Phoslo (Calciumacetaat) – Uitgebreide Productinformatie voor Nederlandse Patiënten
Basisinformatie over het product
- Internationale Naam (INN): Calciumacetaat
- Merknaam Nederland: Phoslo (mogelijk ook generiek beschikbaar als Calciumacetaat Sandoz/Teva)
- ATC-code: V03AE07
- Beschikbare toedieningsvormen & sterktes:
- Tabletten: 667 mg calciumacetaat (vergelijkbaar met 169 mg elementair calcium)
- Capsules: 667 mg
- Fabrikant: Fresenius Medical Care, diverse generieke producenten
- Receptstatus: Uitsluitend op recept verkrijgbaar (UR-geneesmiddel)
Werkingsmechanisme
Voor patiënten: Phoslo (calciumacetaat) helpt het fosfaatgehalte in uw bloed te verlagen, vooral als uw nieren niet goed werken. Het bindt zich in uw maag-darmkanaal aan het fosfaat uit uw voeding, waardoor het via de ontlasting verdwijnt en niet in uw bloed terechtkomt.
Voor zorgverleners: Calciumacetaat werkt als een fosfaatbinder die, via ionische binding met voedingsfosfaat in het tractus digestivus, de intestinale absorptie van fosfaat reduceert. Dit is essentieel bij patiënten met (chronisch) nierfalen (stadium 4-5 CKD) ter preventie van hyperfosfatemie en secundaire hyperparathyreoïdie.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Calciumacetaat zelf wordt gedeeltelijk geabsorbeerd (<25% van elementair calcium). Het merendeel werkt in de darm zonder systemisch effect.
- Metabolisme: Minimale systemische omzetting; ongeabsorbeerd calcium wordt samen met het fosfaat via de feces uitgescheiden. Geabsorbeerd calcium wordt gereguleerd door de nierfunctie en hormonale feedback (PTH, vitamine D).
- Eliminatie: Voornamelijk faecaal. Een klein deel via urine.
- Werkingsduur: Bindt fosfaat uit direct ingenomen voeding; effect hangt af van maaltijdpatroon.
Gebruik in het dagelijks leven & praktische tips
Uw arts bepaalt de juiste dosering op basis van uw bloedwaarden en dieet. Standaard startdosering is vaak 2 tabletten (2x 667 mg) bij elke hoofdmaaltijd. De tabletten/capsules dienen met voedsel te worden ingenomen en mogen niet gekauwd worden. Het is belangrijk de doses gelijkmatig over de dag te verdelen, afgestemd op uw drie hoofdmaaltijden.
- Tablet niet pletten, kauwen of oplossen
- Neem contact op met uw apotheek bij slikproblemen – er zijn alternatieven beschikbaar
- Regelmatig bloedonderzoek naar fosfaat- & calciumspiegels is nodig
- Gebruik samen met een fosfaatarm dieet; advies diëtist is aan te raden
Doseren: ochtend vs. avond
- Voordeel ochtend: Direct bij ontbijt, vaak vergeten mensen deze minder snel.
- Voordeel avond: Kan handig zijn bij grotere avondmaaltijd; consistentie is belangrijker dan het tijdstip.
- Advies: Neem altijd met elke (hoofd)maaltijd; niet inhalen als u een dosis vergeet, maar sla deze dan over. Gebruik van doseerdoosje of wekker kan helpen bij regelmatig innemen.
Inname met voedsel of op een lege maag (en Nederlandse eetgewoonten)
Calciumacetaat MOET met voedsel worden ingenomen om aan fosfaat te kunnen binden. Het middel is het effectiefst bij maaltijden met hoger fosfaatgehalte, zoals zuivelproducten, vlees, eieren en peulvruchten – producten die regelmatig deel uitmaken van het Nederlandse dieet. Bij een vezelrijk dieet of snelle stoelgang kan effect ietwat verminderen.
Waarschuwingen: interacties met voeding, alcohol en medicatie
| Interacties | Gevolg | Advies |
|---|---|---|
| IJzersupplementen, ciprofloxacine, tetracyclinen | Verminderde opname van deze middelen | Neem 2 uur vóór of 4 uur ná calciumacetaat in |
| Digoxine | Verhoogde toxiciteit door verhoogde calciumspiegels | Bloedspiegelbewaking, overleg arts |
| Vitamine D-suppletie | Toegenomen risico op hypercalciëmie | Calcium en vitamine D nauwlettend monitoren |
| Alcohol | Kan calcium- & fosfaatbalans beïnvloeden | Beperk alcoholconsumptie |
| Voedsel rijk aan calcium (kaas, melk, yoghurt) | Risico op te hoge calciumspiegels | Dieetadvies, overleg met diëtist |
Indicaties (officieel en off-label)
| Indicatie | Status | Toelichting |
|---|---|---|
| Hyperfosfatemie bij chronisch nierfalen (dialyse/CKD) | Officieel geregistreerd | Primair beleid, vooral bij volwassenen en oudere kinderen |
| Secundaire hyperparathyreoïdie bij nierfalen | Ondersteunend/aanvullend | Combinatie met vitamine D-analogen |
| Off-label: fosfaatcontrole bij andere nierstoornissen | Niet geregistreerd | Alleen specialistische toepassing |
Doseringen per indicatie en leeftijdsgroep
| Indicatie/leeftijd | Startdosering | Maximale dosering | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Volwassenen (CKD/dialyse) | 2 tabletten (2x 667 mg) per hoofdmaaltijd | 9 tabletten/dag (6 g calciumacetaat) | Aanpassen op basis van serumfosfaat |
| Ouderen | Zie volwassenen | Zie volwassenen | Extra voorzichtig bij valrisico/hartproblemen |
| Pediatrisch (≥6 jaar) | Individueel, 1 tablet per maaltijd | 5-7 tabletten/dag | Altijd specialistische begeleiding |
Bijwerkingen & veiligheidsprofiel
| Bijwerking | Frequentie | Toelichting/wijziging |
|---|---|---|
| Hypercalciëmie (te veel calcium in bloed) | Vaak | Laat bij klachten zoals misselijkheid, spierzwakte of verwardheid uw calcium controleren |
| Maagdarmklachten (obstipatie, misselijkheid, buikpijn) | Regelmatig | Verminderde dosering, meer vezels helpen soms |
| Anorexie, metaalsmaak | Zelden | Doorgeven aan arts/apotheek |
| Huidreacties (jeuk, rash) | Zeer zelden | Stoppen & arts raadplegen bij allergische reacties |
| Kalkafzetting (nefrocalcinose, vaatafwijkingen) | Zeldzaam | Langdurig gebruik; regelmatige controle vereist |
Richtlijnen voor goed gebruik (advies van de apotheker/de kliniek)
- Neem de medicatie altijd met maaltijden
- Combineer met een door de nefroloog/diëtist aanbevolen fosfaatarm dieet
- Sla geen doses over om schommelingen in bloedspiegels te voorkomen
- Bewaar altijd in originele verpakking, bij kamertemperatuur
- Informeer uw apotheek bij eventuele bijwerkingen
- Laat uw bloedwaarden (calcium & fosfaat) volgens afspraak controleren
- Gebruik geen calciumhoudende supplementen zonder overleg
Alternatieve behandelopties (inclusief vergoed/door de zorgverzekeraar bekostigd)
- Sevelameer (Renvela): Niet-calciumbaserende fosfaatbinder, voorkeursmiddel bij risicopatiënten voor hypercalciëmie. Kostbaarder, volledig vergoed bij medische indicatie.
- Lanthaancarbonaat (Fosrenol): Eveneens niet-calciumbaserend, vaak bij calciumbelasting of bijwerkingen calciumacetaat.
- Calciumcarbonaat: Vergelijkbare werking, maar soms minder effectief; ook risico op hypercalciëmie.
- Magnesiumhoudende binders: Minder gebruikelijk, bij specifieke klachten. Alleen specialistisch.
Voordeel calciumacetaat: effectief, goedkoop, eenvoudig verkrijgbaar. Nadeel: risico op hypercalciëmie, interacties, vooral bij combinatietherapie met actieve vitamine D (calcitriol/calcifediol).
Juridische registratie- en vergoedingsstatus (Nederland)
- Registratie: UR-geneesmiddel, opgenomen in Register van Geneesmiddelen (CBG/MEB)
- Vergoeding: Wordt doorgaans volledig vergoed bij chronisch nierfalen/dialyse, afhankelijk van polis (alle Nederlandse zorgverzekeraars breiden vergoeding uit bij vastgestelde hyperfosfatemie)
- Geneesmiddel is alleen op recept verkrijgbaar via geregistreerde apotheken
Recente richtlijnen en wetenschappelijk onderzoek (2022–2025)
- De ERA-EDTA/NfN-richtlijn 2022 en 2024 beschouwen calciumacetaat als eerste keuze bij hyperfosfatemie indien geen verhoogd risico op hypercalciëmie bestaat
- Recent Nederlands onderzoek (Ned Tijdschr Geneeskd, 2023) bevestigt dat calciumhoudende fosfaatbinders effectief zijn, maar bij voorkeur worden afgewisseld met niet-calciumhoudende binders bij cardiovasculaire risico’s
- Internationale meta-analyses (Kidney Int. 2024) zien geen significant verschil tussen sevelameer en calciumacetaat in fosfaatreductie, wél in calciumstijging
Beschikbaarheid en levering
| Verpakking | Hoeveelheid | Indicatieve prijs (€) | Levertijd (Amsterdam) | Levertijd (Rotterdam) | Levertijd (Groningen) | Levertijd (Maastricht) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Phoslo tabletten | 100 stuks | €27,50 | 1 werkdag | 1-2 werkdagen | 1-2 werkdagen | 1-2 werkdagen |
| Calciumacetaat generiek | 200 stuks | €40,00 | 1 werkdag | 1 werkdag | 2 werkdagen | 2 werkdagen |
Veelgestelde vragen (FAQ)
- Moet ik mijn dieet aanpassen tijdens het gebruik van Phoslo?
Ja. Een fosfaatarm dieet is nodig om het beste effect te krijgen. Raadpleeg een nierdiëtist voor persoonlijke adviezen. - Wat moet ik doen als ik een dosis vergeet?
Sla de vergeten dosis over en neem de volgende dosis bij de volgende maaltijd. Neem nooit een dubbele dosis. - Mag ik Phoslo samen met al mijn andere medicijnen innemen?
Niet altijd. Sommige medicijnen (zoals ijzersupplementen, bepaalde antibiotica) kunnen minder goed worden opgenomen. Overleg met uw apotheker. - Wat zijn signalen van te veel calcium in het bloed?
Klachten zijn o.a. misselijkheid, braken, obstipatie, spierzwakte en verwardheid. Neem contact op met uw arts bij deze symptomen. - Is Phoslo veilig tijdens zwangerschap of borstvoeding?
Gebruik bij zwangerschap of borstvoeding alleen op advies van arts; er is onvoldoende onderzoek naar veiligheid bij zwangeren en zuigelingen.
