Danazol – Uitgebreide Productinformatie voor Patiënten in Nederland
Basis Productinformatie
| Internationale Naam (INN) | Danazol |
|---|---|
| Merknamen (Nederland) | Danatrol®, Danazol Accord® |
| ATC-code | G03XA01 |
| Beschikbare vorm en sterkte | Capsules: 100 mg, 200 mg |
| Fabrikanten | Stada, Accord Healthcare, diverse parallelinvoerders |
| Vergoeding/Wetgeving | UR-geneesmiddel: alleen op recept verkrijgbaar |
Werkingsmechanisme
Voor patiënten: Danazol werkt door het onderdrukken van de werking van bepaalde vrouwelijke hormonen (oestrogenen) in het lichaam. Dit zorgt ervoor dat klachten die afhankelijk zijn van deze hormonen, zoals bij endometriose of bepaalde vormen van angio-oedeem, verminderen.
Voor specialisten: Danazol is een isoxazol-contra-geslachtshormoon met lichte androgeenwerking. Het onderdrukt de hypofyse-gonadotrofines en reduceert de ovariumproductie van oestrogeen, stimuleert het C1-esteraseremmereiwit bij erfelijk angio-oedeem, en heeft zwak androgenetische, anabole en anti-oestrogene effecten.
Farmacokinetiek
- Absorptie: Na orale inname wordt danazol matig goed opgenomen via het maagdarmkanaal. De biologische beschikbaarheid is ongeveer 20%.
- Metabolisme: Danazol wordt in de lever uitgebreid gemetaboliseerd.
- Uitscheiding: Metabolieten worden voornamelijk uitgescheiden via urine en gedeeltelijk via de ontlasting.
- Doseringsduur / Werkingsduur: De eliminatiehalfwaardetijd bedraagt ongeveer 3 tot 6 uur, maar het effect op de hormoonspiegels houdt langer aan (24–48 uur).
Gebruik in het dagelijks leven en best practices
- De gebruikelijke dosering voor volwassenen bedraagt 200–800 mg per dag (afhankelijk van de aandoening).
- De totale dagdosis wordt vaak verdeeld over 1 tot 4 innames per dag.
- De behandeling wordt individueel afgestemd door uw behandelend arts.
- Capsules moeten heel doorgeslikt worden met water.
- Bij voorkeur innemen op vaste tijdstippen om een constante spiegel van het geneesmiddel in het bloed te behouden.
- De behandeling dient niet plotseling onderbroken te worden zonder overleg met uw arts.
In Nederland wordt danazol vooral gebruikt bij vrouwen met endometriose of mastopathie, en bij de behandeling van het zeldzame erfelijk angio-oedeem.
Ochtend- versus avondinname
- Het tijdstip van inname kan worden afgestemd op uw dagindeling en eventuele bijwerkingen.
- Sommige patiënten ervaren meer bijwerkingen (zoals duizeligheid) bij inname in de ochtend, anderen juist bij de avond.
- Bij meervoudige dosering is het verstandig de doses te spreiden over de dag (bijvoorbeeld ochtend en avond).
- Regelmaat is belangrijker dan het precieze tijdstip: neem het medicijn elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip in.
Inname met of zonder voedsel
- Danazol wordt het beste opgenomen als u het inneemt met voedsel.
- In Nederland past het innemen van Danazol bij de hoofdmaaltijden (ontbijt en/of avondeten).
- Vermijd het gebruik met grote hoeveelheden zuivel direct rond de inname (kan de opname beïnvloeden).
Interactiewaarschuwingen
| Categorie | Interactie | Advies |
|---|---|---|
| Voeding | Alcohol | Vermijd overmatig alcoholgebruik, want dit kan bijwerkingen van danazol versterken; lichte consumptie mag, tenzij anders geadviseerd. |
| Geneesmiddelen | Statines, anticoagulantia, insuline, orale antidiabetica, ciclosporine, carbamazepine | Art kan dosering moeten aanpassen en extra controleren op bijwerkingen/interacties. |
| Kruiden | St. Janskruid | Vermijd combinatie, verhoogt afbraak, vermindert werking danazol. |
Indicaties
| Officiële indicaties (Nederland) | Off-label gebruik |
|---|---|
| - Endometriose - Erfelijk angio-oedeem (HAE, type 1 of 2) - Fibrocystische mastopathie (bij ernstige klachten) | - Menorragie (overmatig bloedverlies; zelden) - Idiopathische trombocytopenische purpura (ITP; zeer zelden) |
Dosering volgens klinische indicatie
| Indicatie | Volwassenen | Kinderen | Ouderen |
|---|---|---|---|
| Endometriose | 200–800 mg/dag, verdeeld in 2–4 doses, gedurende 3–6 maanden | Niet aanbevolen zonder specialistisch advies | Zoals volwassenen, voorzichtig verhogen (verhoogd risico op bijwerkingen) |
| Erfelijk angio-oedeem | 200–600 mg/dag, onderhoudsdosis zo laag mogelijk (vaak 200 mg) | Individueel, starten met lage dosering | Zoals volwassenen |
| Mastopathie | 100–400 mg/dag, maximaal 6 maanden | Niet geautoriseerd | Nvt |
Veiligheidsprofiel en bijwerkingen
| Bijwerking | Vaak voorkomend (<10%) | Zelden (<1%) | Let op/waarschuwingen |
|---|---|---|---|
| Hormonale veranderingen | Gewichtstoename, stemverlaging, acne, verhoogde lichaamsbeharing | Onregelmatige menstruatie, verlies hoofdharen | Meld veranderingen aan uw arts |
| Leverfunctiestoornissen | Lichte verhoging levertesten | Gele sclera/huid | Regelmatige controle leverwaarden aanbevolen |
| Spier/peesaandoeningen | Spierpijn, krachtverlies | Ernstige spierschade | Bij klachten arts raadplegen |
| Psyche/neuro | Stemmingswisselingen, vermoeidheid | Slaapstoornissen, depressie | Indien ernstig arts inschakelen |
Richtlijnen voor juist gebruik in Nederland
- Neem danazol altijd zoals voorgeschreven door uw arts in.
- Laat regelmatig controle van bloed, lever en cholesterol uitvoeren zoals afgesproken.
- Gebruik betrouwbare anticonceptie tijdens behandeling (danazol is schadelijk voor het ongeboren kind).
- Deel uw ervaring met klachten (zoals stemverandering, spierpijn, veranderingen menstruatie) met de arts/apotheek.
- Bewaar het medicijn droog en niet boven 25°C. Buiten bereik van kinderen houden.
- Laat uw huisarts of apotheker weten dat u danazol gebruikt als u nieuwe medicijnen gaat starten.
Alternatieve behandelingsopties
- Endometriose: GnRH-agonisten (zoals leuproreline), progestativa (dienogest), hormoonspiraal (Mirena®), anticonceptiepil, NSAID’s.
- Erfelijk angio-oedeem: C1-esteraseremmer (voor injectie), icatibant (Firazyr®), lanadelumab. Danazol is goedkoper, maar heeft meer bijwerkingen.
- Mastopathie: Orale anticonceptiva, lokale NSAID-gel. Danazol vooral bij ernstige, therapieresistente gevallen.
Vergelijkend overzicht:
Danazol werkt snel en effectief, maar heeft meer (hormonale) bijwerkingen. Alternatieven zijn vaak duurder, maar hebben een gunstiger profiel bij lang gebruik. GnRH-analogen en C1-esteraseremmers zijn in Nederland via het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) soms volledig vergoed (raadpleeg uw zorgverzekeraar).
Juridische status, registratie en vergoeding (Nederland)
- Danazol is een UR (Uitsluitend Recept) geneesmiddel en is opgenomen op de Nederlandse markt.
- Registratie goedgekeurd door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).
- Vergoeding vanuit de basisverzekering volgt na beoordeling medische noodzaak en geldt vooral bij erfelijk angio-oedeem; voor endometriose en mastopathie soms beperkte vergoeding (check polisvoorwaarden).
- Afzonderlijke toestemming van zorgverzekeraar kan vereist zijn. Raadpleeg uw apotheek/zorgverzekeraar voor actuele vergoeding.
Laatste onderzoek/klinische richtlijnen (2022–2025)
- Nederlandse richtlijnen (NVOG, HAE-centrum UMCG) adviseren danazol slechts bij duidelijke indicatie vanwege het bijwerkingenprofiel; nieuwe behandelingen zoals lanadelumab verdienen voorkeur.
- Volgens buitenlandse studies (2023, European Journal of Obstetrics & Gynecology) blijft danazol effectief voor endometriose, maar wordt langdurig gebruik afgeraden door risico op stemverandering, leverbeschadiging en lipidenstoornissen.
- Bij HAE is het beleid "lowest effective dose" en frequente controle op lever, lipiden en libido- of stemklachten.
- Zie ook: NHG-standaarden (www.nhg.org), Richtlijnen van de NVOG (www.nvog.nl).
Beschikbaarheid & levering
| Verpakking | Capsules per verpakking | Indicatieve Apotheekprijs (2024) | Levertijd Amsterdam | Levertijd Rotterdam | Levertijd Groningen |
|---|---|---|---|---|---|
| Danatrol® 100 mg | 56 | €59,50 | 1 werkdag | 1-2 werkdagen | 1-2 werkdagen |
| Danatrol® 200 mg | 56 | €99,90 | 1 werkdag | 1-2 werkdagen | 1-2 werkdagen |
Let op: prijzen kunnen per zorgverzekeraar en apotheek verschillen. Soms is medicatie via speciale aanvraag sneller leverbaar.
Veelgestelde vragen (FAQ)
- 1. Hoe snel werkt danazol?
Binnen enkele dagen tot weken merkt u effect, zoals minder pijn of minder zwelling. Maximaal effect vaak na 1–2 maanden. - 2. Mag ik zwanger worden tijdens gebruik?
Absoluut niet, en gebruik altijd betrouwbare anticonceptie. Danazol kan de ongeboren baby ernstig schaden. - 3. Kan ik alcohol drinken tijdens gebruik?
Licht alcoholgebruik is toegestaan; vermijd echter overmaat, dit verhoogt het risico op leverbeschadiging en bijwerkingen. - 4. Wat als ik een dosis vergeet?
Neem deze zo snel mogelijk in tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis. Neem nooit een dubbele dosis tegelijk. - 5. Welke controles zijn nodig?
Regelmatige bloedcontrole (lever, cholesterol, hormonen) is gewenst. Uw arts stemt af hoe vaak dit nodig is.
Heeft u nog andere vragen? Neem contact op met uw apotheek of behandelend arts voor persoonlijk advies op maat.
