Permethrin – Uitgebreide Productbeschrijving voor de Nederlandse Apotheek
Basisgegevens
| Internationale Naam (INN) | Permethrin |
|---|---|
| Merknamen in Nederland | Loxazol®, Scabi-Med®, Permetrincrème FNA |
| ATC-code | P03AC04 |
| Beschikbare vormen en sterktes | Crème 5%, Lotion 1%, Zalf 5% |
| Fabrikanten | Fagron, Teva Nederland, Medcor |
| Receptstatus | UR-geneesmiddel (uitsluitend op doktersrecept verkrijgbaar) |
Werkingsmechanisme
- Eenvoudige uitleg: Permethrin is een medicinale stof die de zenuwen van parasieten zoals schurftmijten en hoofdluis verstoort, waardoor deze doodgaan. Voor mensen is permethrin bij normaal gebruik veilig.
- Specialistische uitleg: Permethrin behoort tot de synthetische pyrethroïden en werkt door het verlengen van de open toestand van natriumkanalen in de axonen van neuronen bij arthropoden. Dit veroorzaakt verlamming en uiteindelijk de dood van het insect of de mijt.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Permethrin wordt slechts minimaal via de huid opgenomen (minder dan 2%). Systemische blootstelling is dus laag.
- Metabolisme: Het kleine deel dat in het lichaam terecht komt, wordt in de lever snel omgezet tot inactieve metabolieten.
- Eliminatie: De afbraakproducten worden vooral via de urine uitgescheiden.
- Duur werking: Permethrin blijft na aanbrengen enige tijd actief op de huid, meestal 8–14 uur aanbevolen contacttijd afhangend van de indicatie.
Gebruik in het Dagelijks Leven & Best Practices
Permethrin wordt in Nederland voornamelijk gebruikt voor de behandeling van schurft (scabiës) en hoofdluis. Het middel is verkrijgbaar als crème of lotion. Meestal schrijft de arts 5% crème voor bij schurft en 1% lotion bij hoofdluis.
- Typische dosering:
- Bij schurft: Volwassenen en kinderen (vanaf 2 maanden) brengen 5% crème aan op de hele huid, van nek tot en met voetzool – 8-12 uur laten inwerken, vervolgens afwassen.
- Bij hoofdluis: 1% lotion aanbrengen op het haar, 10 minuten laten inwerken, daarna uitspoelen en doorkammen.
- Bescherm altijd ogen en slijmvliezen. Permethrin is niet bedoeld voor gebruik op beschadigde huid of bij open wondjes.
- Breng het middel bij voorkeur aan na een lauwe douche op een droge huid.
Toediening: Ochtend versus Avond
- Voordelen avondgebruik: Behandeling in de avond is gemakkelijk, omdat de aanbevolen inwerktijd (8–12 uur) tijdens het slapen wordt bereikt. Zo hoeft men gedurende de dag het middel niet op de huid te laten zitten. Dit is de standaardpraktijk in Nederland.
- Nadeel ochtendgebruik: Ochtendtoepassing betekent dat het middel overdag op de huid blijft, wat ongemakkelijk kan zijn en contact met anderen bemoeilijkt.
- Regelmaatstip: Plan altijd een vast tijdstip, zodat de benodigde contactduur makkelijk wordt gehaald; bij voorkeur ‘s avonds na het douchen en voor het slapengaan.
Toediening met of zonder Voedsel & Nederlandse Eetgewoonten
- Permethrin wordt uitwendig aangebracht en interacteert niet met voedsel of drinken.
- Er zijn geen beperkingen nodig met betrekking tot de Nederlandse eetcultuur of typische maaltijden (zoals ontbijt met brood, warme maaltijden enz.).
- Let wel: na aanbrengen dient men de handen alleen te wassen na behandeling van handschurft. Eten of drinken kan > 30 minuten na aanbrengen, zolang men het aanbrengen niet onderbreekt.
Interactiewaarschuwingen
| Interactiepartner | Advies/Effect |
|---|---|
| Alcohol | Geen bekende interacties; voorzichtigheid bij open wonden |
| Andere huidmiddelen (bijv. corticosteroïden, salicylzuur) | Kan de effectiviteit van permethrin verminderen, overleg met arts/apotheker |
| Orale geneesmiddelen | Geen systemische interacties bekend door minimale opname |
| Kruiden- of zelfzorgmiddelen | In principe veilig, mits niet op huid aangebracht samen met permethrin |
Indicaties
| Indicatie | Status in Nederland | Toelichting |
|---|---|---|
| Schurft (scabiës) | Officieel geregistreerd | Keuzebehandeling volgens landelijke richtlijnen |
| Hoofdluis | Officieel geregistreerd | Meest effectief bij herhaalde infestatie; combinatie met uitkammen |
| Off-label: pubische luis, andere ectoparasieten | Off-label | Toepassing op voorschrift arts bij specifieke gevallen |
Dosering per Indicatie
| Indicatie | Leeftijd | Vorm/sterkte | Hoe aanbrengen |
|---|---|---|---|
| Schurft | Volwassenen | Crème 5% | Hele huid (nek tot voetzolen), 8–12 uur laten inwerken; na 7 dagen zo nodig herhalen |
| Schurft | Kinderen vanaf 2 maanden | Crème 5% | Als bij volwassenen, minder op gezicht; arts bepaalt |
| Hoofdluis | Alle leeftijden (behalve <2 maanden) | Lotion 1% | Op het haar en hoofdhuid, 10 minuten laten inwerken, uitspoelen en doorkammen |
| Pubische luis (off-label) | Volwassenen | Crème 5% | Op getroffen gebied, enkele uren laten inwerken, uitspoelen |
Veiligheidsprofiel en Bijwerkingen
| Frequentie | Bijwerking | Advies |
|---|---|---|
| Zeer vaak (≥10%) | Huidirritatie, lichte roodheid, jeuk (verergert soms tijdelijk na behandeling) | Meestal tijdelijk; bij aanhoudende klachten arts raadplegen |
| Vaak (1–10%) | Prikkend, brandend gevoel, tintelingen | Verdwijnt doorgaans binnen enkele uren |
| Zelden (<1%) | Allergische reactie, zwelling, uitslag | Direct stoppen en arts raadplegen |
| Zeer zelden | Systemische vergiftiging | Alleen bij verkeerd gebruik (op grote open wondvlakken); medische spoed |
Richtlijnen voor Juiste Toepassing
- Lees altijd de bijgeleverde bijsluiter en volg het advies van uw arts of apotheker.
- Breng crème/lotion aan op een schone, droge huid en laat deze de aanbevolen tijd intrekken.
- Draag schone kleren en verschoon beddengoed de dag na behandeling om herbesmetting te voorkomen.
- Direct na behandelen goed handen wassen (behalve bij handschurft – dan daarna alsnog na de juiste tijd).
- Was alle kleding, handdoeken en beddengoed minimaal op 60°C. Niet-wasbare items: in plastic zak bewaren gedurende 3 dagen (schurft) of 2 weken (hoofdluis).
- Informeer in het gezin, crèche, school of werkkring bij schurft – voorlichting en gelijktijdige behandeling van nauwe contacten zijn volgens RIVM essentieel.
Alternatieve Behandelopties (Vergoed door het Zorgverzekeringspakket/NZa)
| Product | Werkzame stof | Indicatie | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|---|---|
| Lindaan lotion | Lindaan | Schurft, luis | Alternatief bij resistentie | Toxisch, neurotoxiciteit, niet eerste keuze in NL |
| Benzylbenzoaat | Benzylbenzoaat | Schurft | Soms effectiever bij hardnekkige gevallen | Kan huid irriteren, beperkt beschikbaar |
| Ivermectine-tabletten | Ivermectine | Schurft (bij falen lokale therapie of bij uitbraken) | Eenvoudige orale toediening | Niet voor zwangeren/kinderen <15 kg, alleen op recept |
| Dimeticon | Dimeticon | Hoofdluis | Niet-insecticide, veiliger voor jonge kinderen | Minder effectief bij grote luispopulatie |
Wettelijke, Registratie- en Vergoedingsstatus in Nederland
- Registratie: Permethrin is in Nederland geregistreerd als UR-geneesmiddel volgens het CBG-MEB (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen).
- Receptplicht: Uitsluitend op doktersrecept te verkrijgen.
- Vergoeding: Permethrin wordt in bepaalde situaties vergoed door Nederlandse verzekeraars conform het GVS (Geneesmiddelenvergoedingssysteem) – afhankelijk van de indicatie, verzekeraar en polis; vraag uw apotheker voor actuele details.
- Controle: Verstrekking uitsluitend via de apotheek, met identificatieplicht.
Nieuwste Onderzoek & Klinische Richtsnoeren (2022–2025)
- Volgens de Richtlijn Scabiës Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) 2023 blijft permethrin de eerste keus bij schurft.
- De RIVM-protocollen 2024 onderstrepen het belang van simultane behandeling van huisgenoten en hygiënemaatregelen.
- Een Cochrane-review uit 2024 toont een hoge effectiviteit van permethrin 5% ten opzichte van ivermectine; combinatietherapie wordt bij uitbraken aanbevolen.
- Permethrin blijft volgens de Europese ECDC-richtlijnen (2023) de aanbevolen eerstelijnstherapie in landen met vergelijkbare prevalentie als Nederland.
Beschikbaarheid, Verpakkingsformaten & Levering
| Verpakking | Hoeveelheid | Indicatieve Prijs (ZIN) |
|---|---|---|
| Loxazol crème 5% | 30 g, 60 g tube | €17,50/30g – €27,00/60g |
| Permetrincrème FNA 5% | 30 g potje | €19,00/30g |
| Scabi-Med lotion 1% | 60 ml flacon | €16,00/60 ml |
| Stad | Indicatieve levertijd* | Aflevermogelijkheid |
|---|---|---|
| Amsterdam | Direct (meestal op voorraad) | Afhalen/apotheek bezorging |
| Rotterdam | Binnen 1 werkdag | Afhalen/apotheek bezorging |
| Den Haag | Direct of binnen 1 werkdag | Afhalen/apotheek bezorging |
| Utrecht, Eindhoven, Groningen, Enschede | 1 werkdag | Afhalen/apotheek bezorging |
| Dorpen/kleinere plaatsen | 1–2 werkdagen | Bezorgen of afhalen |
Veelgestelde Vragen (FAQ)
- Moet ik iedereen in het huishouden tegelijk behandelen?
Ja, volgens Nederlandse richtlijnen is het essentieel dat alle gezinsleden of nauwe contacten gelijktijdig worden behandeld, zelfs als zij geen klachten hebben. Dit voorkomt herbesmetting. - Wat te doen als klachten blijven of terugkeren na behandeling?
Neem contact op met uw arts, want soms is een tweede behandeling nodig. Soms blijven jeukklachten nog enige tijd bestaan, ook als de mijten al dood zijn. - Is permethrin veilig bij zwangerschap of borstvoeding?
Permethrin mag volgens de NHG-richtlijn worden gebruikt tijdens zwangerschap en borstvoeding in overleg met uw arts, omdat de opname via de huid minimaal is. - Moet ik naar school/werk bij schurft of luis?
Blijf thuis tot direct ná de eerste volledige behandeling; daarna kunt u gewoon weer naar school/werk, mits hygiënemaatregelen zijn nageleefd. - Kan ik permethrin combineren met andere huidcrèmes of medicijnen?
Gebruik andere huidmiddelen alleen als uw arts of apotheker dit adviseert, om de werking van permethrin niet te verminderen.

