Wellbutrin SR (Bupropion): Uitgebreide Patiëntinformatie
Basisinformatie over het Product
| Internationale Naam (INN) | Bupropion |
| Merknamen in Nederland | Wellbutrin SR, Bupropion Teva, Bupropion Mylan |
| ATC-code | N06AX12 |
| Beschikbare vormen | Tabletten met gereguleerde afgifte (SR: sustained release) |
| Doseringen | 150 mg en 300 mg |
| Fabrikanten | GlaxoSmithKline, Teva Nederland BV, Mylan BV |
| Receptstatus | UR-geneesmiddel (uitsluitend op recept verkrijgbaar in Nederland) |
Werkingsmechanisme
Bupropion werkt hoofdzakelijk als een selectieve remmer van de heropname van noradrenaline en dopamine in de hersenen. Hierdoor wordt de beschikbaarheid van deze neurotransmitters verhoogd, wat een positieve invloed heeft op stemming en motivatie.
Voor specialisten: Bupropion remt de dopamine- en noradrenalineheropname via de NET- en DAT-transporters, zonder significante serotonerge activiteit. Het is geen monoamineoxidase-remmer of tricyclisch antidepressivum.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Snelle en vrijwel volledige absorptie uit het maag-darmkanaal; piekplasmaspiegels na circa 3 uur.
- Metabolisme: Uitgebreide levermetabolisatie via CYP2B6 tot actieve metabolieten (hydroxybupropion); genetische verschillen (polymorfisme) beïnvloeden spiegel.
- Eliminatie: Voornamelijk via de nieren met een eliminatiehalfwaardetijd van 20-37 uur voor bupropion; metabolieten: tot 37 uur.
- Duur van werking: Tussentijds, meestal 12–24 uur per dosis bij gereguleerde afgifte.
Gebruik in het Dagelijks Leven en Beste Praktijken
- Indicaties in Nederland: Depressieve episodes (MDD), rookstopondersteuning (merk: Zyban)
- Typische dosering:
- Initieel: 1 x daags 150 mg 's ochtends
- Na 3 dagen (indien goed verdragen): 2 x daags 150 mg ('s ochtends en aan het eind van de middag, minimaal 8 uur tussen doseringen)
- Maximale dosering: 300 mg per dag. Niet hoger doseren i.v.m. risico op epilepsie.
- Praktische tips voor Nederland:
- Neem tabletten met water; niet kauwen, breken of fijnmaken.
- Altijd op dezelfde tijd innemen voor een gelijkmatige spiegel.
- Let op met autorijden of (bedienen van) machines bij start; sufheid mogelijk.
Inname in de Ochtend vs. Avond
Beste moment: 's Ochtends of vroege middag innemen.
Voordelen ochtend: Minder kans op slapeloosheid, aangezien bupropion activerend werkt.
Nadelen avond: Inname na 17.00 uur wordt afgeraden i.v.m. verhoogd risico op slaapproblemen.
Regelmaat: Neem het dagelijks op een vast tijdstip voor stabiele bloedspiegels.
Inname met of zonder Voedsel
Bupropion kan met of zonder voedsel worden ingenomen. Inname met voedsel kan maagklachten verminderen. In Nederland, met een gevarieerd dieet, is het verstandig om het bij voorkeur na het ontbijt of lunch te nemen, vooral als u gevoelig bent voor maagproblemen.
Interactiewaarschuwingen
| Interactie | Effect/Risico | Advies |
| Alcohol | Verhoogde kans op bijwerkingen (o.a. convulsies, verwardheid) | Bij voorkeur vermijden |
| Andere antidepressiva (o.a. MAO-remmers, SSRI's) | Risico op serotoninesyndroom, convulsies | Niet samen gebruiken binnen 14 dagen na MAO-remmer |
| Antipsychotica, antiepileptica | Bepalen effectiviteit; spiegel kan worden beïnvloed | Overleg met arts |
| CYP2B6-remmers/inductoren (o.a. ritonavir, carbamazepine) | Verandert plasmaconcentratie | Dosering aanpassen onder artsenbegeleiding |
| Stoppen met roken (nicotine, Zyban) | Cumulatief effect mogelijk | Overleg met arts over dosering |
| Voeding | Geen klinisch relevante interacties bekend | Algemeen dieet is veilig |
Indicaties
| Indicatie | Toegelaten? | Opmerking |
| Depressie (MDD) | Ja | Eerste/alternatief na SSRI |
| Rookstopbegeleiding | Ja (merk: Zyban) | Bij falen van andere methoden |
| ADHD bij volwassenen | Off-label | Niet standaard vergoed |
| Bipolaire stoornis (depressieve episode) | Off-label | Nabij specialistisch toezicht |
Dosering per Indicatie en Leeftijdsgroep
| Indicatie | Leeftijdsgroep | Begindosering | Onderhoudsdosering |
| Depressie (MDD) | Volwassenen (18–65j) | 150 mg ’s ochtends | 150 mg 2x daags (max. 300 mg/dag) |
| Rookstop | Volwassenen | 150 mg 1x daags, 3 dagen | 150 mg 2x daags (7–9 weken) |
| Depressie | Ouderen (>65j) | Overweeg lagere dosis | Max. 150 mg 1x daags, op geleide van tolerantie |
| ADHD | Volwassenen | Starten met 150 mg 1x daags | Individueel aanpassen, max. 300 mg/dag |
Veiligheidsprofiel en Bijwerkingen
- Vaak (≥1/10): slapeloosheid, droge mond, hoofdpijn, misselijkheid, agitatie
- Regelmatig (≥1/100, <1/10): duizeligheid, transpireren, gewichtsverlies, tremor
- Zelden (<1/1.000): epileptische aanval, allergische reacties, huiduitslag, leverfunctiestoornissen, verhoogde bloeddruk
- Let op: Seizure-risico vooral bij hogere doses of bij predispositie (eetstoornis, alcoholmisbruik).
| Bijwerking | Frequentie | Advies |
| Slapeloosheid | Zeer vaak | Neem niet in de avond, eventueel dosering aanpassen |
| Epileptische aanval | Zelden | Stop direct, neem contact op met arts |
| Droge mond | Vaak | Goed drinken, kauwgom zonder suiker |
| Verhoogde bloeddruk | Zelden | Regelmatig bloeddruk controleren |
| Allergische reactie | Zelden | Stoppen en arts raadplegen |
Richtlijnen voor Correct Gebruik
- Neem bupropion altijd in zoals voorgeschreven; wijzig geen dosering op eigen initiatief.
- Sla geen doses over en neem niet dubbel in bij vergeten doses.
- Bewaren beneden 25°C, buiten bereik van kinderen.
- Gebruik geen alcohol tijdens behandeling.
- Klik/blister niet open met natte handen.
- Controleer bij nieuwe medicatie altijd op interacties en meld deze aan uw apotheek.
Alternatieven voor Behandeling (Nederlandse vergoedingsstatus via Zvw/NZFK)
| Geneesmiddel | Type | Voordelen | Nadelen |
| SSRI's (sertraline, citalopram) | Antidepressivum | Bredere vergoedingsbasis, eerste keus bij depressie | Geslachtsstoornissen, gewichtstoename |
| Mirtazapine | TCA-variant | Geschikt bij slapeloosheid | Gewichtstoename, slaperigheid |
| Venlafaxine | SNRI | Effectief bij gecompliceerde depressie | Hogere bloeddruk, ontwenning |
| Atypische antipsychotica (quetiapine) | Augmentatie | Bij therapieresistentie | Meer bijwerkingen |
| Nicotinevervangende therapie (rookstop) | Rookstop | Vrij verkrijgbaar, alternatief voor Zyban | Minder effectief bij ernstige afhankelijkheid |
Juridisch, Registratie en Vergoeding in Nederland
- Bupropion is geregistreerd door het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen).
- UR-geneesmiddel (uitsluitend op recept verkrijgbaar).
- Volledig of deels vergoed vanuit de basisverzekering (Zvw) bij depressie. Voor rookstop variabel, afhankelijk van aanvullende verzekering.
- Registratie via Europese procedure; batchcontrole conform GMP-eisen Nederland/EU.
Recente Studies en Richtlijnen (2022–2025)
- Multidisciplinaire Richtlijn Depressie (Herziening 2023, Trimbos Instituut): Bupropion geldt als tweedelijns medicatie na falen SSRI of bij gewichtstoename/geslachtsstoornissen.
- KNMG-standpunt Rookstop (2024): Bupropion (Zyban) bij voorkeur naast gedragsmatige ondersteuning, vooral effectief bij eerdere mislukte pogingen.
- Internationaal (Cochrane, 2023): Werkzaamheid bupropion bij rookstop aangetoond, hoewel alternatieven (varenicline) effectiever kunnen zijn.
- Bijwerkingen en veiligheid: Grootste aandachtspunt: verhoogd risico op insulten bij predispositie; goed monitoren.
Verkrijgbaarheid en Levering
| Verpakkingsgrootte | Aantal tabletten | Indicatieve prijs (verzekerd) | Beschikbaarheid |
| Klein | 30 stuks | €10–18 (via apotheek, met recept) | Direct leverbaar |
| Middel | 60 stuks | €17–30 | Meestal op voorraad |
| Groot | 100 stuks | €25–43 | Leverbaar binnen 24 uur via groothandel |
| Stad | Bezorging apotheek* | Afhalen/Express |
| Amsterdam | Volgende werkdag | Direct |
| Rotterdam | Volgende werkdag | Direct |
| Utrecht | Volgende werkdag | Direct |
| Groningen, Maastricht | 1–2 werkdagen | Na telefonische afspraak |
* Let op: prijzen zijn indicatief; exacte vergoeding afhankelijk van polis en apotheek. Veelgestelde Vragen (FAQ)
- Hoe snel werkt Wellbutrin SR?
De werking wordt meestal binnen 2 tot 4 weken merkbaar. Voor sommige patiënten duurt het langer voordat het volledige effect optreedt. Stop niet voortijdig zonder overleg met uw arts. - Wat moet ik doen als ik een dosis vergeet?
Sla de vergeten dosis over en ga door met het normale schema. Neem nooit een dubbele dosis om een vergeten tablet in te halen. - Mag ik gewoon autorijden tijdens het gebruik?
In de beginfase kunt u suf of duizelig zijn. Rijd pas wanneer u gewend bent aan het medicijn en geen bijwerkingen meer ervaart. - Kan ik alcohol gebruiken?
Alcoholgebruik wordt sterk afgeraden omdat het het risico op bijwerkingen (zoals epileptische aanvallen) verhoogt. - Is het veilig te stoppen met Wellbutrin SR?
Stop altijd in overleg met uw arts. Abrupt stoppen wordt afgeraden; vaak wordt de dosis langzaam afgebouwd.
