Meloset (Melatonine): Uitgebreide Productinformatie voor Patiënten in Nederland
Basisinformatie over het product
| Stofnaam (INN) | Melatonine |
| Merknaam in Nederland | Meloset, Circadin®, Melatonine Sandoz, Melatonine Mylan, diverse zelfzorgpreparaten |
| ATC-code | N05CH01 |
| Beschikbare vormen en sterktes | Tabletten 1 mg, 2 mg (vertraagde afgifte), 3 mg, 5 mg; soms druppels of orale sprays |
| Fabrikant(en) | Synthace BV, Sandoz, Mylan, diverse fabrikanten |
| Receptplicht | Ja: Voor doseringen ≥1 mg
Nee: Vrij verkrijgbaar voor doseringen <0,3 mg (als voedingssupplement) |
Werking van Melatonine
Eenvoudige uitleg: Melatonine is een lichaamseigen hormoon dat door de pijnappelklier in de hersenen wordt geproduceerd, vooral 's avonds in reactie op afnemend licht. Het helpt het dag-nachtritme (biologische klok) te reguleren en bevordert de slaap.
Voor specialisten: Melatonine werkt als een agonist op MT1- en MT2-receptoren in de nucleus suprachiasmaticus van de hypothalamus, en beïnvloedt daarmee het circadiane ritme, slaaplatentie en -duur. Farmaceutische melatonine (o.a. in Meloset of Circadin®) wordt gebruikt om endogene melatoninetekorten aan te vullen, vooral bij insomnie of verstoorde slaap-waakcycli.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Snel na orale inname; maximale plasmaspiegel wordt na 20–120 minuten bereikt.
- Metabolisme: Voornamelijk omgezet in de lever door CYP1A2 naar 6-sulfatoxymelatonine.
- Eliminatie: Uitscheiding via urine.
- Werkingsduur: Kort (meestal <4 uur bij standaard preparaten, tot 8 uur bij vertraagde afgifte).
- Biologische beschikbaarheid: 15–30% (individuele variatie)
Toepassing in het dagelijks leven & Gebruiksadvies
- Typische dosering: Meestal 1-2 mg (vertraagde afgifte) 1 à 2 uur voor het slapen gaan.
- Toediening: Tabletten in zijn geheel innemen met een beetje water.
- Dutch context: In Nederland zijn lage doseringen (0,1-0,3 mg) als supplement verkrijgbaar; hogere doseringen uitsluitend op recept.
- Bij (tijdelijke) slaapproblemen: Raadpleeg altijd de (huis)arts bij langdurige of ernstige klachten.
- Jetlag/reizen: Toepassing bij verstoring van het slaapritme, bijvoorbeeld na intercontinentale vluchten.
- Aanbevolen duur: Korte termijn gebruik; langdurig gebruik altijd in overleg met een arts.
Inname ‘s avonds versus ‘s ochtends
- Avondinname: Helpt bij het in slaap vallen en verbetering van de slaapduur; aanbevolen bij inslaapproblemen.
- Ochtends: Meestal niet aangeraden, tenzij bij specifieke vormen van biologische-klokstoornissen (advies van specialist vereist).
- Regelmaat: Neem melatonine dagelijks op hetzelfde tijdstip voor het beste effect.
- Let op: Onregelmatige inname vermindert werking en kan klachten verergeren.
Inname met of zonder voedsel
- Effect maaltijd: Inname met voedsel vertraagt de opname van melatonine. Indien mogelijk minimaal 1 uur na de maaltijd innemen.
- Typische Nederlandse voeding: Zware avondmaaltijd kan absorptie vertragen; lichte snacks zijn minder storend.
- Aanbeveling: Neem de tablet op een lege maag voor optimale werking. Een glas water volstaat.
Interacties en waarschuwingen
| Interactant | Gevolg | Advies |
| Alcohol | Beperkt effect, verhoogt kans op slaperigheid/duizeligheid | Niet combineren; kan slaapkwaliteit verminderen |
| Grapefruitsap | Remt CYP1A2; verhoogt melatoninespiegel | Vermijd grapefruit en grapefruitsap |
| CYP1A2-remmers (fluvoxamine, cimetidine) | Verhoogde melatoninebloedspiegels | Arts raadplegen, dosisaanpassing kan nodig zijn |
| CYP1A2-inductoren (carbamazepine, rifampicine) | Verlaagde werking | Mogelijk hogere dosering nodig; arts consulteren |
| Anticonceptiepil | Verhoogde melatonine-effecten | Let op meer bijwerkingen, arts raadplegen |
| Bloedverdunners (warfarine) | Kans op interactie | Regelmatige controle van stollingswaarden |
| Benzodiazepinen/antidepressiva | Versterkt sederend effect | Wees alert op versuffing |
Indicaties
| Indicatie | Toelichting |
| Primaire insomnie (bij ouderen ≥ 55 jaar) | Officieel geregistreerd (Circadin®): kortdurende behandeling |
| Slaapproblemen bij kinderen met ADHD/autisme | Off-label gebruik, onder specialistische begeleiding |
| Jetlag / Slaap-waakstoornissen bij ploegendienst | Off-label, korte termijn. Effectiviteit wisselend |
| Niet-24-uur slaap-waakritmestoornissen (blindheid) | Off-label, specialistisch voorschrift |
Dosering volgens indicatie
| Leeftijd/groep | Indicatie | Aanvangsdosis | Maximale dosis | Toelichting |
| Volwassen (≥55 jaar) | Primaire insomnie | 2 mg (vertraagde afgifte), 1 à 2 uur voor slapengaan | 2 mg/dag | Beoordeel effect na 13 weken |
| Volwassenen (Jetlag) | Jetlag | 0,5–5 mg, korte termijn | 5 mg/dag | Start bij vertrek, maximaal 5 dagen |
| Kinderen (≥6 jaar, m.n. met autisme/ADHD) | Insomnie/gedragsstoornis | 0,5–3 mg, 1 uur voor het slapengaan | max 6 mg/dag | Alleen onder medische begeleiding |
| Ouderen (>65 jaar) | Insomnie | Zie volwassenen; soms lagere dosering | 2 mg/dag | Meer kans op bijwerkingen; start laag |
Veiligheidsprofiel & Bijwerkingen
| Bijwerking | Frequentie | Toelichting |
| Slaperigheid overdag | Vaak | Let op bij auto rijden/machines bedienen |
| Hoofdpijn | Vaak | Meestal mild |
| Duizeligheid, misselijkheid | Regelmatig | Tijdelijk, stopt bij doorgebruik |
| Buikpijn, droge mond | Regelmatig | Voldoende drinken |
| Allergische reactie | Zelden | Bij klachten direct arts raadplegen |
| Verergering depressie | Zeer zeldzaam | Bij stemmingswisselingen direct arts |
- Contra-indicaties: Overgevoeligheid voor melatonine/onderdelen hulpstoffen, ernstige leverinsufficiëntie.
- Zwangerschap/borstvoeding: Gebruik wordt niet aanbevolen zonder overleg met arts.
- Auto rijden: Kan slaperigheid overdag veroorzaken. Wees voorzichtig.
Richtlijnen voor correct gebruik (advies van apotheek/kliniek)
- Neem melatonine altijd op een vast tijdstip, idealiter 1-2 uur voor gewenste slaaptijd.
- Niet combineren met alcohol of grapefruit-/pompelmoessap.
- Neem contact op met de (huis)arts bij aanhoudende slapeloosheid (langer dan 2 weken).
- Liever op een (nuchtere) maag innemen—niet direct na een zware maaltijd.
- Binnen Nederlandse context: let op interacties met veelvoorkomende medicatie, zoals antidepressiva.
- Bewaren bij kamertemperatuur, buiten bereik van kinderen.
- Kortdurend gebruik aanbevolen; langdurig gebruik altijd onder medische begeleiding.
Alternatieven & vergelijkend overzicht
| Alternatief | Vergoeding Zvw | Voordelen | Nadelen |
| Benzodiazepinen (bijv. temazepam) | Beperkt, alleen op indicatie | Zeer effectieve slaapinductie, snelle werking | Kans op afhankelijkheid, bijwerkingen bij ouderen |
| Zopiclon/Zolpidem | Beperkt, alleen indicatie | Korte werkingsduur, effectief bij doorslaapproblemen | Kans op gewenning, bijwerkingen |
| Circadin® (melatonine vertraagde afgifte) | Beperkt, 55+ met insomnie | Veilig, fysiologisch, weinig afhankelijkheid | Werking soms beperkt |
| Niet-medicamenteus: Slaaptraining/CGT-i | Volledig vergoed binnen basisverzekering | Duurzaam effect, geen bijwerkingen | Vereist inzet, minder snel resultaat |
Juridische status, registratie & vergoeding in Nederland
- Registratie: Melatonine 2 mg (vertraagde afgifte, Circadin®) als UR-geneesmiddel bij het CBG/EMEA. Overige preparaten afhankelijk van sterkte/indicatie.
- Receptplicht: Melatonine ≥ 1 mg uitsluitend op recept (UR-geneesmiddel).
- Vergoeding: Circadin® (2 mg) alleen bij primaire insomnie 55+ via basisverzekering, overige vormen/supplementen worden niet vergoed.
- Zelfzorg: Melatoninesupplementen < 0,3 mg vrij verkrijgbaar als ‘voedingssupplement’ bij drogist/apotheek.
- Toezicht: CBG, IGJ, ZIN.
Nieuwste onderzoek/klinische richtlijnen (2022–2025)
- De Nederlandse Vereniging voor Slaap-Waak Onderzoek (NSWO) adviseert nog steeds terughoudendheid bij routinematig gebruik van melatonine, met name bij jongeren.
- Volgens de NHG-Standaard Slaapproblemen en Slaapproblemen bij Kinderen (herzien 2024) is melatonine eerste keus bij slaap-waakstoornissen door jetlag of als adjuvans bij gedragsstoornissen; niet als routinemiddel bij primaire insomnie.
- Recente Europese studies (2022–2024) tonen aan dat langdurig gebruik bij volwassenen veilig lijkt, mits onder medisch toezicht (JAMA 2023, Sleep Medicine Rev 2022). Benadrukking van goede slaaphygiëne blijft belangrijk.
- Samengevat: Gebruik melatonine alleen kortdurend, en onder begeleiding van een arts bij kinderen, ouderen en chronische aandoeningen.
Beschikbaarheid & levering
- Verpakkingen: Tabletten 1 mg (30, 60 stuks); 2 mg (21, 30 of 60 stuks); druppels (10 ml); sprays; supplementen vaak in verpakkingen van 60 tot 120 stuks.
- Indicatieve prijs: 2 mg (21 tabletten) Circadin ® rond € 22; supplementen € 5 – € 18 per verpakking.
| Stad | Levertijd (apotheek) | Levertijd (online apotheek) |
| Amsterdam | Direct tot 1 werkdag | 1-2 werkdagen |
| Rotterdam | Direct tot 1 werkdag | 1-2 werkdagen |
| Utrecht | Direct tot 1 werkdag | 1-2 werkdagen |
| Eindhoven | Afhankelijk van voorraad, max. 2 werkdagen | 1-2 werkdagen |
| Groningen, Enschede enz. | Meestal 1-2 werkdagen | 2-4 werkdagen |
Veelgestelde vragen over Meloset/Melatonine
- Mag ik melatonine gebruiken naast mijn huidige medicijnen?
Melatonine kan invloed hebben op de werking van sommige medicijnen (zoals bloedverdunners, antidepressiva, anticonceptie). Overleg altijd met uw huisarts of apotheker. - Wordt melatonine in Nederland vergoed?
Alleen melatonine 2 mg vertraagde afgifte (Circadin®) voor 55+ met ernstige insomnie wordt vergoed. Andere doseringen en supplementen zijn voor eigen rekening. - Is melatonine verslavend?
Nee, lichamelijke afhankelijkheid treedt niet op. Toch wordt langdurig gebruik alleen aangeraden onder controle van een arts. - Is melatonine veilig voor kinderen?
Alleen op doktersadvies, meestal bij kinderen met een ontwikkelingsstoornis (zoals autisme/ADHD). Zelfzorg wordt afgeraden. - Mag ik autorijden na inname van melatonine?
Melatonine kan slaperigheid en verminderd reactievermogen veroorzaken; wees voorzichtig direct na inname, vooral bij nieuwe gebruikers.
