/angststoornis | 10-25 mg/dag | 50-100 mg/dag | 150 mg/dag |
| Kinderen (>6 jaar) | Bedplassen | 10-20 mg/dag | 10-30 mg/dag | 50 mg/dag (>12 jaar: 75 mg/dag) |
| Ouderen | Depressie | 10-25 mg/dag | tot maximaal 75 mg/dag | — |
Bijwerkingen en Veiligheidsprofiel
Bijwerkingen verschillen per persoon. De meeste klachten zijn mild en verdwijnen na enkele weken. Bij aanhoudende, ernstige of plotselinge klachten: neem altijd contact op met uw huisarts of apotheek.
| Zeer vaak/vaak | Soms/zeldzaam | Waarschuwingen |
- Droge mond
- Slaperigheid
- Wazig zien
- Moeheid
- Obstipatie
- Snel zweten
| - Gewichtstoename
- Duizeligheid
- Seksuele stoornissen
- Hartkloppingen
- Misselijkheid
| - Hartritmestoornissen
- Psycho-motorische onrust
- Urineretentie
- Convulsies (bij hoge dosering of aanleg)
- Serotoninesyndroom (bij gebruik combinaties)
|
Gebruik: Praktisch Advies uit de Apotheek
- Neem Tofranil dagelijks, liefst op een vast tijdstip om vergeten te voorkomen.
- Bij overslaan: neem niet dubbel, sla de vergeten dosis over als het bijna tijd is voor de volgende.
- Patiënten met lever-, nier-, of hartproblemen: extra voorzichtig, regelmatige medische controle is noodzakelijk.
- Niet plotseling stoppen; afbouwen onder begeleiding van een arts om ontwenningsverschijnselen te voorkomen.
- Zorg voor een actuele medicatielijst bij de apotheek vanwege kans op interacties met andere medicijnen.
- Wees voorzichtig in het verkeer (zeker bij de start van de behandeling) vanwege kans op sufheid.
Alternatieve Behandelingen (vergoed, vergeleken)
| Alternatief (middel/klasse) | Voor-/nadelen | Vergoeding (Zorgverzekeraar) |
| SSRI's (bijv. sertraline, citalopram) | Eerste keuze, minder bijwerkingen op hart/anticholinerge werking, effectiever bij angst; GI-klachten, seksuele stoornissen mogelijk | Ja, volledig bij indicatie |
| SNRI's (venlafaxine, duloxetine) | Geschikt bij depressie en pijnklachten; kans op misselijkheid, bloeddrukverhoging | Ja, volledig bij indicatie |
| Andere TCA's (amitryptyline, nortriptyline) | Vergelijkbare werking, soms meer bijwerkingen; keuze op basis van profiel | Ja, volledig bij indicatie |
| Bupropion, mirtazapine | Bij specifieke klachten, andere bijwerkingenprofielen; overleg arts | Ja, volledig bij indicatie |
Juridische Status & Registratie
- Registratie: Europees (EMA) en Nationaal (CBG) goedgekeurd, onder UR-geneesmiddelen.
- Vergoeding: Volledig voor geregistreerde indicaties en bij medische noodzaak, via basisverzekering (Zorgverzekeringswet, Zvw).
- Levering: Alleen via apotheek na doktersrecept.
- Wet- en regelgeving: Toezicht door College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).
Recente Richtlijnen en Wetenschappelijk Onderzoek (2022–2025)
- Nederlandse richtlijnen: NHG-Standaarden depressie en angststoornissen (2023-update): Imipramine niet eerste keus, maar waardevol bij therapieresistentie of bij comorbide slaapstoornissen/chronische pijn.
- Internationaal onderzoek: Recent meta-onderzoek (The Lancet Psychiatry, 2023): Imipramine effectief vergelijkbaar met andere TCA's, matig superieur aan placebo bij depressie, doch meer anticholinerge bijwerkingen.
- Kinderen: Evidence-based inzet bij children die niet reageren op gedragsinterventie voor enuresis nocturna, volgens de richtlijn van de NVK (2024).
Beschikbaarheid, Verpakkingen en Indicatieve Prijs
| Verpakkingsgrootte | Indicatieve prijs (vergoed) | Levertijd landelijk/distributie major steden |
| 30 tabletten à 25 mg | ca. €9,– (>95% vergoed) | Voorraad apotheek – meestal direct, anders 1 werkdag (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag) |
| 100 tabletten à 10 mg | ca. €21,– (nagenoeg geheel vergoed) | 1–2 werkdagen voor overige steden/dorpen |
| Capsules met verlengde afgifte | Prijs afhankelijk van fabrikant | Meestal 1–3 werkdagen indien besteld |
Veelgestelde Vragen over Tofranil (FAQ)
- Hoe snel werkt Tofranil (Imipramine)?
Het effect op stemming kan na 1-3 weken merkbaar worden. Bij behandeling van bedplassen bij kinderen treedt vaak binnen 1 week verbetering op. - Mag ik autorijden als ik Tofranil gebruik?
In het begin of bij dosisverhoging kan sufheid optreden. Let op met deelname aan verkeer totdat bekend is hoe u reageert. - Is Tofranil veilig bij langdurig gebruik?
Ja, mits onder regelmatige medische controle. Jaarlijkse controle bij de huisarts of psychiater wordt geadviseerd. - Wat moet ik doen bij een vergeten dosis?
Sla de vergeten dosis over indien het bijna tijd is voor de volgende. Nooit een dubbele dosis innemen. - Kan ik stoppen wanneer ik me beter voel?
Nee, stop nooit abrupt; altijd overleg met de voorschrijvend arts vanwege kans op ontwenningsverschijnselen.
