Cephalexine – Uitgebreide Productinformatie voor Nederlandse Patiënten
Basisinformatie over het product
- Internationale Niet-Beschermde Naam (INN): Cephalexine
- Merknamen in Nederland: Keforal®, Cephalexin Sandoz®, Cephalexin Mylan®
- ATC-code: J01DB01
- Beschikbare toedieningsvormen en sterktes:
- Tabletten/capsules: 250 mg, 500 mg, 1000 mg
- Poeder voor suspensie: 125 mg/5 ml, 250 mg/5 ml
- Fabricanten: Sandoz, Mylan, Teva Nederland BV, Apotex Europe, diverse generieke leveranciers
- Receptstatus: Uitsluitend op recept verkrijgbaar (UR-geneesmiddel)
Werkingsmechanisme
Cephalexine behoort tot de groep van antibiotica die cefalosporines worden genoemd. Het doodt bacteriën door de opbouw van hun celwand te verstoren. Hierdoor kunnen de bacteriën zich niet verder vermenigvuldigen en sterven ze af.
Voor zorgprofessionals: Cephalexine is een eerstegeneratie cefalosporine; het bindt aan penicilline-bindende eiwitten (PBP’s), remt zo de peptidoglycaan synthese en veroorzaakt lysis van bacteriële cellen.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Cephalexine wordt vrijwel volledig opgenomen via het maag-darmkanaal. De biologische beschikbaarheid bedraagt circa 90%.
- Metabolisme: Wordt nauwelijks gemetaboliseerd in het lichaam.
- Eliminatie: Wordt voornamelijk via de nieren uitgescheiden, nagenoeg onveranderd in de urine.
- Duur van werking: De werkingsduur is ongeveer 6–8 uur, halfwaardetijd circa 1 uur. Dosisaanpassing is nodig bij verminderde nierfunctie.
Toepassing in het dagelijkse leven & Beste praktijken
Cephalexine wordt vooral voorgeschreven bij bacteriële infecties zoals blaasontsteking, huidinfecties, luchtweginfecties en soms bij tandinfecties of na beetwonden. In Nederland wordt de dosering en duur altijd afgestemd door de arts, afhankelijk van de aard van de infectie.
- Gebruikelijke dosering volwassen: 500 mg elke 8 uur (3x per dag), in totaal 1500 mg per dag. Bij ernstige infecties kan dit worden verhoogd.
- Kinderen: Dosering wordt berekend op basis van lichaamsgewicht, meestal 25–50 mg/kg/dag verdeeld over 2–4 doses.
- Ouderen: Vaak alternatief doseringsschema, rekening houdend met nierfunctie.
- Belangrijk: Maak de gehele kuur altijd af, ook als de klachten eerder verdwijnen.
Neem cephalexine met een glas water. Stel indien mogelijk een vast tijdstip in, zodat u geen dosis mist.
Ochtend versus avond doseren
- Voordelen ochtend: Minder kans op vergeten van dosis, makkelijker op te nemen in het dagritme.
- Voordelen avond (voor slapen): Eventuele lichte maagklachten treden op terwijl u slaapt, maar bij 3x per dag schema is regelmaat belangrijker dan tijdstip.
- Advies: Sla een dosis niet over. Indien u een dosis vergeten bent, neem deze in zodra u eraan denkt, behalve als het bijna tijd is voor de volgende dosis. Nooit een dubbele dosis nemen.
Combinatie met voeding
Cephalexine kan met of zonder voedsel ingenomen worden. Inname samen met een kleine maaltijd of zuivelproduct kan lichte maagklachten verminderen. Vaste Nederlandse dieetgewoontes, zoals broodmaaltijden en melkproducten, zijn veilig bij dit geneesmiddel.
- Voeding: Geen specifieke beperkingen; bij misselijkheid is het slim om cephalexine na een maaltijd in te nemen.
- Interacties met zuivel: Worden algemeen als veilig beschouwd.
Interactiewaarschuwingen
| Interactiesubstantie | Effect en advies |
|---|---|
| Probenecide | Vertraagt uitscheiding; bloedspiegels cephalexine kunnen stijgen. Controle door arts noodzakelijk. |
| Metformine | Kan de bloedspiegel van metformine verhogen. Extra monitoring bij diabetes nodig. |
| Anticonceptiepil | Betrouwbaarheid wordt over het algemeen niet beïnvloed, maar bij braken of diarree extra voorzichtig zijn. |
| Alhohol | Geen directe interactie bekend, maar alcohol kan bijwerkingen (misselijkheid, maagklachten) versterken. |
| Digoxine | Kan opname van digoxine beïnvloeden. Overleg met arts gewenst. |
Aangewezen indicaties
| Indicatie | Status |
|---|---|
| Urineweginfecties (cystitis) | Goedkeurde indicatie |
| Huid- en weke delen-infecties (zoals wondroos, cellulitis) | Goedkeurde indicatie |
| Luchtweginfecties (zoals keelontsteking, bronchitis) | Goedkeurde indicatie |
| Tandheelkundige infecties | Off-label |
| Bacteriële infecties na dierenbeten | Off-label |
Dosering volgens klinische indicatie
| Indicatie | Leeftijd/categorie | Startdosering | Intervallen | Bijzonderheden |
|---|---|---|---|---|
| Urineweginfecties | Volwassene | 500 mg | 3x per dag | 5-7 dagen |
| Huidinfecties | Kinderen | 25–50 mg/kg/dag | verdeeld over 2–4 innames | Afhankelijk van ernst |
| Luchtweginfecties | Ouderen | 500 mg | 2–3x per dag | Nierfunctie controleren |
Veiligheidsprofiel en bijwerkingen
- Vaak voorkomende bijwerkingen:
- Misselijkheid, braken, buikpijn, diarree
- Hoofdpijn
- Uitslag, huidirritatie
- Zelden: Ongerustheid, duizeligheid, candidiasis, leverenzymstoornissen
- Zeer zelden: Ernstige allergische reactie (anafylaxie), nierfunctiestoornis, bloedbeeldafwijkingen
- Waarschuwing: Neem bij zwelling van gezicht, lippen of ademhalingsproblemen direct contact op met 112 of spoed!
Advies voor zorgvuldig gebruik
- Neem het geneesmiddel in op vaste tijden voor optimale werking.
- Voltooi de voorgeschreven kuur, zelfs als klachten eerder over zijn.
- Bewaar het geneesmiddel volgens de instructies op het etiket of bijsluiter — meestal op kamertemperatuur.
- Spoel ongebruikte suspensie na 7-14 dagen weg.
- Bij aanhoudende diarree of ernstige bijwerkingen, neem contact op met huisarts/apotheek.
Alternatieve behandelopties
- Amoxicilline: Breed ingezet, hoger allergierisico, maar vaak eerstekeus; vergoed.
- Fosfomycine: Eensdaagse behandeling bij ongecompliceerde blaasontsteking; vergoed.
- Trimethoprim: Alternatief bij urineweginfecties; vergoed. Kan resistentieproblemen geven.
- Nitrofurantoïne: Veel gekozen bij urineweginfectie bij vrouwen, lage kans op resistentie; vergoed.
- Vergelijkend overzicht:
Cefalosporines zoals cephalexine worden vooral voorgeschreven bij allergie of resistentie voor bovengenoemde middelen.
Wettelijke, registratie- en vergoedingsstatus Nederland
- Registratie: Geregistreerd via het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)
- Receptplicht: UR-geneesmiddel, uitsluitend op recept van (huis)arts
- Vergoeding: Cephalexine is opgenomen in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem en wordt vergoed door zorgverzekeraars voor geregistreerde indicaties
- Apotheekpraktijk: Eerste uitgifte altijd met mondelinge en schriftelijke uitleg
Laatste onderzoek & richtlijnen (2022–2025)
In de meest recente NHG-Standaarden en SWAB-richtlijnen (2024, 2025) blijft cephalexine een waardevol alternatief bij penicilline-allergie of specifieke bacteriële resistentie (zie NHG.org). Recente studies (o.a. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2023) bevestigen vergelijkbare effectiviteit voor huidinfecties als flucloxacilline. Gebruik blijft gereserveerd voor situaties waarin eerstekeusmiddelen niet geschikt zijn.
Beschikbaarheid, verpakkingen en levering
| Vorm & Sterkte | Populaire verpakkingsgrootte | Indicatieve consumentprijs (€) | Levertijd (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven, Groningen) |
|---|---|---|---|
| Capsule 500 mg | 30 stuks | ca. 9–16 | Voorraad, levering binnen 24 uur |
| Suspensie 250 mg/5 ml | 100 ml | ca. 7–12 | Voorraad, levering binnen 1–2 dagen |
| Tablet 1000 mg | 10–20 stuks | ca. 13–20 | 1–3 dagen, afhankelijk van apotheek en locatie |
Veelgestelde vragen (FAQ)
- Mag ik alcohol drinken tijdens een kuur cephalexine?
In bescheiden hoeveelheden is alcohol niet strikt verboden, maar het kan de kans op maagklachten vergroten. Bij ziekte is het verstandig matig of geen alcohol te drinken. - Wat moet ik doen als ik vergeten ben mijn dosis in te nemen?
Neem de vergeten dosis alsnog in zodra u eraan denkt, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis. Sla nooit een dubbele dosis over. - Is cephalexine veilig tijdens zwangerschap en borstvoeding?
Gebruik wordt als veilig beschouwd bij zwangerschap op strikte indicatie. Overleg altijd met arts of apotheker. Kan in kleine mate in moedermelk komen, doorgaans geen bezwaar bij korte behandeling. - Mag ik autorijden en werken met machines tijdens het gebruik?
In het algemeen: ja. Bij duizeligheid of ernstige bijwerkingen niet deelnemen aan verkeer of gevaarlijke werkzaamheden. - Hoe snel werkt cephalexine?
Meestal merkt u na 2–3 dagen verbetering van klachten. Maak de kuur altijd af, ook als u zich beter voelt!
